De VOC: twee kanten van dezelfde munt

De VOC: twee kanten van dezelfde munt

Leerdoelen

Deze les over de VOC draait om het zelf zoeken van informatie en dit verwerken tot een eindproduct. Afhankelijk van de keuze die je maakt voor je opdracht werk je aan de volgende leerdoelen:

Opdracht Leerdoelen
Algemeen
  • Je weet wat de VOC is en wat de VOC heeft betekend
  • Je weet welke methodes de VOC hanteerde om haar invloed te vergroten

21e eeuwse vaardigheden:

  • kritisch denken
  • communiceren
  • informatievaardigheden
Opdracht 'familie'
  • Je legt een persoonlijke link tussen de tijd van de VOC en het heden

21e eeuwse vaardigheden:

  • communiceren: presenteren
  • informatievaardigheden
Opdracht 'scheépvaart'
  • Je leert de ins en ouds van schepen uit de tijd van de VOC kennen

21e eeuwse vaardigheden:

  • communiceren: presenteren
  • informatievaardigheden
Opdracht 'helden'

21e eeuwse vaardigheden:

  • kritisch denken
  • communiceren: presenteren, argumenteren
  • informatievaardigheden
Opdracht 'herinnering'

21e eeuwse vaardigheden:

  • kritisch denken
  • communiceren: argumenteren, omgaan met feedback
  • informatievaardigheden

 

 

Introductie

De Verenigde Oost-Indische Compagnie

Een deel van het Octrooigebied van de VOC circa 1660 - Nationaal Archief
Een deel van het Octrooigebied van de VOC circa 1660 - Nationaal Archief

De VOC was een enorm bedrijf, het rijkste ter wereld ooit zelfs. Tussen 1700 en 1795 had de VOC 655.000 werknemers. Zelfs nu zou dat een enorm groot bedrijf zijn. Kijk maar eens naar deze lijst uit 2015 met de grootste werkgevers ter wereld.

Veel van deze werknemers kwamen natuurlijk uit Nederland. Het is dus niet zo gek op bij jezelf te bedenken dat jij misschien wel een voorouder hebt, die met de VOC heeft meegevaren. Als we aan de VOC denken, dan beelden we ons vaak rijke mannen in of ruwe avonturiers die naar verre landen toe voeren voor winst. Dat is natuurlijk een heel romantisch beeld over de VOC, want het was niet allemaal rozengeur en manenschijn. Een voorouder bij de VOC is misschien niet iets om meteen trots op te zijn, maar wel razend interessant om uit te zoeken.

Meer informatie

Er is uiteraard heel veel informatie te vinden over de VOC. Een paar bronnen vind je hieronder:

Schooltv: een overzicht van video's over de VOC

VO-Content: handelskapitalisme

VO-Content: handel over de hele wereld

VO-Content: oprichting van de VOC

Wikipedia: de Vereenigde Oostindische Compagnie

Rozengeur en Manenschijn?

Opdracht debat koloniaal verleden

Bekijk het filmpje. Voer nu met de klas een debat over het volgende onderwerp: op welke manier moeten wij ons, als Nederlanders, gedragen richting ons koloniaal verleden?

Als je met de klas een debat gaat voeren, is het belangrijk dat je goede afspraken maakt:

  • Bedenk een of enkele stellingen.
  • Iedereen bedenkt per stelling zoveel mogelijk standpunten voor en tegen de stelling.
  • Organiseer het debat. Zorg voor ongeveer evenveel mensen voor als mensen tegen de stelling. Je kunt mensen ook vragen een rol te spelen tijdens het debat.
  • Benoem een voorzitter. De voorzitter leidt het debat. Hij zorgt er voor dat iedereen aan het woord komt. Hij zorgt er voor dat iedereen uit kan spreken.
  • Benoem een jury. De jury bepaalt wie het debat wint.

Meer info over een debat voeren vind je hier

Hoe gaan we hiermee om?

