Thema: Verkouden

Intro

Verkouden
Iedereen is weleens verkouden. Je snottert, niest, hoest en soms heb je ook koorts.
Wanneer je verkouden bent, ruik en proef je je eten niet goed. Je oren zitten dicht en je hoort niet goed. Op die manier kun je niet goed waarnemen.
Wat is er aan de hand?

Virussen en schadelijke bacteriën kunnen een verkoudheid veroorzaken.
Bacteriën en virussen veroorzaken infecties. De ziekteverwekkers komen je ademhalingsstelsel binnen.
In je lichaam planten ze zich voort. Gelukkig zorgt je lichaam er meestal zelf voor dat
de verkoudheid weer over gaat. Soms helpt een medicijn.

Dit thema gaat over infecties van het ademhalingsstelsel door bacteriën en virussen en
het waarnemen van geluid, geur en smaak.

Wat ga ik leren?

Kennis
Aan het eind van dit thema kan ik:

K9 Ademhalingsstelsel

De volgende onderdelen van ademhalingsstelsel in afbeeldingen aanwijzen: neusholte, keelholte, strottenklepje, luchtpijp, long, bronchiën, longblaasje.
De functie van de onderdelen van het ademhalingsstelsel beschrijven.
Omschrijven hoe het inademen en uitademen werkt.
Omschrijven hoe de gasuitwisseling tussen longblaasjes en het bloed verloopt.
Aangeven uit welke gassen lucht is opgebouwd.
Omschrijven wat astma is.

K11 Prikkels en impulsen

Omschrijven met welke zintuigen je welke prikkels kunt waarnemen.
De begrippen adequate prikkel, prikkeldrempel en gewenning omschrijven.
Omschrijven wat impulsen zijn.
Het verschil omschrijven tussen een bewuste reactie en een onbewuste reactie (reflex).

K11 Horen

De verschillende onderdelen van het oor in een afbeelding aanwijzen.
Van de verschillende onderdelen van het oor de functie omschrijven.
De werking van het oor uitleggen.
Het begrip geluidssterkte omschrijven en de maat voor geluidsterkte noemen.

K11 Ruiken en proeven

Aangeven welke organen een rol spelen bij het proeven.
De onderdelen van het reukzintuig in een afbeelding aanwijzen.
De functie van de onderdelen van het reukzintuig omschrijven.
De werking van de neus omschrijven.
De onderdelen van het smaakzintuig benoemen en hun functie omschrijven.
De werking van het smaakzintuig omschrijven.
De smaken die de tong kan waarnemen noemen.

K11 Zenuwstelsel

Benoemen uit welke onderdelen het zenuwstelsel bestaat.
De drie type zenuwcellen omschrijven.
De weg van de impulsen bij een bewuste reactie beschrijven.
Omschrijven wat een reflex is.
De weg van de impulsen bij een onbewuste reactie beschrijven.

K10 Infectie bacteriën en virussen en K9 Medicijnen

Minimaal twee voorbeelden van ziektes noemen die door infecties van bacteriën en virussen ontstaan.
Het nut van wel of niet toedienen van antibiotica bespreken.

Vaardigheden
Aan het eind van dit thema kan ik:

Een onderzoek/practicum uitvoeren en daarvan een verslag maken.
Het resultaat van een opdracht presenteren met behulp van een animatie.
Met de begrippen uit een opdracht een kruiswoordpuzzel maken.

Wat kan ik al?

Weet je het nog
Het thema Verkouden is het vijfde thema in leerjaar 3. De theorie uit enkele modules die je in de eerste thema's bent tegengekomen, heb je ook nodig bij de afsluiting van dit thema. Als je twijfelt of je het nog weet, klik de modules hieronder dan nog eens door.

Module	Dissimilatie
Module	Van cel tot orgaanstelsel
Module	Cellen van bacteriën
Module	Voedingsstoffen en voedingsmiddelen

Wat ga ik doen?

Het thema Verkouden bestaat uit de volgende onderdelen.
In de tabel staat per activiteit hoeveel lessen je ongeveer nodig hebt.

