Leerlijn Digitale Geletterdheid | Groep 4 en 5

Leerlijn Digitale Geletterdheid Middenbouw

Praktische ICT-basisvaardigheden

In de middenbouw ligt de focus op het veilig en verantwoord gebruik van computers en het internet. Leerlingen leren hoe ze een veilig wachtwoord kunnen maken en hoe zij veilig kunnen verbinden met een netwerk. Ze krijgen ook inzicht in het gebruik van internetbrowsers en hun functionaliteiten. Dit is essentieel omdat kinderen in deze leeftijdscategorie steeds meer online gaan en het belangrijk is dat ze dit op een veilige en verantwoorde manier doen.

Digitale informatievaardigheden

Informatievaardigheden voor de middenbouw gaan over het leren kiezen van onderwerpen, het stellen van (onderzoeks)vragen en het efficiënt gebruik maken van zoekmachines met de juiste zoekwoorden om relevante digitale bronnen te vinden.

Kinderen ontdekken eerst wat ze al weten over het onderwerp en leren daarna vragen te formuleren om hun kennis verder te verdiepen. Vervolgens leren ze informatie te vinden die relevant is en begrijpen ze het belang van het selecteren van het juiste medium voor de informatie.

Het is van groot belang dat kinderen in deze leeftijd informatievaardigheden ontwikkelen, omdat dit hen helpt om kritisch na te denken, hun onderzoeksvaardigheden te ontwikkelen en hoe ze betrouwbare informatie kunnen onderscheiden van onjuiste informatie. Dit helpt hen om de stroom van informatie om hen heen te begrijpen en te beheersen.

Computational thinking

In de middenbouw draait Computational Thinking om het eerste begrip van de logica achter computers en technologie. Leerlingen leren welke problemen ze kunnen oplossen met behulp van een computer en dat computers ook kunnen helpen bij eenvoudige dagelijkse taken, zoals het regelen van de verlichting thuis.Ze leren om patronen en volgorden te herkennen en maken daarnaast kennis met het begrip 'algoritme,' dat eigenlijk niets meer is dan een reeks stappen die steeds herhaald kunnen worden. Dit helpt hen te begrijpen dat computers werken volgens het 'als-dan-principe.’Deze kennis en vaardigheden helpen de leerlingen bij het ontwikkelen van logisch denken en probleemoplossende vaardigheden. Zo leren ze bijvoorbeeld nadenken over oorzaak en gevolg, of hoe zij een probleem kunnen oplossen door de situatie eerst na te spelen om zo de uitkomst te voorspellen.

Mediawijsheid

Mediawijsheid in de middenbouw omvat het begrijpen en herkennen van verschillende vormen van media, zoals kranten, tijdschriften, radio, tv, internet en sociale media. Kinderen leren dat media gebruikt wordt om te vermaken, informeren en / of overtuigen, en ze ontwikkelen het vermogen om de boodschap in verschillende media-uitingen te begrijpen. 

Ze krijgen inzicht in de functie en werking van sociale netwerken, leren ongewenst (online) gedrag en informatie te herkennen en weten met wie ze dit kunnen bespreken. Mediawijsheid is van groot belang omdat kinderen in een digitale wereld leven waarin ze dagelijks worden blootgesteld aan verschillende vormen van media. Ze moeten leren om kritisch te kunnen nadenken over informatie en hoe de boodschap in een media-uiting of reclame hun keuzes of mening kan beïnvloeden.

Praktische ICT-basisvaardigheden

1. Ik kan een computer op een veilige manier gebruiken en kan vertellen hoe ik dat doe.

1.1 Ik kan de digitale apparaten die wij op school gebruiken (tablet, Chrome-book of laptop) aansluiten en opladen.

1.2 Ik begrijp welke programma’s op school we waarvoor gebruiken (bijvoorbeeld: als ik een afbeelding zoek, kan ik dat doen op internet).

2. Ik kan een veilig wachtwoord maken.

2.1 Ik begrijp wat een wachtwoord is en hoe het werkt om ermee in te loggen.

2.2 Ik kan een wachtwoord bedenken dat bestaat uit cijfers, letters en leestekens.

2.3 Ik begrijp dat een afbeelding, zoals een vingerafdruk, een wachtwoord kan zijn.

3. Ik kan op een veilige manier verbinding maken met een netwerk.

3.1 Ik begrijp het begrip ‘netwerk’ en kan dit toepassen binnen de juiste context.

3.2 Ik kan het begrip ‘online netwerk’ toepassen binnen de juiste context.

3.3 Ik begrijp het begrip ‘cloud’ en weet hoe ik dit kan gebruiken.

4. Ik kan gebruikmaken van een internetbrowser en functionaliteiten als favorieten, tabbladen ed.

4.1 Ik weet wat een internetbrowser is en kan er twee benoemen (Google Chrome en Microsoft Edge).

4.2 Ik weet wat cookies zijn en hoe deze gebruikt worden.

4.3 Ik weet wat de adresbalk en een zoekmachine is en hoe ik deze kan gebruiken.

4.4 Ik weet wat tabbladen, bladwijzers en favorieten zijn en hoe ik die kan gebruiken.

5. Ik kan verschillende soorten programma’s en apps benoemen en gebruiken.

5.1 Ik weet wat apps en programma’s voor tekstverwerking inhouden.

5.2 Ik weet wat apps en programma’s voor presentaties en andere creatieve doeleinden (bijvoorbeeld tekenen, video, foto) inhouden.

5.3 Ik kan gebruik maken van apps en programma’s voor tekstverwerking.

5.4 Ik kan gebruik maken van apps en programma’s voor presentaties en andere creatieve doeleinden (bijvoorbeeld tekenen, video, foto).

1. Ik kan een computer op een veilige manier gebruiken en kan vertellen hoe ik dat doe.

1.1 Ik kan de digitale apparaten die wij op school gebruiken (tablet, Chrome-book of laptop) aansluiten en opladen.

 

Digi-doener! | Waardevolle apparaten

Aansluiting op vak(ken): Nederlands

Conceptkerndoel SLO: Digitale systemen

Deze les gaat over de waarde van diverse technologische apparaten. Smartphones, laptops, tablets en smart-tv's zijn niet meer weg te denken uit onze maatschappij. Leerlingen leren wat deze apparaten allemaal kunnen en dat er een bepaalde waarde aan hangt.