Een aandelenboek uit 1602
Een aandelenboek uit 1602

We kunnen dus wel zeggen dat de VOC op zijn zachtst gezegd een omstreden organisatie was. Na het korte filmpje dat je gezien hebt is dat wel duidelijk. Geschiedenis is helaas niet simpel en dingen zijn niet simpel goed of slecht. Wat we wel kunnen zeggen is dat geschiedenis steeds interessant blijft. Het blijft boeien en inspireren, zeker als het dichter bij jezelf komt. Wat nou, bijvoorbeeld, als je familie bent van een de grote families binnen de VOC? Hoe kun je daar achter komen?

 

Familiegeschiedenis

 

Kies je opdracht

Fort Batavia
Fort Batavia

Kies nu zelf het onderwerp voor je opdracht. Iedereen zoekt een specifiek stukje geschiedenis uit en presenteert dit vervolgens aan de klas. Zo kun je elkaar over de VOC vertellen en veel verschillende informatie opdoen.

Kies een van de volgende opdrachten!

  • Familie, heb jij VOC familie?
  • Scheepvaart, de handelsvloot van de VOC was formidabel, wil je hier meer over weten?
  • Monumentbehoud, we hebben het al gehad over hoe we moeten omgaan met het VOC verleden, wil je je hier nog wat verder in verdiepen?
  • Essay, hier ga je een Essay schrijven en presenteren aan de groep, waarin je de VOC vergelijkt met een multinational naar keuze.

Familie

In het filmpje hierboven zie je dat niet iedere voorouder lid was van de Heren zeventien.

Ga naar de VOC opvarenden-collectie van het Nationaal Archief. Daar typ je je achternaam in, en ga je op zoek naar iemand die mogelijk familie van je zou kunnen zijn. Vind je niemand terug? Tip: probeer je naam eens anders te schrijven. In de loop van het een paar honderd jaar kan je naam gemakkelijk een beetje zijn veranderd. Dat zie je ook in het filmpje over de familie hierboven. De ene afstammeling heet Valentijn en  de ander Valenteijn.

Tip: is er weleens stamboomonderzoek gedaan binnen je familie? Betrek die gegevens er dan ook bij.

Niets kunnen vinden? Dat is niet erg, zoek dan op de stad waar je vandaan komt. Zoek iemand uit die je interessant lijkt. Probeer extra informatie te vinden over de persoon die je hebt uitgekozen, zoals informatie over het schip waar hij op voer of waar hij precies naar toe ging en waarom.

Hoe meer je kunt traceren hoe beter. Vind je niet genoeg informatie, vul je verhaal dan aan met fictieve details. Let op: de details moeten wel historisch verantwoord zijn: ze moeten dus passen bij het tijdperk.

Link naar het archief met zoekopdracht-functie

Maak een pecha kucha

Als je al je informatie verzameld hebt over de VOC opvarende die je hebt uitgekozen, dan ben je klaar om er een pecha kucha van te maken en deze aan je klas te presenteren.

Een Pecha Kucha is een presentatie die bestaat uit 20 slides. Voor iedere slide heb je 20 seconden de tijd om te presenteren, dus je verhaal duurt in totaal 6 minuten en 40 seconden. Dit zorgt ervoor dat je kort en bondig je kennis leert delen en dat je leert omgaan met de tijdsdruk die het geven van een presentatie met zich mee kan brengen.

Meer informatie over het maken van een pecha kucha

Scheepvaart

De hoeveelheid schepen die onder de VOC-vlag gevaren hebben was gigantisch. Enorme hoeveelheden is een ding, maar wat voor schepen waren dit nou precies? De VOC heeft meer dan 100 jaar bestaan en maakte verschillende soorten reizen. Dan kun je je voorstellen dat er ook meerdere soorten schepen in gebruik geweest zijn.

Je gaat op zoek naar een schip dat voor de VOC gevaren heeft en zoekt hierover zoveel mogelijk informatie. Denk hierbij bijvoorbeeld aan:

Wat voor type schip is het? Wat zijn de voor- en nadelen van dit type? Waarvoor werd dit type schip gebruikt? Hoe zag het schip eruit? Maak bijvoorbeeld een plattegrond, of zoek filmmateriaal over hoe jouw soort schip er varend uit ziet.

