Thema: Een dier in huis?

Intro

Een dier in huis?
“Ruim 56% van de huishoudens in Nederland heeft één of meer huisdieren.
Dat betekent dat er miljoenen honden, katten, knaagdieren, vogels en andere dieren als gezelschapsdier worden gehouden.

De Dierenbescherming vindt dat niet alle dieren geschikt zijn als huisdier. En we vinden ook dat je vóórdat je een dier in huis neemt, goed moet nadenken of je geld hebt voor bijvoorbeeld de dierenarts en voer.

Laat je dus niet verleiden als je een schattig nestje kittens of pups ziet, voordat je je goed verdiept hebt in wat het inhoudt om een dier te verzorgen.

Kijk in de volgende video naar het werk van de dierenbescherming.

Een huisdier kost tijd. Een hond moet je uitlaten, met een kat moet je regelmatig spelen.
En bedenk dat sommige dieren liever niet in hun eentje bij je wonen. Konijnen bijvoorbeeld, hebben altijd een maatje nodig, anders vereenzamen ze.

Ga ook niet blind af op het uiterlijk van een dier, of een bepaald ras. Het is belangrijk dat een dier bij jou,
je woonsituatie en leefstijl past.”

Dit thema gaat over verschillende huisdieren, maar ook over dieren die je liever niet in huis hebt
of kunt hebben. Je leert hoe verschillende dieren zijn gebouwd (skelet en ogen).
Je leert ook op welke verschillende manieren ze ademhalen en ze zich voortplanten.

Je rondt dit thema af met een aantal examenvragen.

Wat ga ik leren?

Kennis
K6 Skelet en bewegen

De functies van een (inwendig of uitwendig) skelet beschrijven.
Van dieren aangeven of ze een inwendig of een uitwendig skelet hebben.
Minimaal twee voorbeelden geven dieren die geen skelet hebben.
Uitleggen hoe dieren zonder skelet aan hun stevigheid komen.
Aan de bouw van poten zien of een dier een teenganger, hoefganger of zoolganger is.

K6 Ademhaling bij dieren

Omschrijven welke organen organismen gebruiken om zuurstof op te nemen en koolstofdioxide af te geven.
- Insecten gebruiken tracheeën.
- Vissen gebruiken kieuwen.
- Amfibieën gebruiken longen, kieuwen en de huid.
- Reptielen, vogels en zoogdieren gebruiken longen.
Omschrijven wat ademhaling, verbranding en fotosynthese met elkaar te maken hebben.

K11 Kijken

De onderdelen van het oog aanwijzen in een afbeelding.
De functie(s) van de onderdelen van het oog beschrijven.
De werking van het oog uitleggen.
Omschrijven hoe het oog wordt beschermd tegen vuil.

K12 Voortplanting bij dieren

Met behulp van voorbeelden duidelijk maken wat het verschil is tussen inwendige en uitwendige bevruchting.
Aangeven welke groepen dieren eieren leggen.

Vaardigheden
Aan het eind van dit thema kan ik:

Het skelet van een mens vergelijken met een skelet van een dier.
Kenmerken van een klasse dieren opzoeken met behulp van filmpjes en internetbronnen.
Een natuurgetrouwe tekening maken van een oog.
De opgedane kennis over een onderwerp presenteren door vragen (+ antwoorden) over het onderwerp te maken.

Wat kan ik al?

Weet je het nog
Het thema Een dier in huis? is het tiende thema.
De theorie uit enkele modules die je in de eerste thema's bent tegengekomen, heb je ook nodig bij de afsluiting van dit thema.
Als je twijfelt of je het nog weet, klik de modules hieronder dan nog eens door.

Module	Levenskenmerken
Module	Dissimilatie
Module	Determineren
Module	Relaties tussen organismen
Module	Biotische en abiotische factoren
Module	Geraamte
Module	Hart en bloedsomloop
Module	Hormonen
Module	Man en vrouw

Wat ga ik doen?

Het thema Een dier in huis? bestaat uit de volgende onderdelen.
In de tabel staat per activiteit hoeveel lessen je ongeveer nodig hebt.

