Letters leren

Letters leren

Doel en doelgroep

Doel en doelgroep

 

Doel

Dit leermateriaal is ontwikkeld om de technische lees- en spellingvaardigheid van leerlingen te versterken. Door gestructureerde oefeningen aan te bieden op het eigen niveau, met klankzuivere MKM-woorden en korte zinnen, worden herkenbare woordstructuren herhaald en visueel ondersteund. Hierdoor kunnen leerlingen hun leesvertrouwen vergroten en spellingregels op een geautomatiseerde manier toepassen.

Doelgroep

Het materiaal is bedoeld voor leerlingen die al enige kennismaking hebben gehad met letters en MKM-woorden, maar deze basiskennis nog niet volledig beheersen. De doelgroep betreft leerlingen in het VSO die werken aan spelling vanaf niveau 5. Het materiaal sluit aan bij hun behoefte aan herhaling, structuur en gerichte oefening op het gebied van klankzuivere woorden en basis-spellingsregels.

Gebruik en aansluiting

Het leermateriaal is ontwikkeld als aanvulling op Letters leren 1 van de methodiek Werken aan Nederlands, maar kan ook zelfstandig worden ingezet, zonder gebruik van de genoemde methodiek.

letters

 

Kerndoelen en leerdoelen

Kerndoelen en leerdoelen

 

Kerndoelen:

Kerndoel 4 (Taal - Lezen):

De leerlingen leren informatie te achterhalen in informatieve en instructieve teksten,

waaronder schema’s, tabellen en digitale bronnen.

Kerndoel 8 (Taal - Technisch lezen en spellen):

De leerlingen leren de schrijfwijze van woorden op regelmatige wijze op te bouwen uit klanken

en letterpatronen (spelling).

Leerdoelen:

- Leest vlot klankzuivere MKM-wisselrijtjes waarbij het eerste cluster gelijk is

- Leest vlot klankzuivere MKM-wisselrijtjes waarbij het laatste cluster gelijk is

- Leest zinnen met ongeveer 6 woorden zonder hoofdletters

- Leest korte zinnen met één zin per regel

- Leest éénlettergrepige woorden zonder leesmoeilijkheden

- ‘Hakt’ MKM-woorden in fonemen

- Categorie 1: Klankzuivere MKM woorden van 2 en 3 klanken van medeklinker(s) en klinkers

die door 1 letter worden weergegeven (pen, bol).

- Categorie 2: Klankzuivere MKM woorden van 2 en 3 klanken van medeklinker(s) en klinkers

die door 2 dezelfde letters worden weergegeven (boom, aap).

- Categorie 3. Klankzuivere MKM woorden van 2 en 3 klanken van medeklinker(s) en klinkers

die door 2 verschillende letters worden weergegeven (tweeklanken; pijn, huis).

 

Letter M

Leesblad letter m

Leesblad

Doel

De leerlingen oefenen met het lezen van eenvoudige woordrijtjes. Dit bevordert het technisch lezen, het woordbegrip en de woordenschat op een gestructureerde en visuele manier.

Daarnaast leren de leerlingen woorden correct te koppelen aan bijbehorende afbeeldingen, waardoor ze hun visuele woordherkenning verder ontwikkelen.

Voorbereiding

  • Print het leesblad voor alle leerlingen. Eventueel een vergroot exemplaar voor leerlingen die dat nodig hebben.

  • Zorg eventueel voor hulpmiddelen (leeslinialen) voor leerlingen die ondersteuning nodig hebben.

  • Zorg voor een rustige werkplek zodat de leerlingen zich goed kunnen concentreren.

  • Leg ondersteunende materialen klaar: visuele woordkaarten of pictogrammen ter ondersteuning van de opdrachten (niet inbegrepen).

Uitvoering

1. Gezamenlijk lezen

  • Start met het klassikaal lezen van de rijtjes. Lees als leerkracht mee zodat er een stabiel tempo in zit (synchroon lezen helpt leerlingen het ritme van het lezen te ontwikkelen)
  • Herhaal de rijtjes indien nodig nog een keer klassikaal.

2. Beurtlezen

  • Laat leerlingen om de beurt een rijtje woorden lezen.

  • Andere leerlingen lezen stilletjes mee (lippen meebewegen of fluisterend lezen), zodat iedereen betrokken blijft. Laat ze het woord aanwijzen welke ze aan het lezen zijn.

  • Geef positieve feedback en bied hulp bij moeilijke woorden.