Waar is het schip dat je hebt uitgezocht allemaal geweest? Hoelang is het in de vaart geweest? Wat is er met het schip gebeurd?

Ook kan je handelsroutes opzoeken die vaak gevaren werden door de VOC. Hoe lang duurde zo'n reis? Wat betekende dit voor de mensen aan boord? Hoeveel kans had je om terug te keren in Nederland?

Wat verdiende je aan boord van een VOC-schip? Wat gebeurde er als je niet terugkwam met je nabestaanden?

Hieronder vind je een goede link om je onderzoek te beginnen

VOC-schepen

Ook deze link kan je helpen

Ga het na

Maak een pecha kucha

Als je al je informatie verzameld hebt over het VOC-schip dat je hebt uitgekozen, dan ben je klaar om er een pecha kucha van te maken en aan je klas te presenteren.

Een Pecha Kucha is een presentatie die bestaat uit 20 slides. Voor iedere slide heb je 20 seconden de tijd om te presenteren, dus je verhaal duurt in totaal 6 minuten en 40 seconden. Dit zorgt ervoor dat je kort en bondig je kennis leert delen en dat je leert omgaan met de tijdsdruk die het geven van een presentatie met zich mee kan brengen.

Meer informatie over het maken van een pecha kucha

 

Helden van de VOC?

Een standbeeld van Jan Pieterszoon Coen
Een standbeeld van Jan Pieterszoon Coen

Overblijfselen van de VOC zien we in Nederland nog overal. Je hebt eerder al een debat gevoerd over de ethische kwesties rondom de VOC. Bij deze opdracht ga je daar nog wat verder op in. Er zijn nog steeds VOC monumenten in Nederland. Inmiddels zijn er stemmen die zeggen dat deze verwijderd moeten worden of dat ze op een bepaalde manier veranderd moeten worden. Wat is jouw mening hier over?

Zoek een VOC monument op en gebruik dit als voorbeeld bij het punt dat je wilt maken over monumentbehoud. Waar staat het monument voor? Hoe wordt het bijgehouden? Wat denk jij dat er met dit monument moet gebeuren?

Bekijk ter inspiratie dit artikel van de NOS Wat moeten we nu met de helden van toen?

Elevator pitch

Maak een elevator pitch over jouw zienswijze en houd deze voor je klasgenoten.  Geef je klasgenoten daarna de kans om te reageren.

Elevator pitch betekent liftpraatje. In de tijd van een ritje met de lift moet je jezelf presenteren als de ideale oplossing voor het probleem van degene met wie je in de lift staat. Je maakt een presentatie die maar één minuut duurt. Het is dus belangrijk dat je je boodschap kort en bondig kunt overbrengen.

Meer informatie over elevator pitch

Hoe moeten wij ons de VOC herinneren?

Ben je geinspireerd door het debat van eerder? Dan heb je misschien een goed idee voor het schrijven van een essay met als thema: Hoe moeten wij ons de VOC herinneren?. In dit essay kun je je eigen mening onderbouwd weergeven. Tip: probeer niet te ver af te dwalen van het onderwerp, houd het bondig en duidelijk.

Schrijf een essay

Het Essay moet minimaal 750 woorden bevatten. Zorg er goed voor dat je essay op zichzelf staat en een helder verhaal vertelt. Verwijs waar mogelijk naar kranten en andere nieuwsbronnen als onderbouwing voor je mening. Denk aan je bronvvermelding. Als je een quote gebruikt over een bepaalde uitspraak doet gebaseerd op deze bronnen, behoor je deze ook te benoemen. 

Ben je klaar? Laat je essay dan lezen door twee klasgenoten en vraag om (schriftelijke) feedback. Verwerk de feedback daar waar je dit zinvol vindt en lever het geheel in bij je docent.

