Thema: Voeding

Intro

Gezond eten is 'in'. Zo eten mensen bijvoorbeeld graag een ‘broodje gezond’.
Alleen al door de naam denken mensen dat ze iets gezonds eten.
Maar is echt ieder ‘broodje gezond’ wel zo goed voor je gezondheid?

In dit thema staat voeding centraal.
Je zoekt uit hoe je een broodje gezond maakt en ontdek je of een broodje gezond ook echt gezond is.
Aan het eind van het thema maak je samen met een klasgenoot een broodje gezond, met een duidelijk kaartje voor in een broodjeswinkel.
Je maakt het broodje gezond klaar op een hygiënische manier en eet smakelijk!

Voordat je hiermee aan de slag gaat, moet je iets weten over voedingsmiddelen, voedingsstoffen, gezonde voeding en hygiënisch werken. Dat leren jullie in de opdrachten in dit thema.

Als opwarmertje beginnen we met deze video! Bekijk hem goed. Denk je dat dit broodje gezond is?
Waarom wel of waarom niet? Bespreek het met een klasgenoot.

Succes!

Wat kan ik straks?

In de tabel vind je de leerdoelen van dit thema.

Aan het einde van dit thema kan ik...	Opdracht
aangeven welke veranderende eetgewoonten er in Nederland zijn en hoe deze zijn ontstaan.	Eetgewoontes
eisen benoemen waaraan een evenwichtig voedingspakket moet voldoen en ik verklaar wat de gevolgen kunnen zijn als er een niet-evenwichtig voedingspakket wordt gebruikt.	Eetgewoontes Voedingsstoffen Energie en gewicht
benoemen wat de de belangrijkste functies van eiwitten, vetten, koolhydraten, mineralen, vitamines en water zijn voor het lichaam.	Voedingsstoffen
aan de hand van voorbeelden uitleggen welke delen en voedingsstoffen van planten belangrijk zijn voor mensen.	Voedingsstoffen
uitleggen hoe gezondheid beïnvloed wordt door de combinatie van voeding, leefstijl en leefomgeving.	Energie en gewicht
voorbeelden geven van functies die schimmels en bacteriën vervullen.	Voedselbereiding
uitleggen wat de gevaren zijn van voedselbederf en hoe dit wordt voorkomen in de productie van voedingsmiddelen en bij het bewaren thuis.	Voedselbereiding

Wat ga ik doen?

In dit thema ga je aan de gang met vier opdrachten, de afsluiting en een diagnostische toets.
In de tabel staat per opdracht hoeveel lessen je ongeveer nodig hebt.

Activiteit	Tijd	Eindopdracht
Inleiding	0,5 lesuur
Opdracht: Eetgewoontes	2 lesuren	Recept van een wereldgerecht maken.
Opdracht: Voedingsstoffen	2 lesuren	Toets maken of Practicum zetmeel aantonen met een bijbehorend onderzoeksverslag.
Opdracht: Energie en gewicht	2 lesuren	Eetdagboek invullen.
Opdracht: Voedselbereiding	3 lesuren	Toets maken of Waarschuwingspicogram maken.
Afsluiting	3 à 4 lesuren	Broodje gezond maken. Diagnostische toets.
Totaal	13 à 14 lesuren

De tijd is een indicatie en afhankelijk van de keuze van het eindproduct.

Opdrachten

Eetgewoontes

Intro

Ieder land heeft zo zijn eigen eetgewoontes.
Niet alleen wat je eet, ook hoe je eet is afhankelijk van je cultuur en de omgeving waar je eet.

Tafelmanieren verschillen per land.
In Aziatische landen eten ze vaak met stokjes, in sommige landen is slurpen en boeren netjes en in Amerika organiseren ze zelfs wereldkampioenschappen hotdog eten.

Wat kan ik straks?

Aan het eind van de opdracht kan ik:

twee redenen noemen voor de veranderde eetgewoonten in Nederland.
het verschil tussen een vegetariër en een veganist benoemen.
aangeven hoe vegetariërs kunnen voorkomen dat ze van sommige stoffen te weinig binnenkrijgen.
een aantal voedingsmiddelen opnoemen die vleesvervangers zijn.

Wat ga ik doen?

Aan de slag
Stap		Activiteit
Stap 1		Je onderzoekt de invloed van je afkomst op je smaak en eetgewoontes.
Stap 2		Je kunt gerechten koppelen aan hun land van herkomst.
Stap 3		Je kunt van een aantal wereldgodsdiensten aangeven wat het invloed van het geloof is op de eetgewoontes van de aanhangers van het geloof.
Stap 4		Je kunt aangeven waarom mensen kiezen voor een vegetarische of veganistische levenswijze en de verschillende tussen beide uitleggen.
Afronding
Onderdeel		Activiteit
Begrippenlijst		Hier vind je de begrippen die horen bij deze opdracht.
Eindopdracht		Je maakt een recept van een wereldgerecht.
Terugkijken		Terugkijken op de opdracht.