 

1.2 Ik begrijp welke programma’s op school we waarvoor gebruiken (bijvoorbeeld: als ik een afbeelding zoek, kan ik dat doen op internet).

 

 

2. Ik kan een veilig wachtwoord maken.

2.1 Ik begrijp wat een wachtwoord is en hoe het werkt om ermee in te loggen.

 

Digi-doener! | Zoek het geheime wachtwoord

Aansluiting op vak(ken): Rekenen, Wereldoriëntatie

Conceptkerndoel SLO: Veiligheid en privacy

We ontdekken deze les wat een wachtwoord is, waar je het voor nodig hebt, en… is het mogelijk om een wachtwoord te kraken? We gebruiken onze zintuigen. Dan is het misschien mogelijk een code te kraken en vinden we een geheim!

 

2.2 Ik kan een wachtwoord bedenken dat bestaat uit cijfers, letters en leestekens.

 

Digi-doener! | Pincode kraken

Aansluiting op vak(ken): Rekenen

Conceptkerndoel SLO: Veiligheid en privacy

Leerlingen moeten proberen elkaars pincode te kraken. Ze leren hoe moeilijk het is om dat te doen en dat er voor een 4-cijferige code enorm veel mogelijkheden zijn.

 

2.3 Ik begrijp dat een afbeelding, zoals een vingerafdruk, een wachtwoord kan zijn.

 

Digi-doener! | Vingerafdruk

Aansluiting op vak(ken): Rekenen, Wereldoriëntatie

Conceptkerndoel SLO: Veiligheid en privacy

Tijdens deze les gaan de leerlingen ervaren wat een vingerafdruk is en waarvoor deze gebruikt kan worden. Ook leren ze over classificatie en een databank.

 

3. Ik kan op een veilige manier verbinding maken met een netwerk.

3.1 Ik begrijp het begrip ‘netwerk’ en kan dit toepassen binnen de juiste context.

 

Digi-doener! | Met alles verbonden

Aansluiting op vak(ken): Wereldoriëntatie

Conceptkerndoel SLO: Digitale systemen

De leerlingen leren tijdens deze les het concept ‘netwerk’. Ze maken hier kennis mee door middel van een betekenisvolle en herkenbare referentie: de natuur. Ze leren wat een netwerk is, waar het voor dient en hoe onmisbaar een netwerk is.

 

3.2 Ik kan het begrip ‘online netwerk’ toepassen binnen de juiste context.

 

Digi-doener! | Met alles online verbonden

Aansluiting op vak(ken): Wereldoriëntatie

Conceptkerndoel SLO: Veiligheid en privacy

De leerlingen leren tijdens deze les over verschillende soorten online netwerken. De les begint met een gezamenlijke introductie van de begrippen en daarna volgt verdieping op de lesstof. Vervolgens gaan de leerlingen zelf aan de slag met hun netwerk thuis. Deze les kan gebruikt worden als vervolg op de les ‘Met alles verbonden’, maar de les is ook los in te zetten.

 

3.3 Ik begrijp het begrip ‘cloud’ en weet hoe ik dit kan gebruiken.

 

Digi-doener! | Delen in de cloud

Aansluiting op vak(ken): Rekenen, Wereldoriëntatie

Conceptkerndoel SLO: Digitale systemen

Leren wat de cloud precies is, en hoe het werkt. Ook leren ze dat dingen delen in de cloud best veel lijkt op hoe bomen communiceren.

 

4. Ik kan gebruikmaken van een internetbrowser en functionaliteiten als favorieten, tabbladen ed.

4.1 Ik weet wat een internetbrowser is en kan er twee benoemen (Google Chrome en Microsoft Edge).
4.2 Ik weet wat cookies zijn en hoe deze gebruikt worden.

 

Digi-doener! | Superrsnel internetten deel 1

Aansluiting op vak(ken): Nederlands

Conceptkerndoel SLO: Digitale systemen

Tijdens deze les leren de leerlingen de functionaliteit van browsers kennen. Google Chrome, Mozilla Firefox en Microsoft Edge zijn gratis browsers die veel worden gebruikt. Deze drie browsers hebben veel mogelijkheden om het de gebruiker makkelijk te maken. Ook zullen de leerlingen ervaren hoe het is om te werken met de Google zoekmachine.

 

4.3 Ik weet wat de adresbalk en een zoekmachine is en hoe ik deze kan gebruiken.

 

Digi-doener! | Gebruik je browser slim

Aansluiting op vak(ken): Wereldoriëntatie

Conceptkerndoel SLO: Digitale systemen

Tijdens deze les gaan de leerlingen leren hoe ze hun browser handig kunnen gebruiken. De les begint met een introductie over de browser, ook bespreken we kort welke verschillende browsers er zijn.

 

4.4 Ik weet wat tabbladen, bladwijzers en favorieten zijn en hoe ik die kan gebruiken.

 

Digi-doener! | Superrrsnel internetten deel 2

Aansluiting op vak(ken): Nederlands

Conceptkerndoel SLO: Digitale systemen

Dit is de tweede les van Superrrsnel internetten! Tijdens deze les leren de leerlingen nog meer functies van de browsers Google Chrome, Mozilla Firefox en Microsoft Edge kennen. Tijdens deze les zullen de leerlingen de tabbladen en bladwijzers leren kennen. Afhankelijk van het niveau van de leerlingen en de op school aanwezige browsers kun je kiezen om één of meerdere browsers te bespreken.

 

5. Ik kan verschillende soorten programma’s en apps benoemen en gebruiken.

5.1 Ik weet wat apps en programma’s voor tekstverwerking inhouden.
5.3 Ik kan gebruik maken van apps en programma’s voor tekstverwerking.

 

Digi-doener! | Maak een uitnodiging in Word of Docs

Aansluiting op vak(ken): Nederlands

Conceptkerndoel SLO: Digitale systemen

In deze les ontdekken de leerlingen tijdens het maken van een uitnodiging wat vooren nadelen kunnen zijn van het gebruiken van een tekstverwerkingsprogramma of schrijfprogramma. De leerlingen maken een uitnodiging voor een feestje in een tekstverwerkingsprogramma. Ze kiezen een thema en kiezen daarbij kleuren, lettertypes en lettergrootten om het thema duidelijk naar voren te laten komen.

