Thema 6 KB: Ruimte

Thema 6 KB: Ruimte

Ruimte

Inleiding

Het is nog geen vier eeuwen geleden dat duidelijk werd dat krachten in het heelal van dezelfde aard zijn als op aarde. De bewegingen van planeten, manen en satellieten zijn allemaal onderhevig aan onderlinge zwaartekrachten. Door deze krachten kon het zonnestelsel ontstaan als een systeem met een zon, met daar omheen bewegende planeten en manen.

Weers- en klimaatverschijnselen (seizoenen, getijden) zijn gerelateerd aan de beweging van de aarde om de zon en de beweging van de maan om de aarde. Een belangrijk onderwerp waar mensen niet over uitgepraat raken is het weer. De dagelijkse weersverwachting wordt op basis van allerlei verzamelde meetgegevens, zoals luchtdruk en temperatuur, op verschillende manieren door landelijke en plaatselijke weersinstituten gepresenteerd in diverse media. Om een weerbericht te kunnen gebruiken is enige kennis over weersverschijnselen onmisbaar.

Dit thema bestaat uit twee paragrafen:

  • Het weer
  • Zonnestelsel

Wat ga ik leren?

Leerdoelen

Aan het eind van dit thema kan ik:

Het weer

  • de volgende kenmerken van het weer omschrijven: temperatuur, neerslag, luchtdruk en wind.
  • de apparaten noemen waarmee ik de kenmerken van het weer kan meten en van ieder kenmerk de eenheid noemen.
  • minimaal vier verschijningsvormen van neerslag omschrijven.
  • het verschijnsel onweer omschrijven.

Zonnestelsel

  • het zonnestselsel omschrijven. Ik gebruik de woorden maan, zon, hemellichamen, planeten, sterrenstelsel en melkweg.
  • de begrippen omlooptijd en omwentelingstijd beschrijven.
  • de bouw van de aarde omschrijven.
  • de begrippen atmosfeer, zwaartekracht en ozonlaag omschrijven.
  • uitleggen waarom er dag en nacht en zomer en winter is.
  • aangeven wanneer ik spreek van volle maan, wassende maan, afnemende maan en nieuwe maan.
  • omschrijven waarom het elke dag twee keer eb en twee keer vloed is.
  • omschrijven wat wordt bedoeld met een maansverduistering en wat met een zonsverduistering.

Wat ga ik doen?

Het thema 'Ruimte' bestaat uit de volgende onderdelen:

Onderdeel Tijd in lesuren
Inleiding 0,5
Opdracht: Het weer 2 à 3
Opdracht: Zonnestelsel 2
Afsluiting 2
Totaal 9 à 10


De tijd is een inschatting.

Opdrachten

Het weer

Het weer

Wat ga ik leren?

Leerdoelen

Aan het eind van deze opdracht kan ik:

  • de volgende kenmerken van het weer omschrijven: temperatuur, neerslag, luchtdruk en wind.
  • de apparaten noemen waarmee ik de kenmerken van het weer kan meten en van ieder kenmerk de eenheid noemen.
  • minimaal vier verschijningsvormen van neerslag omschrijven.
  • het verschijnsel onweer omschrijven.

Wat ga ik doen?

Activiteiten

Aan de slag
  Activiteit
Kennisbank Bestudeer de Kennisbank 'Het weer'.
Opgave 1 t/m 5 Maak de opgaven die gaan over de kenmerken van het weer.
Afronding
Onderdeel Activiteit
Samenvattend Maak de samenvattingsopdracht.
Terugkijken Terugkijken op de opdracht.

​
Tijd
Voor deze opdracht staat 2 lesuren.

Aan de slag

Kennisbank

Het weer

Hoe geef je aan hoe warm of koud het buiten is?
Iedereen kent natuurlijk wel een thermometer, maar weet je ook het verschil tussen graden Celsius en graden Kelvin?

Naast de temperatuur kijken we bij het weer ook naar de neerslag, luchtdruk en de wind.
Daarnaast komt het ook wel eens voor dat het gaat onweren! Wat is onweer precies, hoe ontstaat onweer en kunnen we onszelf er tegen beschermen?

Lees over dit onderwerp meer in het volgende item van de Kennisbank.

Het weer

Opgave 1: Temperatuur

Opgave 2: Soorten neerslag

Op de website van SchoolTV zijn verschillende filmpjes te vinden die gaan over neerslag:

Bekijk de filmpjes en kijk of je de antwoorden kunt vinden op de volgende vragen:

Opgave 3: Luchtdruk

Opgave 4: Wind

Door het meten van onder andere de luchtdruk en temperatuur op diverse plaatsen kan men het weer voorspellen. De wind waait bij een hoge druk gebied met de wijzers van de klok mee. Bij een lage druk gebied is dit juist andersom.

 

 

 

 

Opgave 5: Onweer

Afsluiting

Samenvattend

Wat heb ik geleerd?