Activiteit	Aantal lessen
Inleiding
Wat kan ik straks?	0,5
Wat kun je al?	2
Wat ga ik doen?	0,5
Modules
Module: Ademhalingsstelsel	2
Module: Prikkels en impulsen	2
Module: Horen	2
Module: Ruiken en proeven	2
Module: Zenuwstelsel	2
Module: Infectie bacteriën en virussen	2
Afsluiting
Samenvattend	0,5
Eindopdracht: examenvragen Verkouden	0,5
Terugkijken	0,5
Totaal:	16 à 17

Modules

Ademhalingsstelsel

Intro

Let jij wel eens op hoe je ademt? Adem je snel of juist langzaam? Adem je door je neus of door je mond?

Uit onderzoek is gebleken dat mensen sneller ademen dan eigenlijk nodig is.
Hoe zit dat bij jou? Doe de ademhalingstest van Runiversity.

Vergelijk jouw resultaat met dat van een klasgenoot. Is jouw ademhaling in orde?

Wat kan ik straks?

Aan het eind van deze module kan ik:

de volgende onderdelen van ademhalingsstelsel in afbeeldingen aanwijzen: neusholte, keelholte, strottenklepje, luchtpijp, long, bronchiën, longblaasje.
de functie van de onderdelen van het ademhalingsstelsel beschrijven.
omschrijven hoe het inademen en uitademen werkt.
omschrijven hoe de gasuitwisseling tussen longblaasjes en het bloed verloopt.
aangeven uit welke gassen lucht is opgebouwd.
omschrijven wat astma is.

Wat ga ik doen?

Activiteiten

Aan de slag
Stap		Activiteit
Stap 1		Je bestudeert het Kennisbankitem dat past bij dit onderdeel en test je kennis.
Stap 2		Bekijk de video over ademen en beantwoord de vragen.
Stap 3		Beantwoord de vragen over de longen.
Stap 4		Bekijk de video over Astma en beantwoord de vragen.
Stap 5		Maak een animatie waarin je laat zien dat het ademhalingsstelsel belangrijk is bij het maken van klanken, woorden en zinnen.
Afronding
Onderdeel		Activiteit
Samenvattend		Hier vind je de begrippenlijst die hoort deze module.
Examenopgaven		Maak de examenopgaven die passen bij de module.
Terugkijken		Terugkijken op de module.

Tijd
Voor deze opdracht heb je 2 à 3 lesuren nodig.

Aan de slag

Stap 1: Kennisbank

Ademhalingsstelsel
De cellen in je lichaam hebben voor de verbranding van voedingsstoffen zuurstof nodig.
Bij de verbranding komt koolstofdioxide vrij en dat gaat je lichaam weer uit.
Het ademhalingsstelsel zorgt hiervoor.
Bestudeer uit de Kennisbank biologie het onderdeel 'Ademhalingstelsel'.

Ademhalingsstelsel

Test je kennis
Beantwoord de volgende vragen over de theorie in de Kennisbank.

Stap 2: Ademhaling

Werk deze stap in tweetallen.
Bekijk drie filmpjes en beantwoord de vragen.
Lees voordat je gaat kijken steeds eerst de vragen goed door.

Filmpje 1:

Filmpje 2:

De mens moet ademhalen om het hele lichaam van zuurstof te voorzien.
In de lucht zit zuurstof. Als je inademt, komt er lucht met zuurstof in je longen.
Als je uitademt, gaat lucht zonder zuurstof je lichaam weer uit.

Bij een gewone ademhaling vinden rib- en middenrifademhaling beiden plaats.

Filmpje 3:

Je ademt zuurstof in en koolzuurgas uit. Zuurstof wordt via de longblaasjes afgegeven aan je bloed.
Dit noemen we gaswisseling. Als de zuurstof gebruikt is, gaat koolzuurgas vanuit het bloed
weer de longblaasjes in. Dit gas adem je weer uit.

Beantwoord nu de volgende vragen.

Stap 3: Longen

In de longen bevinden zich vele miljoenen longblaasjes. Al die longblaasjes samen vormen een heel groot oppervlak.
Als je alle longblaasjes uitstrekt, krijg je een oppervlak dat ongeveer even groot is als één speelhelft van een volleybalveld.

Maak de oefening.