3. Woordbegrip uitbreiden

  • Vraag na afloop: “Welke woorden kende je nog niet?”

  • Stimuleer leerlingen zelf de betekenis te ontdekken of te verwoorden, bijvoorbeeld door er een zin mee te maken.

  • Gebruik visuele ondersteuning (plaatjes, pictogrammen of gebaren) om de betekenis te verduidelijken, wat vooral nuttig is voor leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben.

 

 

 

PDF openen in nieuw tabblad

Werkbladen letter m

 

Werkbladen

Doel

De leerlingen oefenen en versterken hun woordherkenning door de opdrachten op de juiste manier uit te voeren.

Vooraf

  • Zorg dat voor elke leerling een werkblad beschikbaar is.

  • Leg schrijfmateriaal klaar.

Instructie

  1. Leg het werkblad stap voor stap uit aan de leerlingen. Loop samen met de leerlingen de verschillende opdrachten op het werkblad door.

  2. Geef duidelijke voorbeelden zodat de leerlingen weten wat er van hen verwacht wordt.

  3. Controleer of alle leerlingen de uitleg begrijpen voordat zij zelfstandig beginnen.

Zelfstandig werken

  • De leerlingen maken de opdrachten zelfstandig op het werkblad.

  • De leerlingen weten bij wie of waar ze terechtkunnen wanneer ze hulp nodig hebben.

Piccolo letter m

Piccolo.

Doel

De leerlingen kunnen het geschreven woord correct koppelen aan het bijbehorende plaatje.

Vooraf

  • Print de opdrachtenkaarten dubbelzijdig af.

  • Lamineer de opdrachtenkaarten voor duurzaam gebruik.

Spelverloop

  1. Plaats één opdrachtkaart in het spelbord.

  2. De leerling leest het eerste woord op de kaart.

  3. De leerling zoekt het plaatje dat bij het woord hoort.

  4. De leerling kijkt welk teken bij het plaatje staat en schuift de schijf met het corresponderende teken naar het juiste woord.

  5. De leerling herhaalt deze stappen tot alle 10 opdrachten zijn uitgevoerd.

  6. Wanneer alle opdrachten klaar zijn, haalt de leerling de opdrachtkaart uit het spelbord, draait deze om en controleert zelfstandig de antwoorden.

Alternatief zonder spelbord

  • Gebruik knijpers om het juiste woord aan het bijpassende plaatje te koppelen.

  • De leerling bevestigt de knijper bij het juiste antwoord en controleert na afloop de oplossingen op de achterkant van de kaart.

 

PDF openen in nieuw tabblad

Memory letter m

Memory

Doel: De leerlingen combineren het geschreven woord met het plaatje

 

- De jongste speler begint

- Er worden 2 kaartjes omgedraaid. De speler benoemt wat er op het

kaartje staat

- Wanneer de speler 2 dezelfde heeft omgedraaid worden ze uit het

speelveld gepakt. De speler mag er weer 2 omdraaien. Wanneer ze niet

gelijk zijn worden ze op dezelfde plek weer omgedraaid en is de

volgende speler.

 

PDF openen in nieuw tabblad

Kwartet letter m

Kwartet

Doel: zo snel mogelijk alle 4 de kaarten van een letter in je bezit krijgen.

Dit onderdeel kan je spelen als er meerdere letters aangeboden zijn. 

Vooraf

- Spreek af hoe de beurtvolgorde verloopt:

  • op de afgesproken volgorde
  • de speler die de gevraagde kaart, wordt de vrager.

Spelverloop

- Alle leerlingen krijgen aan het begin 4 kaarten. De andere kaarten worden de stapel.

- De jongste speler begint. Deze vraagt gericht aan een andere leerling om een kaart. Hierbij benoemd hij eerst van welke letter hij iets wil en daarna welke hij wil. Eventueel kan de kleur erbij benoemd worden.

  • Wanneer de speler de gevraagde kaart heeft geeft die deze aan de vrager. De vrager mag nu verder gaan met vragen. Dit mag aan iedereen die met het spel meedoet.
  • Wanneer de speler de gevraag kaart niet heeft pakt de speler een kaart van de stapel en is zijn beurt voorbij.

- Na het behalen van een kwartet is de beurt voorbij.

- Het spel is afgelopen wanneer alle kwartetten gevormd zijn.

- De speler met de meeste kwartetten wint.

