Overlevingsstrategieën vmbo-b34

Overlevingsstrategieën vmbo-b34

Overlevingsstrategieën

Intro

De natuur heeft verschillende manieren bedacht om dieren te laten overleven.
Slimme manieren om te overleven noem je overlevingsstrategieën.

Er zijn verschillende overlevingsstrategieën.

In deze video zie je een voorbeeld. Bespreek na het kijken met een klasgenoot op welke manier de dieren in deze video slim proberen te overleven.

Kennen jullie ook nog meer voorbeelden van overlevingsstrategieën?

Ga nu verder met de rest van deze module.

Wat kan ik straks?

Aan het eind van deze module kan ik:

  • met behulp van een voorbeeld aangeven hoe dieren zich kunnen beschermen tegen vijanden.
  • met behulp van een voorbeeld aangeven hoe dieren kunnen overleven onder ongunstige omstandigheden.
  • omschrijven hoe camouflage werkt en wat mimicry is.
  • het verschil tussen de winterslaap en winterrust uitleggen.
  • omschrijven wat een wintervacht is.
  • een voorbeeld noemen van een dier(soort) die in de winter naar het zuiden trekt.

Wat ga ik doen?

Activiteiten

Aan de slag

Stap

Activiteit

Stap 1

Je bestudeert het Kennisbankitem dat past bij dit onderdeel en test je kennis.

Stap 2

Bekijk de video en doe de sleepoefening 'Wintervacht bij schapen'.

Stap 3

Maak een collage over camouflage.

Stap 4

Bekijk de video over nachtvlinders en kijk wat hun overlevingsstrategie is.

Stap 5

Bedenk waarom vogels naar het zuiden trekken.

Afronding

Onderdeel

Activiteit

Samenvattend

Hier vind je de begrippenlijst die hoort deze module.

Examenopgaven

Maak de examenopgave die past bij de module.

Terugkijken

Terugkijken op de module.

​
Tijd
Voor deze opdracht heb je twee lesuren nodig.

 

Aan de slag

Stap 1: Kennisbank

In de module 'Overlevingsstrategieën' staan verschillende eigenschappen die dieren hebben om zich te beschermen tegen vijanden centaal.
Ook kijk naar eigenschappen van dieren om moeilijke perioden, zoals de winter, door te komen.

Bestudeer in de Kennisbank het onderdeel 'Overlevingsstrategieën'.

Overlevingsstrategieën


Test je kennis
Beantwoord de volgende vragen over de theorie in de Kennisbank.

Stap 2: Wintervacht

Mensen gebruiken wol als grondstof. Wol bestaat uit zachte dunne haren en wordt daarom gebruikt om kleding en dekens van te maken. Wol is vaak afkomstig van schapen, maar ook wol van een kasjmiergeit, angorakonijn en alpaca (kleine lama) is goed te gebruiken. Hiervoor moet eerst een dier geschoren worden. Daarna volgen andere bewerkingen zoals reinigen, spinnen en verven.

Bekijk de video en maak daarna de sleepoefening.

 

Stap 3: Camouflage

Veel dieren maken gebruik van camouflage om zich te beschermen tegen andere dieren. Ze maken gebruik van bepaalde kleuren of vormen waardoor ze tegen een bepaalde achtergrond bijna helemaal wegvallen.

Bij camouflage is dus eigenlijk sprake van gezichtsbedrog.

Je doet deze opdracht samen met een klasgenoot. Ga samen op zoek naar de mooiste voorbeelden van camouflage bij dieren en maak hiervan een (online) collage.

Kies minstens vijf dieren uit de volgende lijst:

Wandelende tak

Spitskopslang

Peper-en-zoutvlinder

Moerassneeuwhoen

Reuzennachtzwaluw

Kikkers

Bidsprinkhaan

Sneeuwuil

Stone flounder (Engelse naam)

Spinnen

Fazant

Zeepaard

Sneeuwpanter

Bladstaartgekko

Wandelend blad


Verzamel van de dieren van jullie keuze foto's waarin duidelijk te zien is hoe het dier gebruik maakt van camouflage.
Verzamel bij elke foto de volgende informatie:

  • De naam van het dier.
  • Waar komt het dier voor? In welk land of werelddeel?
  • Wat is het leefgebied van het dier? Leeft het in het water of op het land?
    Welke achtergrond heeft het dier nodig, zodat het niet opvalt?