Activiteit	Aantal lessen
Inleiding
Wat kan ik straks?	0,5
Wat kan ik al?	2
Wat ga ik doen?	0,5
Modules
Module: Skelet en bewegen	3
Module: Ademhaling bij dieren	2
Module: Kijken	2
Module: Voortplanting bij dieren	2
Afsluiting
Samenvattend	0,5
Eindopdracht: examenvragen Een dier in huis?	0,5
Terugkijken	0,5
Totaal:	13 à 14

Modules

Skelet en bewegen

Intro

Open de interactieve schoolplaat van SchoolTV.
Deze schoolplaat gaat over je geraamte.

Start de videotour 'Reis door je skelet'.
Bespreek na het kijken van de tour met een klasgenoot welke functies ons skelet heeft.

Wat kan ik straks?

Aan het eind van deze module kan ik:

de functies van een (inwendig of uitwendig) skelet beschrijven.
van dieren aangeven of ze een inwendig of een uitwendig skelet hebben.
minimaal twee voorbeelden geven dieren die geen skelet hebben.
uitleggen hoe dieren zonder skelet aan hun stevigheid komen.
aan de bouw van poten zien of een dier een teenganger, hoefganger of zoolganger is.

Wat ga ik doen?

Activiteiten

Aan de slag
Stap		Activiteit
Stap 1		Je bestudeert het Kennisbankitem dat past bij dit onderdeel en test je kennis.
Stap 2		Vergelijk het skelet van een mens met het skelet van een paard.
Stap 3		Maak het gewervelden kwartet.
Stap 4		Bekijk de video over zoolgangers, teengangers en topgangers en beantwoord de vragen.
Afronding
Onderdeel		Activiteit
Samenvattend		Hier vind je de begrippenlijst die hoort deze module.
Examenopgaven		Maak de examenopgaven die passen bij de module.
Terugkijken		Terugkijken op de module.

Tijd
Voor deze opdracht heb je drie lesuren nodig.

Aan de slag

Stap 1: Kennisbank

Je hebt dieren met een skelet en dieren zonder skelet.
Dieren met een skelet kun je onderverdelen in dieren met een inwendig skelet en
dieren met een uitwendig skelet.

Hoe dat precies in elkaar zit, bestudeer je in de onderstaande Kennisbankitems.

Skelet en bewegen

Geraamte

Test je kennis
Beantwoord de volgende vragen over de theorie in de Kennisbank.

Stap 2: Mens en paard

Een mens is een zoolganger. Het paard is een hoefganger.
Een paard loopt letterlijk op de top van zijn tenen.
Het onderste deel van een paardenbeen bevat dan ook minder botten dan het onderste deel van een mensenbeen.

Stap 3: Gewervelden kwartet

Benodigdheden:

4 kaartjes van karton per groepje
Maak een kopie van het werkblad in je eigen omgeving (Bestand - Een kopie maken...) of download het werkblad (Bestand - Downloaden als).
Schaar en lijm
Printer
Tekenmateriaal

Het dierenrijk bestaat uit allerlei afdelingen, klassen en soorten.
Dieren kun je verdelen in twee groepen: ongewervelde en gewervelde dieren.
Gewervelde dieren hebben een inwendig skelet hebben en een wervelkolom.

De gewervelde dieren kun je verder indelen in vijf klassen:
vissen, amfibieën, reptielen, vogels en zoogdieren.

Je werkt in groepjes.
Overleg met je docent welke klasse jouw groep gaat onderzoeken.
Ga op zoek naar kenmerken over jullie klasse.
Daarna maak je een kwartet (vier kaartjes).

Bekijk dan de filmpjes waarin informatie wordt gegeven over jullie klasse.
Noteer de kenmerken van de klasse die je hoort en ziet.
Let daarbij op:
- koudbloedig of warmbloedig
- de huid
- de manier van voortplanten (inwendig of uitwendig en wel of geen eieren)
- de manier van ademhalen
- de omgeving waar ze leven
Noteer de soorten die je in het filmpje hoort en ziet.
Maak nu het kwartet. Een kwartet bestaat uit 4 kaartjes van verschillende soorten dieren die tot jullie klasse behoren.
Op elk kaartje komt:
- een afbeelding (geprint of getekend) van het dier
- de naam van de soort
- 4 kenmerken van de klasse
- Geef één van de 4 kenmerken een afwijkend kleurtje.
Overleg met je docent wie de kaartjes kopieert (zo mogelijk in kleur). Knip de kaartjes samen uit.
Je krijgt in je groepje van alle klassen een kwartet.
Speel het spel.