 

5.2 Ik weet wat apps en programma’s voor presentaties en andere creatieve doeleinden (bijvoorbeeld tekenen, video, foto) inhouden.
5.4 Ik kan gebruik maken van apps en programma’s voor presentaties en andere creatieve doeleinden (bijvoorbeeld tekenen, video, foto).

 

Digi-doener! | Posterpret

Aansluiting op vak(ken): Nederlands, Kunstzinnige oriëntatie

Conceptkerndoel SLO: Creëren met digitale technologie

In deze les ervaren leerlingen hoe ze een presentatieprogramma kunnen gebruiken om met beelden hun verhaal beter over te brengen. De leerlingen gaan op zoek naar leuke weetjes over een dier en maken hiervan een digitale poster. Hiervoor gebruiken ze Microsoft PowerPoint, Google Presentaties of Canva. Ze leren de basisvaardigheden van het pogramma zoals het aanpassen van tekst en invoegen van afbeeldingen.

 

Digi-doener! | Werken met een green screen

Aansluiting op vak(ken): Kunstzinnige oriëntatie

Conceptkerndoel SLO: Creëren met digitale technologie

In deze les leren de leerlingen wat chromakey, ofwel het werken met een greenscreen is. Ze bekijken voorbeelden en ontdekken zo hoe deze techniek wordt ingezet bij het maken van speelfilms. In de doe-opdrachten gaan de leerlingen zelf hiermee aan de slag. Ze fotograferen elkaar of hun bouwwerk voor een groene achtergrond en met behulp van een app vervangen ze de groene achtergrond door een ander beeld.

 

Digitale informatievaardigheden

1. Ik kan een onderwerp kiezen en daarbij onderzoeksvragen stellen.

1.1 Ik kies een onderwerp dat ik interessant vind.

1.2 Ik kan vertellen wat ik al weet over een onderwerp, bijv. door het maken van een mindmap.

1.3 Ik kan vertellen wat ik nog niet weet over een onderwerp en bedenken welke vragen ik hiervoor kan stellen.

2. Ik kan handig gebruik maken van zoekmachines en zoekwoorden.

2.1 Ik begrijp dat ik een woord of woorden moet intypen in een zoekmachine om informatie te vinden.

2.2 Ik oefen met het formuleren van zoekwoorden die bij het onderwerp passen (sleutelwoorden en synoniemen).

2.3 Ik weet dat als ik heel veel of juist heel weinig zoekresultaten krijg, ik mijn zoekwoorden ‘kleiner’ of ‘groter’ kan maken, Bijvoorbeeld: van ‘scholen in Nederland’ naar ‘basisschool in Rotterdam’

2.4 Ik weet dat er zoekmachines zijn voor volwassenen (bijv. Google en Wikipedia) en voor kinderen (bijv. Wikikids en Koekeltjes).

3. Ik kan de informatie die ik nodig heb, vinden in digitale bronnen.

3.1 Ik kan benoemen aan welke informatie ik behoefte heb.

3.2 Ik begrijp dat de informatiebehoefte van mensen kan verschillen, ook als het over hetzelfde onderwerp gaat. Bijvoorbeeld: Een kind wil weten of er op de camping een mooi zwembad is, de ouders willen weten hoe duur de camping is.

3.3 Ik kan mijn informatie uit meerdere digitale bronnen halen, als dit nodig is om tot een antwoord te komen.

3.4 Ik kan informatie uit meerdere digitale bronnen vergelijken, om tot een goed antwoord te komen.

4. Ik kan het juiste medium kiezen bij de informatievraag en informatiebehoefte.

4.1 Ik kan kiezen welk medium ik nodig heb, passend bij mijn doel (analoog of digitaal). Bijvoorbeeld de weg vinden met Google Maps.

5. Ik ken het verschil en de relatie tussen hoofdvragen en subvragen.

5.1 Ik kan een hoofdvraag en drie of vier sub-vragen bedenken en hier structuur in aanbrengen, bijvoorbeeld met behulp van een mindmap.

5.2 Ik kan de vragen selecteren die het beste passen bij het gekozen onderwerp.

1. Ik kan een onderwerp kiezen en daarbij onderzoeksvragen stellen.

1.1 Ik kies een onderwerp dat ik interessant vind.

 

Digi-doener! | Mimicry: vliegen

Aansluiting op vak(ken): Wereldoriëntatie

Conceptkerndoel SLO: Digitale technologie, de samenleving en de wereld

In deze les vergelijken we het vliegen van een vliegtuig en met het vliegen van een vogel. Leerlingen vertellen wat ze al weten over vliegen en formuleren zoekvragen om nieuwe informatie te vinden. Ten slotte ontwerpen de leerlingen een eigen papieren vliegtuigje en proberen hun ontwerp uit.

 

1.2 Ik kan vertellen wat ik al weet over een onderwerp, bijv. door het maken van een mindmap.

 

Digi-doener! | Kat onder de loep

Aansluiting op vak(ken): Nederlands

Conceptkerndoel SLO: Digitale media en informatie

Tijdens deze les gaan de leerlingen aan de hand van een onderzoek naar katten ervaren wat het verschil en de relatie is tussen hoofd- en subvragen. Ze leren hoe deze hen kunnen helpen bij het (online) vinden van een antwoord. Ze gebruiken een (online) mindmap voor het bedenken van hoofd- en subvragen. Ook leren ze vragen selecteren die het beste passen bij het gekozen onderwerp.

 

1.3 Ik kan vertellen wat ik nog niet weet over een onderwerp en bedenken welke vragen ik hiervoor kan stellen.

 

Digi-doener! | Kies het zelf

Aansluiting op vak(ken): Nederlands

Conceptkerndoel SLO: Digitale media en informatie

Let op: dit is een les voor groep 5, de eerste les van de lessenserie Find It. Leerlingen gaan in de bovenbouw verder met deze lessenserie om een werkstuk te maken. In deze eerste les maken de leerlingen allereerst kennis met ‘het waarom’ van het schrijven van een werkstuk of het werken aan een project. Met een werkstuk of project oefenen ze met het zoeken en vinden van informatie en het beoordelen op bruikbaarheid van gevonden informatie.