 

PDF openen in nieuw tabblad

Draai en kleur letter m

Draai en kleur

Doel

De leerlingen oefenen met het herkennen van de beginletter van woorden, versterken hun technische leesvaardigheid en vergroten hun woordbegrip op een speelse en visuele manier.

Voorbereiding

  • Zorg voor een plastic pijlspinner per draaischijf.

  • Print of kopieer het bijbehorende speelblad met woorden of plaatjes voor elke leerling.

  • Lamineer het speelblad voor duurzaamheid.

  • Zorg voor kleurpotloden of stiften.

  • Zorg voor een rustige werkplek waar leerlingen geconcentreerd kunnen werken.

Uitvoering

  1. Draaien aan de pijl:

    • De leerling draait aan de pijl van de spinner.

    • Wanneer de pijl tot stilstand komt, kijkt de leerling welke opdracht hij moet uitvoeren. De letter m aan het begin of aan het einde van het woord.

      • De leerling kijkt op zijn speelblad of er een woord/ plaatje staat dat de opdracht is.
      • Indien er een woord gevonden wordt, leest de leerling het woord hardop en kleurt daarna het woord. wanneer de bingo met plaatjes gespeeld wordt dan zegt de leerling het woord dat erbij hoort het hardop.
      • Indien er geen woord gevonden wordt is de volgende leerling aan de beurt

Tips

  • Geef indien nodig ondersteuning bij het lezen van moeilijke woorden.

 

PDF openen in nieuw tabblad

Bingo letter m

PDF openen in nieuw tabblad

Woord in blokjes letter m

Bewegend leren letter m

Bewegend leren – Magische letters

Doel

De leerlingen zoeken letters en/of woorden en benoemen, herkennen en matchen deze. Hiermee oefenen zij spelenderwijs hun letterkennis en woordherkenning, terwijl beweging en zintuiglijke ervaring worden ingezet om het leerproces te ondersteunen.

Benodigdheden

  • Een bak met water

  • Zwarte verf

  • Een glas

  • Een gelamineerd A4-blad met letters en/of woorden

Voorbereiding

  • Vul de bak met water.

  • Meng een kleine hoeveelheid zwarte verf door het water, zodat het water donker van kleur wordt.

  • Plaats het gelamineerde A4-blad met letters onder in de bak.

Uitvoering

  • De leerling krijgt een opdracht. Dit is afhankelijk van het blad in de bak. Kan de begin letter zijn, het woord letter voor letter maken.

  • De leerling gaat met het glas om water door de bak op zoek naar de letters. Door het water te verplaatsen of over het oppervlak te gieten, worden de letters zichtbaar (“magische” onthulling).

Differentiatie

  • Laat leerlingen alleen letters benoemen of juist volledige woorden lezen, afhankelijk van het niveau.

PDF openen in nieuw tabblad

Letter R

Leesblad letter R.

Werkbladen letter R.

Werkbladen letter R.

Opdracht

A man sitting on a bench looking at his phone[Oranje blok. Deze oranje blokken zijn actieblokken. Moet de leerling iets doen? Gebruik dan een oranje blok waarin je de opdracht of actie beschrijft.]

Lorem ipsum

Aliquam tempus vehicula mi, vitae tristique nisi bibendum sed:

  • Nam venenatis quis mi nec rutrum. Fusce volutpat, diam at hendrerit commodo, elit nisl semper diam, in ultrices neque risus quis risus.
  • Mauris imperdiet viverra gravida. Duis quis neque imperdiet, sagittis felis non, porttitor eros.
  • Cras nunc orci, interdum id felis a, mattis placerat eros. Praesent at libero ut urna congue tempus ut nec eros.

Leesblad

  • Doel: Leerlingen oefenen met het lezen van eenvoudige woordrijtjes. Dit bevordert het technisch lezen, het woordbegrip en de woordenschat op een gestructureerde en visuele manier.
  • Voorbereiding:

- Print het werkblad voor alle leerlingen. Eventueel een vergroot

exemplaar voor leerlingen die dat nodig hebben.

- Zorg eventueel voor leeslinialen voor leerlingen die dat nodig hebben.

- Leg ondersteunende materialen klaar: visuele woordkaarten met picto-

grammen/afbeeldingen ter ondersteuning (niet inbegrepen)

- Zorg voor een rustige leesomgeving.

  • Uitvoering:

1. Gezamenlijk lezen (klassikaal of in kleine groep):

- Start met het klassikaal lezen van de rijtjes. Lees als leerkracht mee

zodat er een stabiel tempo in zit (synchroon lezen helpt leerlingen het

ritme van het lezen te ontwikkelen).