Meer informatie over het schrijven van een essay

Hoe maak je een bronvermelding

  • Het arrangement De VOC: twee kanten van dezelfde munt is gemaakt met Wikiwijs van Kennisnet. Wikiwijs is hét onderwijsplatform waar je leermiddelen zoekt, maakt en deelt.

    Auteur
    Harm le Grand
    Laatst gewijzigd
    09-03-2019 17:07:34
    Licentie

    Dit lesmateriaal is gepubliceerd onder de Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen 4.0 Internationale licentie. Dit houdt in dat je onder de voorwaarde van naamsvermelding en publicatie onder dezelfde licentie vrij bent om:

    • het werk te delen - te kopiëren, te verspreiden en door te geven via elk medium of bestandsformaat
    • het werk te bewerken - te remixen, te veranderen en afgeleide werken te maken
    • voor alle doeleinden, inclusief commerciële doeleinden.

    Meer informatie over de CC Naamsvermelding-GelijkDelen 4.0 Internationale licentie.

    <p><strong>Gebruikte Wikiwijsarrangementen</strong></p> <p><a href="https://maken.wikiwijs.nl/61306/Handelskapitalisme_hv123" target="_blank"><strong>VO-content: Handelskapitalisme</strong></a></p> <p><strong><a href="https://maken.wikiwijs.nl/103561/Handel_over_de_hele_wereld#!page-3361007" target="_blank">VO-content: Handel over de hele wereld</a></strong></p> <p><a href="https://maken.wikiwijs.nl/89655/Oprichting_VOC_vmbo_kgt34#!page-2623308" target="_blank"><strong>VO-content: Oprichting van de VOC</strong></a></p> <p><a href="https://maken.wikiwijs.nl/97476#!page-3064308" target="_blank"><strong>VO-content/Reisgids digitaal leermateriaal: Een debat voeren</strong></a></p> <p><a href="https://maken.wikiwijs.nl/113783/Pecha_Kucha#!page-3825858" target="_blank"><strong>VO-content/Reisgids digitaal leermateriaal: Een pecha kucha maken</strong></a></p> <p><a href="https://maken.wikiwijs.nl/113110#!page-3795754" target="_blank"><strong>VO-content/Reisgids digitaal leermateriaal: Een elevator pitch maken</strong></a></p> <p><a href="https://maken.wikiwijs.nl/39641/Hoe_maak_je_een_goede_bronvermelding#!page-427127" target="_blank"><strong>Kellebeek college Nova: Hoe maak je een goede bronvermelding?</strong></a></p> <p><strong>Overige bronnen</strong></p> <p><a href="https://historiek.net/voc-was-grootste-beursbedrijf-ooit/73781/" target="_blank">Historiek: VOC was grootste beursbedrijf ooit</a></p> <p><a href="https://nl.express.live/dit-zijn-de-10-grootste-werkgevers-ter-wereld-exp-214181/" target="_blank">Express business: Dit zijn de 10 grootste werkgevers ter wereld</a></p> <p><a href="https://schooltv.nl/zoekresultaten/?q=voc#%7B%22keyword%22%3A%22voc%22%2C%22filter%22%3A%7B%22agegroups%22%3A%5B%2213-15%22%5D%7D%2C%22offset%22%3A0%2C%22max%22%3A30%2C%22sort%22%3A%7B%22_score%22%3A%22desc%22%7D%7D" target="_blank">Schooltv: een overzicht van video&#39;s over de VOC</a></p> <p><a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Vereenigde_Oostindische_Compagnie" target="_blank">Wikipedia: de Vereenigde Oostindische Compagnie</a></p> <p><a href="https://youtu.be/zPIhMJGWiM8" target="_blank">Crash Course World history, John Green: Capitalism and the Dutch East India Company</a></p> <p><a href="https://youtu.be/YMK74d9d8_4" target="_blank">Nationaal Archief: interview met Hugo Boreel</a></p> <p><a href="https://www.youtube.com/watch?v=GEM3tIaPfFE&amp;feature=youtu.be" target="_blank">Nationaal Archief: VOC-archief in Indonesi&euml;</a></p> <p><a href="https://www.nationaalarchief.nl/beleven/onderwijs/bronnenbox/aandelen-voc-1602" target="_blank">Nationaal Archief: aandelenboek 1602</a></p> <p><a href="https://www.nationaalarchief.nl/beleven/onderwijs/bronnenbox/octrooigebied-voc-1660" target="_blank">Nationaal Archief: octrooigebied VOC ca. 1660</a></p> <p><a href="https://www.nationaalarchief.nl/beleven/onderwijs/bronnenbox/coen-bouwt-fort-batavia-1619" target="_blank">Nationaal Archief: fort Batavia</a></p> <p><a href="https://www.youtube.com/watch?v=h8xMn2Wg-iY&amp;feature=youtu.be" target="_blank">Nationaal Archief: interview Lida de Waard-Valenteijn en Leo Valentijn</a></p> <p><a href="http://www.gahetna.nl/collectie/index/nt00444" target="_blank">Nationaal Archief: Ga het na: VOC-opvarenden</a></p> <p><a href="https://www.youtube.com/watch?v=M2-rB44UQL8&amp;feature=youtu.be" target="_blank">RTL-nieuws: VOC-schip Batavia vaart weer even</a></p> <p><a href="https://nos.nl/artikel/2212417-wat-moeten-we-nu-met-de-helden-van-toen.html" target="_blank">NOS: Artikel wat moeten we nu met de helden van toen?</a></p> <p><a href="https://www.scribbr.nl/category/essay/" target="_blank">Scribbr: Wat is een essay?</a></p>