 

2. Ik kan handig gebruik maken van zoekmachines en zoekwoorden.

2.1 Ik begrijp dat ik een woord of woorden moet intypen in een zoekmachine om informatie te vinden.

 

Digi-doener! | Bijzondere dieren

Aansluiting op vak(ken): Wereldoriëntatie

Conceptkerndoel SLO: Digitale media en informatie

Tijdens deze les gaan de leerlingen ervaren dat er hele bijzondere dieren op deze wereld leven. Ze komen erachter dat ook deze dieren te maken hebben met vervuiling van hun leefomgeving. Ook leren ze zelf op een veilige manier informatie te verzamelen en met elkaar te vergelijken.

 

2.2 Ik oefen met het formuleren van zoekwoorden die bij het onderwerp passen (sleutelwoorden en synoniemen).
2.4 Ik weet dat er zoekmachines zijn voor volwassenen (bijv. Google en Wikipedia) en voor kinderen (bijv. Wikikids en Koekeltjes).

 

Digi-doener! | Wat is balans? Zoek het op!

Aansluiting op vak(ken): Wereldoriëntatie

Conceptkerndoel SLO: Digitale media en informatie

In deze les leren leerlingen dat je een woord dat je niet kent, op kunt zoeken in verschillende (digitale) bronnen. Bekende digitale bronnen zijn Google en Wikipedia. Maar de informatie in deze digitale encyclopedie is niet geschreven voor kinderen en dus vaak moeilijk te begrijpen voor hen. Op sites zoals Wikikids of Koekeltjes.nl vinden we informatie die begrijpelijk is voor kinderen.

 

2.3 Ik weet dat als ik heel veel of juist heel weinig zoekresultaten krijg, ik mijn zoekwoorden ‘kleiner’ of ‘groter’ kan maken, Bijvoorbeeld: van ‘scholen in Nederland’ naar ‘basisschool in Rotterdam’

 

 

3. Ik kan de informatie die ik nodig heb, vinden in digitale bronnen.

3.1 Ik kan benoemen aan welke informatie ik behoefte heb.

 

Digi-doener! | Vraag maar raak!

Aansluiting op vak(ken): Nederlands

Conceptkerndoel SLO: Digitale media en informatie

In deze les leren de leerlingen wat informatiebehoefte is en wanneer deze voldoet aan de informatievraag. Ze krijgen eerst uitleg over deze termen en ze denken na over verschillen in informatiebehoefte. Daarna gaan ze zelf aan de slag om te ervaren hoe dit werkt in de praktijk door middel van een bezoekje aan de website van de Efteling.

 

3.2 Ik begrijp dat de informatiebehoefte van mensen kan verschillen, ook als het over hetzelfde onderwerp gaat. Bijvoorbeeld: Een kind wil weten of er op de camping een mooi zwembad is, de ouders willen weten hoe duur de camping is.
3.3 Ik kan mijn informatie uit meerdere digitale bronnen halen, als dit nodig is om tot een antwoord te komen.
3.4 Ik kan informatie uit meerdere digitale bronnen vergelijken, om tot een goed antwoord te komen.

 

Digi-doener! | Het dierenrijk

Aansluiting op vak(ken): Wereldoriëntatie, Rekenen

Conceptkerndoel SLO: Digitale media en informatie

Tijdens deze les gaan de leerlingen ervaren hoe het dierenrijk is ingedeeld en wat een voedselketen is. Ze leren hoe ze een zoekterm kunnen invoeren in een zoekmachine en hoe ze de informatie die ze online vinden, kunnen verbinden aan wat ze al weten.

 

4. Ik kan het juiste medium kiezen bij de informatievraag en informatiebehoefte.

4.1 Ik kan kiezen welk medium ik nodig heb, passend bij mijn doel (analoog of digitaal). Bijvoorbeeld de weg vinden met Google Maps.

 

Digi-doener! | Google Maps deel 1

Aansluiting op vak(ken): Wereldoriëntatie

Conceptkerndoel SLO: Data

In deze praktische Digi-doener leren de leerlingen wat Google Maps is en welke verschillende gebruiksmogelijkheden dit programma heeft. Ze oefenen ook aan de hand van doe-opdrachten met de verschillende gebruiksmogelijkheden van het programma.

 

Digi-doener! | Geocaching: digitaal schatzoeken

Aansluiting op vak(ken): Rekenen, Wereldoriëntatie

Conceptkerndoel SLO: Data

Deze les gaat over digitaal schatzoeken: geocaching! Met behulp van een GPS-ontvanger kun je de locatie van de schat vinden. Dat kan zelfs met je mobiele telefoon. In deze les wordt uitgelegd hoe dit werkt. Tijdens deze les gaan de leerlingen ervaren dat geocaching een erg leuke, moderne manier is om schatten te zoeken. Je kunt het bijna overal doen, vast ook in de buurt van de school.

 

5. Ik ken het verschil en de relatie tussen hoofdvragen en subvragen.

5.1 Ik kan een hoofdvraag en drie of vier sub-vragen bedenken en hier structuur in aanbrengen, bijvoorbeeld met behulp van een mindmap.
5.2 Ik kan de vragen selecteren die het beste passen bij het gekozen onderwerp.

 

Digi-doener! | Kat onder de loep

Aansluiting op vak(ken): Nederlands

Conceptkerndoel SLO: Digitale media en informatie

Tijdens deze les gaan de leerlingen aan de hand van een onderzoek naar katten ervaren wat het verschil en de relatie is tussen hoofd- en subvragen. Ze leren hoe deze hen kunnen helpen bij het (online) vinden van een antwoord. Ze gebruiken een (online) mindmap voor het bedenken van hoofd- en subvragen. Ook leren ze vragen selecteren die het beste passen bij het gekozen onderwerp.

 

Digi-doener! | Drijven of zinken

Aansluiting op vak(ken): Wereldoriëntatie

Conceptkerndoel SLO: Data

Leerlingen gaan zelf voorspellingen doen over eigenschappen van water. Daarna onderzoeken ze, aan de hand van een experiment, of hun voorspelling klopt.