- Herhaal de rijtjes indien nodig nog een keer klassikaal.

2. Beurtlezen (in kleinere groep):

- Laat leerlingen om de beurt een rijtje lezen.

- Andere leerlingen lezen stilletjes mee (lippen meebewegen of

fluisterend lezen), zodat iedereen betrokken blijft.

- Geef positieve feedback en bied hulp bij moeilijke woorden.

3. Woordbegrip uitbreiden:

- Vraag  na het lezen: “Zijn er woorden die je niet kent?”

- Stimuleer leerlingen zelf te proberen de betekenis te geven of er

achter te komen door middel van het geven van een zin met het woord.

- Gebruik visuele ondersteuning (plaatjes, pictogrammen of gebaren) om

de betekenis te verduidelijken. Dit helpt vooral leerlingen in het VSO om

het woord beter te begrijpen en te onthouden.

Letter V

Leesblad letter V.

Leesblad

  • Doel: Leerlingen oefenen met het lezen van eenvoudige woordrijtjes. Dit bevordert het technisch lezen, het woordbegrip en de woordenschat op een gestructureerde en visuele manier.
  • Voorbereiding:

- Print het werkblad voor alle leerlingen. Eventueel een vergroot

exemplaar voor leerlingen die dat nodig hebben.

- Zorg eventueel voor leeslinialen voor leerlingen die dat nodig hebben.

- Leg ondersteunende materialen klaar: visuele woordkaarten met picto-

grammen/afbeeldingen ter ondersteuning (niet inbegrepen)

- Zorg voor een rustige leesomgeving.

  • Uitvoering:

1. Gezamenlijk lezen (klassikaal of in kleine groep):

- Start met het klassikaal lezen van de rijtjes. Lees als leerkracht mee

zodat er een stabiel tempo in zit (synchroon lezen helpt leerlingen het

ritme van het lezen te ontwikkelen).

- Herhaal de rijtjes indien nodig nog een keer klassikaal.

2. Beurtlezen (in kleinere groep):

- Laat leerlingen om de beurt een rijtje lezen.

- Andere leerlingen lezen stilletjes mee (lippen meebewegen of

fluisterend lezen), zodat iedereen betrokken blijft.

- Geef positieve feedback en bied hulp bij moeilijke woorden.

3. Woordbegrip uitbreiden:

- Vraag  na het lezen: “Zijn er woorden die je niet kent?”

- Stimuleer leerlingen zelf te proberen de betekenis te geven of er

achter te komen door middel van het geven van een zin met het woord.

- Gebruik visuele ondersteuning (plaatjes, pictogrammen of gebaren) om

de betekenis te verduidelijken. Dit helpt vooral leerlingen in het VSO om

het woord beter te begrijpen en te onthouden.

Piccolo letter V.

Kwartet letter V.

Kwartet

Doel: zo snel mogelijk alle 4 de kaarten van een letter in je bezit krijgen.

Dit onderdeel kan je spelen als er meerdere letters aangeboden zijn. 

Vooraf

- Spreek af hoe de beurtvolgorde verloopt:

  • op de afgesproken volgorde
  • de speler die de gevraagde kaart, wordt de vrager.

Spelverloop

- Alle leerlingen krijgen aan het begin 4 kaarten. De andere kaarten worden de stapel.

- De jongste speler begint. Deze vraagt gericht aan een andere leerling om een kaart. Hierbij benoemd hij eerst van welke letter hij iets wil en daarna welke hij wil. Eventueel kan de kleur erbij benoemd worden.

  • Wanneer de speler de gevraagde kaart heeft geeft die deze aan de vrager. De vrager mag nu verder gaan met vragen. Dit mag aan iedereen die met het spel meedoet.
  • Wanneer de speler de gevraag kaart niet heeft pakt de speler een kaart van de stapel en is zijn beurt voorbij.

- Na het behalen van een kwartet is de beurt voorbij.

- Het spel is afgelopen wanneer alle kwartetten gevormd zijn.

- De speler met de meeste kwartetten wint.

 

Letters M, R, V

sdrfgsgf

kopie 1 - Letters M, R, V

  • Het arrangement Letters leren is gemaakt met Wikiwijs van Kennisnet. Wikiwijs is hét onderwijsplatform waar je leermiddelen zoekt, maakt en deelt.