Benodigdheden
Als je het gerecht gaat maken:

ingrediënten voor het wereldgerecht.
keukenspullen.

Tijd
Je hebt ongeveer 2 lesuren nodig.

Aan de slag

Stap 1: Wereld(w)eten

Of je iets lekker vindt, wordt niet alleen bepaald door de geur, kleur en smaak van voedsel.
Ook wat je gewend bent speelt een belangrijke rol.
Kijk naar de video.
Wat is de invloed van je afkomst op je smaak? Bespreek het met een klasgenoot.

Video: Smaken verschillen

Stap 2: Nederlandse gerechten

Erwtensoep en stamppot zijn typisch Nederlandse gerechten, maar zijn dat niet altijd geweest.
Zelfs de aardappel is van oorsprong niet Nederlands. Hij is hier pas in de 16^e eeuw gekomen sinds de ontdekking van Amerika.

Onze eetgewoonten veranderen steeds. De afgelopen eeuw zijn er veel nieuwe gerechten en producten in de Nederlandse keuken in gebruik genomen en komen er nog steeds meer bij.
Die producten zijn veelal uit het buitenland naar Nederland gekomen.
We hebben ze leren kennen tijdens een vakantie in het buitenland.
Of ze zijn bijvoorbeeld door iemand die in het buitenland is geboren in Nederland geïntroduceerd.

Er staan tegenwoordig verschillende gerechten uit andere landen op onze menukaart.
Er zijn veel restaurants en eetgelegenheden waar je pizza, roti en kousenband, shoarma, kebab, couscous, tandoori kip, saté of taco kunt eten of halen.

Stap 3: Godsdiensten

Het christendom, het boeddhisme, de islam, het hindoeïsme en de joodse godsdienst zijn wereldgodsdiensten. Elke godsdienst schrijft wel enkele wetten voor omtrent het eten.

Hieronder lees je over de invloed op het eten van de genoemde godsdiensten.
Lees de informatie door en beantwoord onderstaande vraag.

Christendom
In het christendom mag eigenlijk alles gegeten worden.
Vroeger hield men wel op vrijdag visdag. Op die dag werd er geen vlees gegeten.
Op feestdagen worden er wel speciale dingen gegeten.
Katholieken kennen ook een vastenperiode. Dit is tussen carnaval en Pasen in.
Carnaval is het feest van de vastenavond gevolgd door Aswoensdag.
Dit is dan het begin van de vasten die 40 dagen duurt.

Islam
De Koran is het boek van de islam. In de Koran staan onder andere ook voedingsvoorschriften.

Volgens de islamitische wetten zijn voedingsmiddelen onder te verdelen in halal en haram.

Halal betekent letterlijk: toegestaan, wettelijk of rein.
Halal is bijvoorbeeld vlees van dieren dat geslacht is volgens de islamitische wetten.
Haram betekent: niet toegestaan, niet wettelijk of onrein.
Haram zijn bijvoorbeeld producten op basis van bloed, varkensvlees en het vlees van dieren die aan een natuurlijke dood zijn gestorven (niet geslacht) of die niet in naam van Allah werden geslacht.

Ramadan is de vastenmaand waarbij moslims niets eten en drinken tussen zonsopgang en zonsondergang. De ramadan wordt afgesloten met het Suikerfeest.

Kijk goed naar onderstaande video op de site van Schooltv.
Welke regels rondom voeding tijdens de ramadan, komen in de video aan bod?

Video: Ramadan

Jodendom
Joden houden zich ook aan de voorschriften in verband met voedsel.
Ze eten koosjer. Dat wil zeggen, ze eten alleen dingen die volgens de bijbel en de tradities toegestaan zijn.
Zo is het verboden bloed te eten of te drinken. Melk- en vleesproducten worden nooit samen opgediend. De dieren die niet gegeten mogen worden staan in de bijbel.
Daar horen bijvoorbeeld varkens, konijnen, paling en zeevruchten bij.
De dieren die wel gegeten mogen worden moeten door een speciaal daarvoor opgeleide slachter geslacht worden.

In de joodse keuken zijn speciale pannen voor zuivel- en voor vleesproducten.
Producten die bereid zijn volgens de joodse spijswetten en daarop gecontroleerd door rabbijnen krijgen het 'Koosjer-certificaat'.

Hindoeïsme
Hindoestanen geloven in reïncarnatie waarbij je na de dood weer op aarde terugkeert in een ander lichaam.
Dit kan een mensenlichaam zijn, maar ook een dier of zelfs een plant.
Andersom kan een dier een gereïncarneerd mens zijn.
Hindoestanen zien alle levende wezens als een deel van God; doden van een levend wezen betekent dus het beschadigen van deze God.
In de praktijk komt het erop neer dat vooral veel oudere hindoes vegetariër zijn. Zij eten dus geen vlees of vis.
Niet-vegetarische hindoes eten geen rund- of kalfsvlees, want juist de koe wordt als een heilig dier beschouwd.