 

Computational thinking

1. Ik kan omschrijven welke problemen opgelost kunnen worden met een computer.

1.1 Ik weet dat digitale middelen kunnen worden gebruikt om het leven in huis en in de stad makkelijker te maken, denk aan verlichting, thermostaat, tijdsaanduiding bij de bushalte.

1.2 Ik begrijp dat sommige handelingen handmatig en sommige handelingen automatisch worden uitgevoerd en ik begrijp dat sommige handmatige handelingen ‘geautomatiseerd’ kunnen worden.

1.3 Ik begrijp dat een computer geprogrammeerd moet worden, zodat apparaten of machines automatisch worden aangestuurd met een computer.

2. Ik kan patronen en volgorden in tekst, cijfers, beeld en geluid herkennen en benoemen.

2.1 Ik kan patronen herkennen en benoemen en ook afwijkingen hierin herkennen en benoemen.

2.2 Ik kan een sortering aanbrengen in patronen.

2.3 Ik kan een variatie bedenken op een patroon.

3. Ik kan omschrijven hoe digitale technologie een rol kan spelen bij het uitvoeren van taken die steeds herhaald worden.

3.1 Ik weet dat handelingen die steeds herhaald worden in het dagelijks leven, regelmatig door computers worden uitgevoerd.

3.2 Ik begrijp dat handelingen die steeds herhaald worden kunnen worden weergegeven in een model of schema, bijvoorbeeld een knikkerbaan.

4. Ik heb kennis gemaakt met de betekenis van het begrip ‘algoritme’ en begrijp dat deze werkt volgens het 'als-dan-principe’.

4.1 Ik weet wat oorzaak en gevolg betekent en dat computers deze gebruiken in de zin van ‘als dit, dan dat’.

4.2 Ik weet dat een algoritme een reeks opeenvolgende stappen is, die zich steeds herhalen.

4.3 Ik kan een situatie herkennen en benoemen waarin gebruik wordt gemaakt van een algoritme. Bijvoorbeeld: zorgen voor een digitaal huisdier. ‘Als ik het eten geef, dan is het blij’. Of een stoplicht: ‘Als er weinig ver- keer is dan springt het stoplicht eerder op groen’.

5. Ik begrijp dat Artificiële intelligentie betekent dat computers slimme dingen kunnen doen op basis van informatie die zij van ons hebben ontvangen.

5.1 Ik begrijp dat als een computer filmpjes aan mij voorstelt (bijvoorbeeld op YouTube of Netflix), hij dit doet op basis van dingen die ik vaak kijk en dat dit ook kunstmatige intelligentie is.

5.2 Ik begrijp dat computers (kunstmatige intelligentie) leren van de dingen die ik doe en de informatie die ik (bewust en onbewust) achterlaat, zoals bijvoorbeeld websites die ik vaak bezoek of advertenties op sociale media die ik bekijk.

5.3 Ik weet dat AI en computers geen gevoel en emoties hebben, maar dat het wel kan lijken alsof je met een mens praat.

1. Ik kan omschrijven welke problemen opgelost kunnen worden met een computer.

1.1 Ik weet dat digitale middelen kunnen worden gebruikt om het leven in huis en in de stad makkelijker te maken, denk aan verlichting, thermostaat, tijdsaanduiding bij de bushalte.

 

Digi-doener! | De slimme buurt

Aansluiting op vak(ken): Wereldoriëntatie

Conceptkerndoel SLO: Data, Digitale technologie, de samenleving en de wereld

Hoe worden digitale middelen gebruikt om het leven in de stad makkelijker te maken? Leerlingen leren dat dit niet helemaal zonder risico is: hoeveel mag iedereen van jou weten?

 

1.2 Ik begrijp dat sommige handelingen handmatig en sommige handelingen automatisch worden uitgevoerd en ik begrijp dat sommige handmatige handelingen ‘geautomatiseerd’ kunnen worden.

 

Digi-doener! | Word een Tech Hansje Brinkers

Aansluiting op vak(ken): Wereldoriëntatie

Conceptkerndoel SLO: Digitale technologie, de samenleving en de wereld

Tijdens deze les gaan de leerlingen ervaren op welke manier we in Nederland omgaan met watermanagement, van Hansje Brinkers tot nieuwe technologie in waterkeringen Ook leren ze hoe je zelf eenvoudig watermanagement kan toepassen met behulp van technologie.

 

1.3 Ik begrijp dat een computer geprogrammeerd moet worden, zodat apparaten of machines automatisch worden aangestuurd met een computer.

 

Digi-doener! | De fabriek

Aansluiting op vak(ken): Wereldoriëntatie

Conceptkerndoel SLO: Digitale technologie, de samenleving en de wereld

Tijdens deze les gaan de leerlingen ervaren hoe een fabriek werkt en welke rol technologie heeft en krijgt in de fabriek. Ook leren ze dat een fabriek vroeger een aaneenschakeling van menselijke handelingen was. Vervolgens werden steeds meer machines (mechanische handelingen) ingezet, die werden bestuurd door mensen. Nu maken veel fabrieken gebruik van digitale aansturing van machines.

 

2. Ik kan patronen en volgorden in tekst, cijfers, beeld en geluid herkennen en benoemen.

2.1 Ik kan patronen herkennen en benoemen en ook afwijkingen hierin herkennen en benoemen.

 

Digi-doener! | Pincode kraken

Aansluiting op vak(ken): Rekenen

Conceptkerndoel SLO: Veiligheid en privacy

Leerlingen moeten proberen elkaars pincode te kraken. Ze leren hoe moeilijk het is om dat te doen en dat er voor een 4-cijferige code enorm veel mogelijkheden zijn.

 

2.2 Ik kan een sortering aanbrengen in patronen.
2.3 Ik kan een variatie bedenken op een patroon.

 

Digi-doener! | Het algoritme van een behangetje

Aansluiting op vak(ken): Kunstzinnige oriëntatie

Conceptkerndoel SLO: Programmeren

Tijdens deze les gaan de leerlingen ervaren hoe een behang wordt ontworpen en wat dat e maken heeft met algoritmes. De leerlingen ontwerpen zelf een behang waarbij ze gebruikmaken van een algoritme.