Doe de samenvattingsopdracht.

Terugkijken

Kennisbank

  • Maak een lijst van de vetgedrukte begrippen uit de Kennisbank.
    Schrijf achter ieder begrip een omschrijving.

Opgaven

  • Voor de opdracht staat ongeveer 2 uur.
    Heb je binnen die tijd alle opgaven kunnen doen?
  • Wat vind je, passen de opgaven goed bij de leerdoelen?
    Zijn alle leerdoelen aan de orde gekomen?
  • Welke opgave vond je het moeilijkst? Zeg ook waarom.

Samenvatten

  • Heb je de samenvattingsopdracht gedaan?
    Vond je het fijn om de theorie nog even op een rijtje te zetten?

Zonnestelsel

Zonnestelsel

Wat ga ik leren?

Leerdoelen

Aan het eind van deze opdracht kan ik:

  • het zonnestelsel omschrijven. Ik gebruik de woorden maan, zon, hemellichamen, planeten, sterrenstelsel en melkweg.
  • de begrippen omlooptijd en omwentelingstijd beschrijven.
  • de bouw van de aarde omschrijven.
  • de begrippen atmosfeer, zwaartekracht en ozonlaag omschrijven.
  • uitleggen waarom er dag en nacht en zomer en winter is.
  • aangeven wanneer ik spreek van volle maan, wassende maan, afnemende maan en nieuwe maan.
  • omschrijven waarom het elke dag twee keer eb en twee keer vloed is.
  • omschrijven wat wordt bedoeld met een maansverduistering en wat met een zonsverduistering.

Wat ga ik doen?

Activiteiten

Aan de slag
  Activiteit
Kennisbank Bestudeer de Kennisbank 'Schakelingen'.
Opgave 1 t/m 8 Maak de opgaven die gaan over het werken met elektrische schakelingen.
Afronding
Onderdeel Activiteit
Samenvattend Maak de samenvattingsopdracht.
Terugkijken Terugkijken op de opdracht.

​
Tijd
Voor deze opdracht staat 1 lesuur.

Aan de slag

Kennisbank

Zonnestelsel

Wij wonen op de aarde. De aarde is één van de planeten in ons zonnestelsel. Hoe heten de andere planeten in ons zonnestelsel en hoe zien deze eruit? Wat is omlooptijd en omwentelingstijd en wat heeft dit met de afstand tot de zon te maken?

Om de aarde draait de maan. Wat is het effect van die draaiende maand op de aarde?
En wat gebeurt er als de maan tussen de aarde en de zon in komt te staan?

Antwoorden op deze vragen vind je in de volgende Kennisbankitems.

Zonnestelsel

Zon, aarde en maan

Opgave 1: Planeten

Bekijk de afbeelding.
Je ziet de zon en de acht planeten.

Opgave 2: Zonnestelsel

Bekijk ook de clip op SchoolTV en gebruik de gegevens uit de clip en de informatie uit de Kennisbank voor het beantwoorden van de vragen.

Opgave 3: De zon

Opgave 4: De aarde

Bekijk de volgende clip op SchoolTV.
Zorg dat je na afloop van de clip de onderdelen van de zon kunt benoemen.

 

Opgave 5: Dag en nacht

Bekijk de volgende clip op SchoolTV.
Kijk hoe wordt uitgelegd waarom wij seizoenen hebben.

Opgave 6: Eb en vloed

Bekijk de volgende clip op SchoolTV.
Let op de informatie over de invloed van de maan op eb en vloed. 

 

 

Opgave 7: Verduistering

Bekijk de volgende clip op SchoolTV.
Gebruik de informatie uit de clip plus de informatie uit de Kennisbank voor het beantwoorden van de vragen.

Afsluiting

Samenvattend

Wat heb ik geleerd?

Doe de twee samenvattingsopdrachten.

Terugkijken

Kennisbank

  • Maak een lijst van de vetgedrukte begrippen uit de Kennisbank.
    Schrijf achter ieder begrip een omschrijving.

Opgaven

  • Voor de opdracht staat ongeveer 2 uur.
    Heb je binnen die tijd alle opgaven kunnen doen?
  • Wat vind je, passen de opgaven goed bij de leerdoelen?
    Zijn alle leerdoelen aan de orde gekomen?
  • Veel video's bij de opgaven. Vind je het fijn om te leren door video's te kijken? Waarom wel/niet?

Samenvatten

  • Heb je de samenvattingsopdracht gedaan?
    Vond je het fijn om de theorie nog even op een rijtje te zetten?

Afsluiting

Samenvattend

In dit thema ben je de volgende Kennisbankitems tegengekomen.


Begrippenlijst

Bij dit thema is een begrippenlijst in Excel aanwezig.

Open de begrippenlijst en ga na of je de begrippen herkent.

D-Toets

Test je kennis. Maak de D-toets.

Terugkijken

Kan ik wat ik moet kunnen?