Stap 4: Astma

Er zijn verschillende soorten astma en de ene astmapatiënt heeft er meer last van dan de ander. In alle gevallen is er sprake van een ontsteking van de luchtwegen. In de volgende video wordt astma uitgelegd:

Wanneer je longen gezond zijn, heb je geen problemen met ademhalen.
Maar mensen met astma hebben wel moeite met ademhalen. Ze krijgen veel minder lucht binnen dan iemand zonder astma.

Wil je weten hoe dat voelt? Adem dan eens door een rietje en houd je neus dicht. Probeer maar eens, wat valt je op?

Stap 5: Je stem

In de volgende twee video's krijg je informatie over de werking van je stem.

Kijk de video's en maak daarna samen met een klasgenoot de opdracht.

Als je praat, zingt of lacht, knijpen je stembanden zich samen en beginnen je stemplooien te trillen.

Hoe werkt jouw stem? Hoe maak je klanken, woorden en zinnen? Je ademhalingsstelsel is hierbij belangrijk.
Maak in tweetallen een product waarin je het belang van de ademhaling voor het praten duidelijk maakt. Dit kan een presentatie zijn, maar ook een toneelstuk of een affiche.

Kijk voor ideeën in de Gereedschapskist.

Gereedschapskist

Welkom bij de gereedschapskist. Hier vind je uitleg over alle werkvormen waarmee je je eindproducten maakt. Bij iedere werkvorm staat beschreven hoe je deze uitvoert, kun je inspiratiefilmpjes bekijken en vind je de beoordelingscriteria waaraan jouw product moet voldoen. Ook zie je welke digitale middelen je kunt gebruiken en aan welke vaardigheden je werkt tijdens het maken van je eindproduct. Veel succes!

Afronding

Begrippenlijst

Hier vind je de begrippenlijst die hoort bij deze opdracht.

Zuurstof
Molecuul bestaat uit twee zuurstofatomen; gas dat ontstaat bij fotosynthese in planten en nodig is voor verbranding.

Ademen
Opnemen van zuurstof en uitscheiden van koolstofdioxide (koolzuurgas), inademen en uitademen, met behulp van longen, kieuwen of tracheeën. Vorm van gaswisseling.

Inademen
Middenrif trek samen, borstkas wordt groter, longen zuigen lucht aan.

Uitademen
Middenrif ontspant, borstkas wordt kleiner, longen geleiden lucht naar buiten.

Longen
Organen die betrokken zijn bij het in- en uitademen en het opnemen van zuurstof en afgeven van koolstofdioxide.

Onderdeel van het ademhalingsstelsel. Uitwisseling van zuurstof en koolstofdioxide vindt plaats in de longen tussen longblaasjes en bloed.

Longvlies
Vlies dat samen met het borstvlies de longen met de ribbenkast verbindt, doordat de vliezen vacuüm aan elkaar zitten gezogen.

Borstvlies
Vlies dat samen met het longvlies de longen met de ribbenkast verbindt, doordat de vliezen vacuüm aan elkaar zitten gezogen.

Luchtpijp
Buis met kraakbeenringen die de mondholte verbindt met de bronchiën, waardoor lucht naar binnen en buiten stroomt.

Vertering
Het afbreken van voedsel tot kleine door het lichaam opneembare deeltjes.

Verbranding
Chemisch proces waarbij energie vrijkomt uit glucose en zuurstof.

Examenopgaven

Je hebt in deze module veel theorie bestudeerd en veel opdrachten gemaakt.
In de afsluiting ga je aan de slag met examenvragen over dit onderwerp. Lees eerst de tips.

Tips

Van de examenvragen kan de voortgang worden bijgehouden op ExamenKracht.
Vraag verdere instructies aan je docent.

Hier vind je de examens van biologie waarmee je kunt oefenen.

Examens vmbo-b34

Terugkijken

Kan ik wat ik moet kunnen?

Lees de leerdoelen van deze opdracht nog eens door.
Bedenk bij alle leerdoelen een vraag en het antwoord op die vraag.

Hoe ging het?

Tijd
Hoelang ben je met de opdracht bezig geweest?
Heb je in die tijd alle stappen kunne doorlopen?

Inhoud
Wat voor product heb je gemaakt in stap 5?
Ben je tevreden met het resultaat? Hoe verliep de samenwerking? Wat zou je de volgende keer anders doen?

Examenopgaven
Heb je de examenopgaven gemaakt? Ging het goed?