Stap 4: Vegetarisch of veganistisch eten

Mensen hebben verschillende redenen om vegetarisch te eten. Die redenen kunnen persoonlijk zijn, maar ook passen bij het geloof of de cultuur.

Ook zijn in elke klas zijn wel voor- en tegenstanders van vegetarisch eten te vinden.
Overleg met je docent of het mogelijk is een klassikale discussie rondom dit onderwerp te houden.

Bekijk het volgende filmpje over vleesvervangers. Discussieer na het bekijken van de video met een klasgenoot over de volgende stelling: “Vleesvervangers hoeven niet naar vlees te smaken."

Vegetariërs eten geen vlees, gevogelte en vis.
Bijna alle vegetariërs eten of drinken wel eieren, melk en melkproducten, zoals kaas.
Sommige mensen die zich vegetarisch noemen, eten wel vis.
Ongeveer vier procent van de Nederlandse bevolking eet elke dag vegetarisch.
Daarnaast is er een groeiende groep parttime vegetariërs of 'flex'vegetariërs, die een of meer dagen per week geen vlees eten.

Veganisten eten helemaal geen producten van dierlijke oorsprong, dus ook geen melk, melkproducten of eieren.

Met vlees krijg je belangrijke voedingsstoffen binnen. Missen vegetariërs die dan?...Nee!
Vegetariërs en zelfs veganisten kunnen heel gezond eten als ze vleesvervangers eten, zoals noten, tofu, tempé, eieren en peulvruchten.

Afronding

Begrippenlijst

Vasten
Gedeeltelijk of helemaal niet eten en drinken in een bepaalde periode.

Ramadan
Islamitische maand. In deze maand vasten de moslims overdag. Tussen zonsopkomst en zonsondergang wordt niet gegeten en gedronken. Ook zijn er andere leefregels, zoals niet roken, van kracht.

Suikerfeest
Viering van het einde van de ramadan. Tijdens het Suikerfeest worden veel zoete lekkernijen gegeten. Ook geven mensen cadeaus en voedsel aan mensen die het minder goed hebben.

Halal
Voedingsmiddelen die volgens de islamitische wetten zijn toegestaan.

Haram
Voedingsmiddelen die volgens de islamitische wetten niet zijn toegestaan.

Koosjer
Voedingsmiddelen die volgens de joodse wetten, bijbel en tradities zijn toegestaan.

Vegetarisch
Het niet eten van vlees, vis en gevogelte.

Veganistisch
Het niet eten van producten van dierlijke oorsprong. Dus geen vlees, melk(producten), eieren.

Reïncarnatie
Reïncarnatie betekent dat je na je dood terugkomt op aarde in een ander lichaam. Dit kan een mensenlichaam zijn, maar ook een dier of zelfs een plant.

Eindopdracht: Recept

Als eindproduct van deze opdracht maak je een recept van een wereldgerecht.
Kies bijvoorbeeld voor een Indiaas, Mexicaans, Indonesisch, Zuid-Afrikaans, Thais, Turks of Pools gerecht.
Zorg dat in het recept duidelijk staat waar het recept vandaan komt, welke ingrediënten je nodig hebt om het recept te maken en hoe je het gerecht moet bereiden.

Overleg met je docent of jullie de gerechten ook echt mogen maken.
Maak dan een boodschappenlijstje van de ingrediënten.
Ga boodschappen doen.
Zorg voor de keukenspullen die nodig zijn om het gerecht te bereiden.
Bereid het gerecht en serveer het aan enkele klasgenoten.
Maak een mooie foto van het gerecht dat je hebt gemaakt en voeg die toe aan het recept.

Beoordeling
In je recept staat duidelijk vermeld:

waar het gerecht vandaan komt.
welke ingrediënten je nodig hebt om het gerecht te maken.
hoe je het gerecht moet bereiden.
wat de bereidingstijd is.
hoe het gerecht gegeten moet worden.

Als je het gerecht ook echt maakt, zorg je voor een foto van je gerecht bij het recept.

Klaar?
Lever je recept in bij je docent.

Terugkijken

Intro

Lees de intro van deze opdracht nog eens door.
Kende je al veel tafelmanieren? Heb je de tafelmanieren thuis ook gelijk toegepast?

Kan ik wat ik moet kunnen?

Lees de leerdoelen van deze opdracht nog eens door.
Kun je wat je moet kunnen?

Hoe ging het?

Tijd
Bij de activiteiten stond dat je ongeveer 2 uur met de opdracht bezig zou zijn.
Klopt dat?

Inhoud
Was de inhoud van de opdracht nieuw voor je of wist je het meeste al?
Schrijf op wat nieuw voor je was.

Eindopdracht
Wat vond je van de eindopdracht?
Is het gelukt om het recept duidelijk te formuleren?
En, als jullie het recept mochten maken, smaakte het?