Maak de collage. Kijk voor tips en tools over het maken van een collage in de Gereedschapskist.

Klaar?
Laat je collage beoordelen door één of twee klasgenoten.

Collage maken

Een collage bestaat uit knipsels die op een ander papier geplakt zijn en samen een nieuwe afbeelding vormen.

 

Stap 4: Nachtvlinders

Maak deze stap in tweetallen. 
Wist je dat er twee groepen vlinders zijn? De dagvlinders en de nachtvlinders.
Vliegen dagvlinders alleen overdag en de nachtvlinders alleen ’s nachts?
Nee, er bestaan ook nachtvlinders die overdag vliegen.
Bekijk het filmpje:

Je kunt het verschil tussen een dag- en een nachtvlinder zien aan de manier waarop ze hun vleugels vouwen.
En aan de vorm van hun voelsprieten. Je ziet ook verschillen in kleur.​

Verwerk alle antwoorden tot een verslag of een presentatie.

Verslag schrijven

Een verslag is een goede manier om een onderzoek te beschrijven dat je hebt uitgevoerd.        

 

Presentatie maken

Jezelf op een goede manier presenteren is een belangrijke vaardigheid in deze maatschappij. Je laat zien waar je mee bezig bent geweest, waar je je in hebt verdiept en welke kennis je hebt opgedaan. Powerpoint of Prezi zijn programma's die jou kunnen helpen om informatie te presenteren.

 

Stap 5: Vogeltrek

Bekijk de video. Daarin krijg je informatie over de vogeltrek. 

Mensen zijn warmbloedig.
Dat betekent dat onze lichaamstemperatuur constant
dezelfde temperatuur heeft. Bij zoogdieren is dat ook
het geval maar bij vissen, amfibieën of reptielen niet.
Zij zijn koudbloedig.

Kijk naar de uitleg in de volgende video over de lichaamstemperatuur van onder andere vogels. Bespreek na het kijken met een klasgenoot waarom sommige vogels niet naar het warme zuiden hoeven te trekken. 

Afronding

Begrippenlijst

Hier vind je de begrippenlijst die hoort bij deze opdracht.

Wintergasten
Vogels die in de winter in Nederland verblijven.

Broedgebied
Het gebied waar vogels naartoe trekken om hun eieren te leggen.

Snelheid
Hoe snel iets/iemand gaat. Snelheid van een organisme kan belangrijk zijn om aan predators te ontsnappen. Bijvoorbeeld: haas.

Schutkleur
Een vorm van camouflage: de kleur (of vorm) valt weg tegen de achtergrond of het landschap. Vorm van aanpassing om het organisme te beschermen tegen vijanden. Bijvoorbeeld: wandelende tak.

Wintervacht
Een aanpassing van vogels of zoogdieren waarbij zij veren of de vacht vervangen. Veel vogels hebben een zomerkleed en een winterkleed. Door het winterkleed zijn de vogels klaar voor een trektocht en/of om de winter te overleven.

Vogels ruien ook om een opvallend verenkleed te krijgen voor de balts en de voortplanting. Zoogdieren hebben een zomer- en een wintervacht als aanpassing aan wisselende temperaturen.

Examenopgaven

Je hebt in deze module veel theorie bestudeerd en veel opdrachten gemaakt.
In de afsluiting ga je aan de slag met examenvragen over dit onderwerp. Lees eerst de tips.

Tips

 

Van de examenvragen kan de voortgang worden bijgehouden op ExamenKracht.
Vraag verdere instructies aan je docent.

Hier vind je de examens van biologie waarmee je kunt oefenen.

Examens vmbo-b34

Terugkijken

Kan ik wat ik moet kunnen?

  • Lees de leerdoelen van deze opdracht nog eens door.
    Kun je een aantal verschillende overlevingsstrategieën noemen?

Hoe ging het?

  • Tijd
    Ben je ongeveer 2 uur met de opdracht bezig geweest?
    Heb je in die tijd alle stappen kunnen doen?
  • Inhoud
    Was de inhoud van de opdracht nieuw voor je of wist je het meeste al?
    Schrijf op wat nieuw voor je was.
  • Begrippenlijst
    Bekijk de begrippenlijst. Kun je alle begrippen ook in eigen woorden uitleggen?
  • Examenopgaven
    Heb je de examenopgave gemaakt? Ging het goed?