 

3. Ik kan omschrijven hoe digitale technologie een rol kan spelen bij het uitvoeren van taken die steeds herhaald worden.

3.1 Ik weet dat handelingen die steeds herhaald worden in het dagelijks leven, regelmatig door computers worden uitgevoerd.

 

Digi-doener! | De drukste dag op het vliegveld

Aansluiting op vak(ken): Kunstzinnige oriëntatie

Conceptkerndoel SLO: Digitale systemen

Als je op vakantie gaat geef je je koffer af op Schiphol en krijg je ’m weer terug op de plek van bestemming. Superhandig! Maar hoe komt die koffer daar eigenlijk? Bijna alles gaat helemaal automatisch.

 

Digi-doener! | Maak een zachte robot!

Aansluiting op vak(ken): Wereldoriëntatie

Conceptkerndoel SLO: Artificiële intelligentie

Waar worden zachte robots voor ontwikkeld? Leerlingen leren dat deze op verschillende manieren gemaakt kunnen worden. Ze leren wat de kenmerken zijn van een zachte robot en maken er zelf een!

 

3.2 Ik begrijp dat handelingen die steeds herhaald worden kunnen worden weergegeven in een model of schema, bijvoorbeeld een knikkerbaan.

 

Digi-doener! | Digitale hulpjes!

Aansluiting op vak(ken): Nederlands

Conceptkerndoel SLO: Digitale systemen

Hoe kun je een digitale assistent nabootsen? Ook leren ze wat een digitale assistent is, hoe hij werkt, wat de voor- en nadelen ervan zijn en dat het door steeds meer bedrijven gebruikt wordt.

 

4. Ik heb kennis gemaakt met de betekenis van het begrip ‘algoritme’ en begrijp dat deze werkt volgens het 'als-dan-principe’.

4.1 Ik weet wat oorzaak en gevolg betekent en dat computers deze gebruiken in de zin van ‘als dit, dan dat’.

 

Digi-doener! | Gedachten lezen

Aansluiting op vak(ken): Wereldoriëntatie, Nederlands

Conceptkerndoel SLO: Programmeren

Leren wat een algoritme is. Aan de hand van verschillende voorbeelden waarbij het belangrijk is dat een reeks van stappen op de juiste manier worden uitgevoerd. Ook leren de leerlingen wat de meerwaarde van stapsgewijs denken kan zijn.

 

Digi-doener! | Als dit dan dat

Aansluiting op vak(ken): Wetenschap & techniek

Conceptkerndoel SLO: Programmeren

Tijdens deze les gaan de leerlingen ervaren wat oorzaak en gevolg betekent en hoe we dat dagelijks in ons leven terugzien. Ook leren ze wat er gebeurt als we de oorzaken en gevolgen door de war gooien.

 

4.2 Ik weet dat een algoritme een reeks opeenvolgende stappen is, die zich steeds herhalen.

 

Digi-doener! | Bewegen als een robot

Aansluiting op vak(ken): Wereldoriëntatie

Conceptkerndoel SLO: Programmeren

Leerlingen ervaren hoe het is om te programmeren. Door middel van een tandwiel gaan ze een robot laten bewegen. Ook leren ze een aantal basisprincipes van het programmeren.

 

4.3 Ik kan een situatie herkennen en benoemen waarin gebruik wordt gemaakt van een algoritme. Bijvoorbeeld: zorgen voor een digitaal huisdier. ‘Als ik het eten geef, dan is het blij’. Of een stoplicht: ‘Als er weinig verkeer is dan springt het stoplicht eerder op groen’.

 

Digi-doener! | Robotklas

Aansluiting op vak(ken): Nederlands

Conceptkerndoel SLO: Programmeren

Welke opdrachten moet je een robot geven om een boterham te smeren? Leerlingen schrijven opdrachten op kaartjes, waar ze vervolgens een 'sandwich-programma' mee maken.

 

5. Ik begrijp dat Artificiële intelligentie betekent dat computers slimme dingen kunnen doen op basis van informatie die zij van ons hebben ontvangen.

5.1 Ik begrijp dat als een computer filmpjes aan mij voorstelt (bijvoorbeeld op YouTube of Netflix), hij dit doet op basis van dingen die ik vaak kijk en dat dit ook kunstmatige intelligentie is.

 

Digi-doener! | De schilderrobot

Aansluiting op vak(ken): Kunstzinnige oriëntatie, Nederlands

Conceptkerndoel SLO: Artificiële intelligentie

Tijdens deze les gaan de leerlingen ervaren hoe je een complexe handeling kunt opdelen in deelhandelingen en er zo een algoritme voor kunt schrijven. Ook leren ze dat social media gebruik maken van algoritmes en zo beïnvloeden wat ze te zien krijgen.

 

5.2 Ik begrijp dat computers (kunstmatige intelligentie) leren van de dingen die ik doe en de informatie die ik (bewust en onbewust) achterlaat, zoals bijvoorbeeld websites die ik vaak bezoek of advertenties op sociale media die ik bekijk.

 

Digi-doener! De computerkunstenaar

Aansluiting op vak(ken): Kunstzinnige oriëntatie

Conceptkerndoel SLO: Artificiële intelligentie

Tijdens deze les gaan de leerlingen ervaren wat kunstmatige intelligentie (AI) is. Ook leren ze hoe je met AI kunst kunt maken en denken ze na over of een computer een kunstenaar kan zijn.

 

5.3 Ik weet dat AI en computers geen gevoel en emoties hebben, maar dat het wel kan lijken alsof je met een mens praat.

 

Digi-doener! | Snapt een computer emoties?

Aansluiting op vak(ken): Wetenschap & techniek

Conceptkerndoel SLO: Artificiële intelligentie

Tijdens deze les gaan de leerlingen ervaren hoe moeilijk het is om emoties te herkennen door naar iemands gezicht te kijken. We denken allemaal wel dat we die goed herkennen, maar is dat wel zo? En als wij het al moeilijk vinden, kan een computer het dan wel? Ook leren ze hoe een computer door “deep learning” toch een poging doet om te herkennen hoe wij ons voelen.

 

Mediawijsheid

1. Ik kan verschillende soorten media herkennen en benoemen.

Ik kan verschillende voorbeelden noemen van media. Zoals: krant, tijd- schrift, radio, tv, internet en sociale media.