    Aanvullende informatie over dit lesmateriaal

    Van dit lesmateriaal is de volgende aanvullende informatie beschikbaar:

    Toelichting
    De VOC was een enorm bedrijf, het rijkste ter wereld ooit zelfs en een enorm grote werkgever. Er is ook een keerzijde: de VOC bediende zich van allerlei methodes om groter en rijker te worden. Wat vinden wij nu van de VOC?
    Leerniveau
    VWO 2; HAVO 3; VWO 3; HAVO 2;
    Leerinhoud en doelen
    Ontstaan van handelskapitalisme en begin van een wereldeconomie; Begin van de overzeese Europese expansie; Ontdekkingsreizen; Ontstaan van het handelskapitalisme; De tijd van pruiken en revoluties (1700 - 1800); De tijd van regenten en vorsten (1600 - 1700); Geschiedenis;
    Eindgebruiker
    leerling/student
    Moeilijkheidsgraad
    gemiddeld

    Gebruikte Wikiwijs Arrangementen

    le Grand, Harm. (z.d.).

    Voorbeeldles Nationaal Archief - VOC

    https://maken.wikiwijs.nl/138409/Voorbeeldles_Nationaal_Archief___VOC

  • Downloaden

    Het volledige arrangement is in de onderstaande formaten te downloaden.

    Metadata

    LTI

    Leeromgevingen die gebruik maken van LTI kunnen Wikiwijs arrangementen en toetsen afspelen en resultaten terugkoppelen. Hiervoor moet de leeromgeving wel bij Wikiwijs aangemeld zijn. Wil je gebruik maken van de LTI koppeling? Meld je aan via info@wikiwijs.nl met het verzoek om een LTI koppeling aan te gaan.

    Maak je al gebruik van LTI? Gebruik dan de onderstaande Launch URL’s.

    Arrangement

    IMSCC package

    Wil je de Launch URL’s niet los kopiëren, maar in één keer downloaden? Download dan de IMSCC package.

    Voor developers

    Wikiwijs lesmateriaal kan worden gebruikt in een externe leeromgeving. Er kunnen koppelingen worden gemaakt en het lesmateriaal kan op verschillende manieren worden geëxporteerd. Meer informatie hierover kun je vinden op onze Developers Wiki.

  • Wikiwijs is een dienst van