  • Het arrangement Overlevingsstrategieën vmbo-b34 is gemaakt met Wikiwijs van Kennisnet. Wikiwijs is hét onderwijsplatform waar je leermiddelen zoekt, maakt en deelt.

    Auteur
    VO-content
    Laatst gewijzigd
    13-01-2025 16:12:37
    Licentie

    Dit lesmateriaal is gepubliceerd onder de Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen 4.0 Internationale licentie. Dit houdt in dat je onder de voorwaarde van naamsvermelding en publicatie onder dezelfde licentie vrij bent om:

    • het werk te delen - te kopiëren, te verspreiden en door te geven via elk medium of bestandsformaat
    • het werk te bewerken - te remixen, te veranderen en afgeleide werken te maken
    • voor alle doeleinden, inclusief commerciële doeleinden.

    Meer informatie over de CC Naamsvermelding-GelijkDelen 4.0 Internationale licentie.

    Aanvullende informatie over dit lesmateriaal

    Van dit lesmateriaal is de volgende aanvullende informatie beschikbaar:

    Toelichting
    Deze les valt onder de arrangeerbare leerlijn van de Stercollectie voor biologie voor basisberoepsgerichte leerweg, leerjaar 3 en 4. Dit is thema 'vogels'. Het onderwerp van deze les is: Aanpassing aan de omgeving. In deze les wordt beschreven hoe dieren zich kunnen beschermen tegen vijanden (snelheid, gif, schutkleur of camouflage en mimicry) en kunnen overleven in ongunstige omstandigheden (winterslaap, winterrust, wintervacht). Ook wordt er besproken hoe camouflage werkt en wat mimicry is. Ook het verschil tussen een winterslaap en een winterrust komt aan bod en wat een wintervacht is. Als laatst wordt er een voorbeeld gegeven van een dier wat in de winter naar het zuiden trekt (trekvogel).
    Leerniveau
    VMBO basisberoepsgerichte leerweg, 4; VMBO basisberoepsgerichte leerweg, 3;
    Leerinhoud en doelen
    Biologie; Instandhouding en ontwikkeling;
    Eindgebruiker
    leerling/student
    Moeilijkheidsgraad
    gemiddeld
    Studiebelasting
    2 uur 0 minuten
    Trefwoorden
    arrangeerbaar, b34, beschermen tegen vijanden, biologie, camouflage, mimicry, overlevingsstrategieën, stercollectie, trekvogel, winterslaap en winterrust

  • Downloaden

    Het volledige arrangement is in de onderstaande formaten te downloaden.

    Metadata

    LTI

    Leeromgevingen die gebruik maken van LTI kunnen Wikiwijs arrangementen en toetsen afspelen en resultaten terugkoppelen. Hiervoor moet de leeromgeving wel bij Wikiwijs aangemeld zijn. Wil je gebruik maken van de LTI koppeling? Meld je aan via info@wikiwijs.nl met het verzoek om een LTI koppeling aan te gaan.

    Maak je al gebruik van LTI? Gebruik dan de onderstaande Launch URL’s.

    Arrangement

    Oefeningen en toetsen

    Overlevevingsstrategieën

    IMSCC package

    Wil je de Launch URL’s niet los kopiëren, maar in één keer downloaden? Download dan de IMSCC package.

    QTI

    Oefeningen en toetsen van dit arrangement kun je ook downloaden als QTI. Dit bestaat uit een ZIP bestand dat alle informatie bevat over de specifieke oefening of toets; volgorde van de vragen, afbeeldingen, te behalen punten, etc. Omgevingen met een QTI player kunnen QTI afspelen.

    Versie 2.1 (NL)

    Versie 3.0 bèta

    Voor developers

    Wikiwijs lesmateriaal kan worden gebruikt in een externe leeromgeving. Er kunnen koppelingen worden gemaakt en het lesmateriaal kan op verschillende manieren worden geëxporteerd. Meer informatie hierover kun je vinden op onze Developers Wiki.

  • Wikiwijs is een dienst van