Kwartet maken

Een kwartetspel is een creatieve manier om informatie te presenteren.

Stap 4: Op poten staan

Bekijk de video en beantwoord daarna de volgende vragen:

Afronding

Begrippenlijst

Hier vind je de begrippenlijst die hoort bij deze opdracht.

Inwendig skelet
Het geraamte bij gewervelde dieren.

Uitwendig skelet
Het pantser bij geleedpotige dieren (bijvoorbeeld insecten).

Borstels
De lichaamssegmenten van regenwormen zijn steeds voorzien van kleine, verharde en borstelachtige uitsteeksel.

Gewrichten
Beweeglijke verbinding tussen twee botten/beenderen.

Botten
Bot is een hard beenweefsel dat aanwezig is bij veel dieren en bij de mens.

Spieren
Een spier is een weefselstructuur van cellen die de eigenschap hebben te kunnen samentrekken waardoor beweging mogelijk is.

Zoolgangers
Zoolgangers hebben een vrij langzame gang. Voorbeelden van zoolgangers zijn mensen, beren en apen.

Teengangers
Maken alleen met de teenkootjes en middenvoetsbeentjes contact met de grond. Voorbeelden van teengangers zijn de katachtigen en honden.

Hoefgangers
Lopen op de tippen van hun vingers of tenen (teenkootjes). Voorbeelden van hoefgangers zijn paarden, koeien en olifanten.

Been
Been is keihard en stevig en tevens hetgeen waar botten uit bestaan.

Kraakbeen
Kraakbeen is weefsel dat stevig is en toch ook buigzaam.

Schedel
De schedel staat bovenop de wervelkolom en heeft een beschermende functie.

Romp
De romp bestaat uit de wervelkolom, de ribben, de schoudergordel en de bekkengordel. De romp heeft een beschermende functie.

Wervelkolom
De wervelkolom is veerkrachtig en heeft een beschermende een beschermende en vormgevende functie.

Beenmerg
Beenmerg weefsel in de beenderen van gewervelde dieren, o.a. in ruggenwervel en borstbeen. Speelt een rol bij het vormen van botweefsel en bloed.

Tussenwervelschijf
Een kraakbeenkussentje, gevuld met vocht, gelegen tussen elke wervel en de volgende.

Wervellichaam
De buikzijde van de tussenwervelschijf.

Uitsteeksels
De rugzijde van de tussenwervelschijf.

Bekkengordel
De bekkengordel wordt gevormd door de heupbeenderen en het heiligbeen.

Ledematen
Benaming voor armen en benen.

Kalk
Kalk is een stevige stof die je in je botten vindt en voorkomt dat je botten te soepel zijn.

Lijmstof
Lijmstof is een soepele stof die je in je botten vindt en voorkomt dat je botten te broos zijn.

Examenopgaven

Je hebt in deze module veel theorie bestudeerd en veel opdrachten gemaakt.
In de afsluiting ga je aan de slag met examenvragen over dit onderwerp. Lees eerst de tips.

Tips

Van de examenvragen kan de voortgang worden bijgehouden op ExamenKracht.
Vraag verdere instructies aan je docent.

Hier vind je de examens van biologie waarmee je kunt oefenen.

Examens vmbo-b34

Terugkijken

Kan ik wat ik moet kunnen?

Lees de leerdoelen van deze opdracht nog eens door.
Kun je wat je moet kunnen?

Hoe ging het?

Tijd
Heb je in 3 uur alle stappen kunnen doorlopen?
Heb je in die tijd ook het kwartet kunnen maken?

Inhoud
Vond je het maken van een kwartet een leuke manier om te leren?
Waarom wel of waarom niet?

Examenopgaven
Heb je de examenopgaven gemaakt? Ging het goed?