  • Lees de leerdoelen per opdracht nog eens door.
    Kun je wat je moet kunnen?

Hoe ging het?

  • Tijd
    Voor dit thema staat ongeveer 10 uur.
    Ben je ongeveer 10 uur met het thema bezig geweest?
    Welke opdracht heeft veel tijd gekost? Waarom?
  • Inhoud
    Welke opdracht vond je het leukst? Schrijf ook op waarom.
  • D-toets
    Heb je alle vragen uit de D-toets gemaakt?
    Hoeveel vragen had je fout? Ben je nagegaan waarom je die vragen fout had?

  • Het arrangement Thema 6 KB: Ruimte is gemaakt met Wikiwijs van Kennisnet. Wikiwijs is hét onderwijsplatform waar je leermiddelen zoekt, maakt en deelt.

    Auteur
    VO-content
    Laatst gewijzigd
    25-11-2025 11:39:39
    Licentie

    Dit lesmateriaal is gepubliceerd onder de Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen 4.0 Internationale licentie. Dit houdt in dat je onder de voorwaarde van naamsvermelding en publicatie onder dezelfde licentie vrij bent om:

    • het werk te delen - te kopiëren, te verspreiden en door te geven via elk medium of bestandsformaat
    • het werk te bewerken - te remixen, te veranderen en afgeleide werken te maken
    • voor alle doeleinden, inclusief commerciële doeleinden.

    Meer informatie over de CC Naamsvermelding-GelijkDelen 4.0 Internationale licentie.

    Het thema 'Ruimte' is ontwikkeld door auteurs en medewerkers van StudioVO.

    Fair Use
    In de Stercollecties van StudioVO wordt gebruik gemaakt van beeld- en filmmateriaal dat beschikbaar is op internet. Bij het gebruik zijn we uitgegaan van fair use. Meer informatie: Fair use

    Mocht u vragen/opmerkingen hebben, neem dan contact op via de helpdesk VO-content.

    Aanvullende informatie over dit lesmateriaal

    Van dit lesmateriaal is de volgende aanvullende informatie beschikbaar:

    Toelichting
    Dit thema valt onder de arrangeerbare leerlijn van de Stercollecties voor NaSk voor VMBO KB. De volgende onderdelen worden behandeld: het weer en het zonnestelsel.
    Leerniveau
    VMBO gemengde leerweg, 2; VMBO gemengde leerweg, 3; VMBO theoretische leerweg, 4; VMBO theoretische leerweg, 2; VMBO theoretische leerweg, 3; VMBO gemengde leerweg, 4;
    Leerinhoud en doelen
    Energie; Weer; NaSk; Kracht/beweging bij mensen, verkeer, transport van goederen en zonnestelsel; Ruimte; Natuurkunde;
    Eindgebruiker
    leerling/student
    Moeilijkheidsgraad
    gemiddeld
    Trefwoorden
    arrangeerbaar, eb, nask, stercollectie, verduistering, vloed, vmbo kb, weer, weerskenmerken, zonnestelsel

    Gebruikte Wikiwijs Arrangementen

    VO-content NaSk. (2020).

    Het weer vmbo234

    https://maken.wikiwijs.nl/165317/Het_weer_vmbo234

    VO-content NaSk. (2020).

    Zonnestelsel vmbo234

    https://maken.wikiwijs.nl/165318/Zonnestelsel_vmbo234

  • Downloaden

    Het volledige arrangement is in de onderstaande formaten te downloaden.

    Metadata

    LTI

    Leeromgevingen die gebruik maken van LTI kunnen Wikiwijs arrangementen en toetsen afspelen en resultaten terugkoppelen. Hiervoor moet de leeromgeving wel bij Wikiwijs aangemeld zijn. Wil je gebruik maken van de LTI koppeling? Meld je aan via info@wikiwijs.nl met het verzoek om een LTI koppeling aan te gaan.

    Maak je al gebruik van LTI? Gebruik dan de onderstaande Launch URL’s.

    Arrangement

    Oefeningen en toetsen

    Ruimte

    IMSCC package

    Wil je de Launch URL’s niet los kopiëren, maar in één keer downloaden? Download dan de IMSCC package.

    QTI

    Oefeningen en toetsen van dit arrangement kun je ook downloaden als QTI. Dit bestaat uit een ZIP bestand dat alle informatie bevat over de specifieke oefening of toets; volgorde van de vragen, afbeeldingen, te behalen punten, etc. Omgevingen met een QTI player kunnen QTI afspelen.

    Versie 2.1 (NL)

    Versie 3.0 bèta

    Voor developers

    Wikiwijs lesmateriaal kan worden gebruikt in een externe leeromgeving. Er kunnen koppelingen worden gemaakt en het lesmateriaal kan op verschillende manieren worden geëxporteerd. Meer informatie hierover kun je vinden op onze Developers Wiki.

  • Wikiwijs is een dienst van