Ik weet het verschil tussen oude en nieuwe media. Bijvoorbeeld het verschil tussen een kaart versturen (oude media) en een e-mail (nieuwe media).

Ik weet dat media steeds veranderen (bijvoorbeeld door technologische ontwikkelingen).

2. Ik weet dat media er is om te vermaken, te informeren en/of te overtuigen.

2.1 Ik ken de begrippen ‘vermaken’, ‘informeren’ en ‘overtuigen’ (in de context van media) en kan van alledrie een voorbeeld noemen.

2.2 Ik weet dat een mediaboodschap gericht kan zijn op een doelgroep. Bijvoorbeeld: in de ochtend veel reclame voor speelgoed op tv.

3. Ik kan de boodschap in verschillende soorten media-uitingen herkennen.

3.1 Ik weet dat de maker van een boodschap een doel heeft en dat de ontvanger van de boodschap dat doel kan herkennen

4. Ik begrijp wat de functie en werking van sociale netwerken is.

4.1 Ik weet dat sociale netwerken manieren zijn om met mensen digitaal in contact te komen.

4.2 Ik kan twee voorbeelden noemen van sociale netwerken. Bijvoorbeeld Instagram, Facebook, Snapchat, Whatsapp en TikTok.

4.3 Ik weet dat mensen zich op sociale netwerken soms anders voordoen dan ze zijn. Bijvoorbeeld door filters op foto's te gebruiken.

5. Ik herken ongewenst (online) gedrag en/of ongewenste informatie en weet met wie ik dit kan bespreken.

5.1 Ik oefen met het herkennen van echte- en nep informatie in een mediaboodschap.

5.2 Ik weet dat mediaboodschappen niet voor alle leeftijden geschikt zijn.

5.3 Ik kan een voorbeeld noemen van (online) ongewenst gedrag of ongewenste informatie. Bijvoorbeeld ongevraagd foto's nemen van elkaar.

1. Ik kan verschillende soorten media herkennen en benoemen.

1.1 Ik kan verschillende voorbeelden noemen van media. Zoals: krant, tijd- schrift, radio, tv, internet en sociale media.
1.2 Ik weet het verschil tussen oude en nieuwe media. Bijvoorbeeld het verschil tussen een kaart versturen (oude media) en een e-mail (nieuwe media).
1.3 Ik weet dat media steeds veranderen (bijvoorbeeld door technologische ontwikkelingen).

 

Digi-doener! | Post versturen, een hele klus

Aansluiting op vak(ken): Rekenen, Wereldoriëntatie

Conceptkerndoel SLO: Digitale technologie, de samenleving en de wereld

Over het versturen van post ten opzichte van het sturen van een e-mails. Leerlingen leren dat het een hele klus is om post op de plaats van bestemming te krijgen.

 

Digi-doener! | Reis door de tijd

Aansluiting op vak(ken): Wereldoriëntatie

Conceptkerndoel SLO: Digitale technologie, de samenleving en de wereld

Tijdens deze les gaan de leerlingen ervaren hoe technologie is veranderd door de tijd heen. Ook leren ze hoe de technologie van nu eruit zag toen hun ouders (of zelfs grootouders) jong waren.

 

Digi-doener! | Van rotstekening naar QR-code

Aansluiting op vak(ken): Kunstzinnige oriëntatie

Conceptkerndoel SLO: Creëren met digitale technologie

Tijdens deze les gaan de leerlingen ervaren dat je met beeld op verschillende manieren een boodschap kan communiceren. Soms is zelfs de boodschap verborgen.

 

2. Ik weet dat media er is om te vermaken, te informeren en/of te overtuigen.

2.1 Ik ken de begrippen ‘vermaken’, ‘informeren’ en ‘overtuigen’ (in de context van media) en kan van alledrie een voorbeeld noemen.

 

Digi-doener! | Nep of echt?

Aansluiting op vak(ken): Kunstzinnige oriëntatie

Conceptkerndoel SLO: Digitale media en informatie

Tijdens deze les gaan de leerlingen ervaren hoe makkelijk het is om nepnieuws te verspreiden. Ook leren ze waarom nepnieuws wordt verspreid.

 

2.2 Ik weet dat een mediaboodschap gericht kan zijn op een doelgroep. Bijvoorbeeld: in de ochtend veel reclame voor speelgoed op tv.

 

Digi-doener! | Koop mij!

Aansluiting op vak(ken): Nederlands, Kunstzinnige oriëntatie

Conceptkerndoel SLO: Digitale media en informatie

Tijdens deze les gaan de leerlingen ervaren dat ze tegenwoordig overal reclame tegenkomen en dat reclamemakers vaste trucjes gebruiken om mensen zoveel mogelijk te laten kopen. Ook leren ze dat door nieuwe technologieën reclame tegenwoordig via meer media verspreid wordt. Daarnaast hebben veranderende maatschappelijke thema’s invloed op reclames van nu.

 

3. Ik kan de boodschap in verschillende soorten media-uitingen herkennen.

3.1 Ik weet dat de maker van een boodschap een doel heeft en dat de ontvanger van de boodschap dat doel kan herkennen

 

Digi-doener! | Seizoensproducten

Aansluiting op vak(ken): Nederlands

Conceptkerndoel SLO: Digitale media en informatie

Tijdens deze les gaan de leerlingen ervaren hoe reclame werkt. Daarnaast gaan ze bedrijven en reclames vergelijken.

 

Digi-doener! | TikTok op straat

Aansluiting op vak(ken): Kunstzinnige oriëntatie

Conceptkerndoel SLO: Creëren met digitale technologie

Tijdens deze les gaan de leerlingen ervaren wat straatkunst is en hoe straatkunst eigenlijk best lijkt op social media. Ook leren ze dat mensen straatkunst maken om een boodschap te vertellen. Hoe kun je een boodschap vertellen op straat als iedereen snel voorbij loopt?

 

4. Ik begrijp wat de functie en werking van sociale netwerken is.

4.1 Ik weet dat sociale netwerken manieren zijn om met mensen digitaal in contact te komen.
4.2 Ik kan twee voorbeelden noemen van sociale netwerken. Bijvoorbeeld Instagram, Facebook, Snapchat, Whatsapp en TikTok.
4.3 Ik weet dat mensen zich op sociale netwerken soms anders voordoen dan ze zijn. Bijvoorbeeld door filters op foto's te gebruiken.