    Auteur
    mirjam hak
    Laatst gewijzigd
    16-12-2025 13:25:28
    Licentie

    Dit lesmateriaal is gepubliceerd onder de Creative Commons Naamsvermelding 4.0 Internationale licentie. Dit houdt in dat je onder de voorwaarde van naamsvermelding vrij bent om:

    • het werk te delen - te kopiëren, te verspreiden en door te geven via elk medium of bestandsformaat
    • het werk te bewerken - te remixen, te veranderen en afgeleide werken te maken
    • voor alle doeleinden, inclusief commerciële doeleinden.

    Meer informatie over de CC Naamsvermelding 4.0 Internationale licentie.

    Aanvullende informatie over dit lesmateriaal

    Van dit lesmateriaal is de volgende aanvullende informatie beschikbaar:

    Toelichting
    Doel: Het doel van dit leermateriaal is om de technische lees- en spellingvaardigheid bij deze leerlingen te versterken door hen gestructureerd en op hun niveau te laten oefenen met klankzuivere MKM-woorden en korte zinnen. Door de focus te leggen op herkenbare woordstructuren, herhaling en visuele ondersteuning, kunnen leerlingen hun leesvertrouwen vergroten en spellingsregels automatiseren. Doelgroep: Deze lesstof is bedoeld voor leerlingen die al kennismaking hebben gehad met letters en MKM-woorden, maar die deze basiskennis nog niet volledig beheersen. De doelgroep bestaat uit leerlingen in het VSO die werken aan spelling vanaf niveau 5. Het materiaal sluit aan bij hun behoefte aan herhaling, structuur en gerichte oefening op het gebied van klankzuivere woorden en basale spellingsregels. Kerndoelen: Kerndoel 4 (Taal - Lezen): De leerlingen leren informatie te achterhalen in informatieve en instructieve teksten, waaronder schema’s, tabellen en digitale bronnen. Kerndoel 8 (Taal - Technisch lezen en spellen): De leerlingen leren de schrijfwijze van woorden op regelmatige wijze op te bouwen uit klanken en letterpatronen (spelling). Leerdoelen: - Leest vlot klankzuivere MKM-wisselrijtjes waarbij het eerste cluster gelijk is - Leest vlot klankzuivere MKM-wisselrijtjes waarbij het laatste cluster gelijk is - Leest zinnen met ongeveer 6 woorden zonder hoofdletters - Leest korte zinnen met één zin per regel - Leest éénlettergrepige woorden zonder leesmoeilijkheden - ‘Hakt’ MKM-woorden in fonemen - Categorie 1: Klankzuivere MKM woorden van 2 en 3 klanken van medeklinker(s) en klinkers die door 1 letter worden weergegeven (pen, bol). - Categorie 2: Klankzuivere MKM woorden van 2 en 3 klanken van medeklinker(s) en klinkers die door 2 dezelfde letters worden weergegeven (boom, aap). - Categorie 3. Klankzuivere MKM woorden van 2 en 3 klanken van medeklinker(s) en klinkers die door 2 verschillende letters worden weergegeven (tweeklanken; pijn, huis). Het materiaal is gemaakt als aanvulling bij letters leren 1 van de methodiek Werken aan Nederlands. Het materiaal kan ook zonder de aangegeven methodiek worden gebruikt.
    Eindgebruiker
    leerling/student
    Moeilijkheidsgraad
    gemiddeld

  • Downloaden

    Het volledige arrangement is in de onderstaande formaten te downloaden.

    Metadata

    LTI

    Leeromgevingen die gebruik maken van LTI kunnen Wikiwijs arrangementen en toetsen afspelen en resultaten terugkoppelen. Hiervoor moet de leeromgeving wel bij Wikiwijs aangemeld zijn. Wil je gebruik maken van de LTI koppeling? Meld je aan via info@wikiwijs.nl met het verzoek om een LTI koppeling aan te gaan.

    Maak je al gebruik van LTI? Gebruik dan de onderstaande Launch URL’s.

    Arrangement

    IMSCC package

    Wil je de Launch URL’s niet los kopiëren, maar in één keer downloaden? Download dan de IMSCC package.

    Voor developers

    Wikiwijs lesmateriaal kan worden gebruikt in een externe leeromgeving. Er kunnen koppelingen worden gemaakt en het lesmateriaal kan op verschillende manieren worden geëxporteerd. Meer informatie hierover kun je vinden op onze Developers Wiki.

  • Wikiwijs is een dienst van