 

Digi-doener! | Vriendenboekje

Aansluiting op vak(ken): Nederlands

Conceptkerndoel SLO: Digitale technologie, jezelf en de ander

Tijdens deze les gaan de leerlingen ervaren wat het verschil is tussen poëziealbums en vriendenboekjes enerzijds en informatie delen via internet zoals Snapchat en Facebook anderzijds. Ze maken een profiel zoals in een vriendenboekje dat later een soort Facebook profiel wordt. Hierop gaan twee leerlingen reageren met tekst of met een emoji.

 

Digi-doener! | Mooier dan in het echt?

Aansluiting op vak(ken): Kunstzinnige oriëntatie

Conceptkerndoel SLO: Digitale media en informatie

Tijdens deze les gaan de leerlingen ontdekken hoe beelden op sociale media zijn gemanipuleerd, soms overduidelijk, soms zonder dat je het door hebt.

 

5. Ik herken ongewenst (online) gedrag en/of ongewenste informatie en weet met wie ik dit kan bespreken.

5.1 Ik oefen met het herkennen van echte- en nep informatie in een mediaboodschap.
5.2 Ik weet dat mediaboodschappen niet voor alle leeftijden geschikt zijn.
5.3 Ik kan een voorbeeld noemen van (online) ongewenst gedrag of ongewenste informatie. Bijvoorbeeld ongevraagd foto's nemen van elkaar.
5.4 Ik weet bij wie ik terecht kan als ik te maken krijg met ongewenst (online) gedrag of ongewenste informatie. Bijvoorbeeld de leerkracht of ouders.

 

Digi-doener! | Social Media Kijkwijzer

Aansluiting op vak(ken): Kunstzinnige oriëntatie

Conceptkerndoel SLO: Digitale technologie, jezelf en de ander

De leerlingen gaan tijdens deze les nadenken over de invulling van een social media kijkwijzer. Leerlingen leren zowat ze tegen kunnen komen op het world wide web en welke emotionele waarde daaraan hangt.

 

Digi-doener! | Alles wat je moet weten voor je eerste mobiele telefoon deel 1

Aansluiting op vak(ken): Wereldoriëntatie

Conceptkerndoel SLO: Digitale systemen

Dit is deel 1 van 2 lessen over mobiele telefoons. In dit eerste deel ligt het accent op de technische en praktische kant van mobiele telefonie. De les start met een overzicht van de ontwikkeling van de telefoon en mobiele telefonie. Ook wordt bekeken welke onderdelen een telefoon heeft. En wat kosten de aanschaf van een toestel en het gebruik ervan eigenlijk?

 

Digi-doener! | Alles wat je moet weten voor je eerste mobiele telefoon deel 2

Aansluiting op vak(ken): Wereldoriëntatie

Conceptkerndoel SLO: Digitale technologie, jezelf en de ander

Deze les is het vervolg op deel 1. In deel 1 wordt ingegaan op de technische en praktische kant van mobiele telefoons. In deze les krijgen leerlingen informatie over mobiele telefoons. Het accent op de veiligheid en het sociale aspect van het gebruik van een mobiele telefoon. De les start met het nadenken over (het belang van) afspraken over het gebruik van je mobiele telefoon. Wat betreft veiligheid wordt gekeken naar schermtijd en privacy. Tot slot wordt besproken wat social media is en er wordt aandacht besteed aan digitaal pesten en een groepsapp.

 

  • Het arrangement Leerlijn Digitale Geletterdheid | Groep 4 en 5 is gemaakt met Wikiwijs van Kennisnet. Wikiwijs is hét onderwijsplatform waar je leermiddelen zoekt, maakt en deelt.

    Auteur
    FutureNL
    Laatst gewijzigd
    24-10-2025 17:47:26
    Licentie

    Dit lesmateriaal is gepubliceerd onder de Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen 4.0 Internationale licentie. Dit houdt in dat je onder de voorwaarde van naamsvermelding en publicatie onder dezelfde licentie vrij bent om:

    • het werk te delen - te kopiëren, te verspreiden en door te geven via elk medium of bestandsformaat
    • het werk te bewerken - te remixen, te veranderen en afgeleide werken te maken
    • voor alle doeleinden, inclusief commerciële doeleinden.

    Meer informatie over de CC Naamsvermelding-GelijkDelen 4.0 Internationale licentie.

    Aanvullende informatie over dit lesmateriaal

    Van dit lesmateriaal is de volgende aanvullende informatie beschikbaar:

    Toelichting
    Dit is een test omgeving
    Eindgebruiker
    leerling/student
    Moeilijkheidsgraad
    gemiddeld

    Gebruikte Wikiwijs Arrangementen

    , FutureNL. (z.d.).

    Leerlijn Digitale Geletterdheid | Groep 1, 2 en 3

    https://maken.wikiwijs.nl/213249/Leerlijn_Digitale_Geletterdheid___Groep_1__2_en_3

  • Downloaden

    Het volledige arrangement is in de onderstaande formaten te downloaden.

    Metadata

    LTI

    Leeromgevingen die gebruik maken van LTI kunnen Wikiwijs arrangementen en toetsen afspelen en resultaten terugkoppelen. Hiervoor moet de leeromgeving wel bij Wikiwijs aangemeld zijn. Wil je gebruik maken van de LTI koppeling? Meld je aan via info@wikiwijs.nl met het verzoek om een LTI koppeling aan te gaan.

    Maak je al gebruik van LTI? Gebruik dan de onderstaande Launch URL’s.

    Arrangement

    IMSCC package

    Wil je de Launch URL’s niet los kopiëren, maar in één keer downloaden? Download dan de IMSCC package.

    Voor developers

    Wikiwijs lesmateriaal kan worden gebruikt in een externe leeromgeving. Er kunnen koppelingen worden gemaakt en het lesmateriaal kan op verschillende manieren worden geëxporteerd. Meer informatie hierover kun je vinden op onze Developers Wiki.

  • Wikiwijs is een dienst van