AI-wijs: verantwoord informatie zoeken en beoordelen

AI-wijs: verantwoord informatie zoeken en beoordelen

1. Introductie

AI-tools zoals ChatGPT, Gemini en Copilot veranderen de manier waarop we informatie zoeken, beoordelen en gebruiken.
Ze zijn eenvoudig te gebruiken, maar wat zit er eigenlijk achter en hoe komen bij hun antwoorden? Deze tools bieden veel mogelijkheden, maar ook valkuilen.

Hoe kun je AI-tools op een verantwoorde manier inzetten bij het zoeken naar relevante bronnen voor je onderzoek?

In deze e-learning leer je hoe je generatieve AI slim en kritisch gebruikt binnen je studie. Je ontdekt hoe je effectieve prompts schrijft, waar je op moet letten bij het kiezen van een tool en bij het selecteren van betrouwbare bronnen, hoe je AI-output beoordeelt en hoe je transparant blijft door het gebruik correct te vermelden.

Zo ontwikkel je niet alleen je digitale vaardigheden, maar ook je kritisch denkvermogen — mét behoud van academische integriteit.

Je blijft zelf aan het stuur — AI helpt, maar jij beslist!

 

Na deze e-learning kan je:

  1. effectieve prompts formuleren.
  2. het verschil uitleggen tussen verschillende soorten zoeksystemen.
  3. veelvoorkomende beperkingen en risico’s van AI-tools herkennen.
  4. ethische aspecten en mogelijke gevolgen van AI-gebruik benoemen.
  5. een geschikte (AI-)tool kiezen voor een zoekproces.
  6. eigen én door AI gegenereerde content beoordelen op betrouwbaarheid en relevantie.
  7. uitleggen waarom GenAI-content niet reproduceerbaar is door de wijze waarop taalmodellen werken.
  8. Op een transparante manier verwijzen naar AI-content.

 

1.1. Wat is GenAI?

Generatieve AI (GenAI) is een vorm van kunstmatige intelligentie die nieuwe content maakt op basis van een opdracht van een gebruiker. Je geeft een vraag of opdracht, ofwel een prompt, en het systeem genereert bijvoorbeeld tekst, beeld, code, muziek of video.

Deze systemen zijn getraind op enorme hoeveelheden data en herkennen patronen in taal of beeld. Daardoor kunnen ze overtuigende en bruikbare output leveren. Maar let op: ze 'begrijpen' niet zoals mensen dat doen. Ze voorspellen simpelweg wat het meest waarschijnlijke volgende woord of beeld is.

Bron: gegenereerd met
ChatGPT-5, 2025

 

Verschil tussen klassieke Artificial Intelligence (AI), Generative AI (GenAI) en Large Language Models (LLM):

Begrip Uitleg
AI                                                                                                              AI is de verzamelnaam voor systemen die taken uitvoeren waarvoor normaal gesproken menselijke intelligentie nodig is. Denk aan spraakherkenning, beeldanalyse, besluitvorming en patroonherkenning.
GenAI GenAI is een specifieke vorm van AI die nieuwe content kan maken: tekst, beeld, audio, video of code. Je geeft een opdracht (prompt), en het systeem genereert iets nieuws. Voorbeelden van dergelijke AI-tools zijn ChatGPT, DALL·E en Gemini.
LLM LLM’s is een specifiek type van GenAI. Ze zijn getraind op enorme hoeveelheden tekst en voorspellen het meest waarschijnlijke volgende woord. LLM’s zijn gericht op taalverwerking.

1.2. AI en het zoekproces

Naast de algemene GenAI-tools zoals ChatGPT en Copilot zijn er ook specifieke AI-toepassingen die beloven je onderzoeksproces te versnellen — bijvoorbeeld door literatuur sneller te zoeken, samen te vatten en te analyseren. Bekende voorbeelden zijn Perplexity, Consensus en Research Rabbit.

Het zoeken met AI-tools is eenvoudig en lijkt minder tijdrovend dan een (systematische) zoektocht in traditionele databanken. Tijdwinst is een duidelijk voordeel.
Een belangrijk nadeel is echter dat deze systemen vaak niet transparant zijn over waar ze hun informatie vandaan halen en hoe de bronnen worden geselecteerd.

Later in deze module lees je hier meer over.

1.3. Verantwoord literatuur zoeken met GenAI

Er is veel discussie over het gebruik van generatieve AI (GenAI) in het onderwijs, en de meningen over of dit wenselijk is lopen uiteen.

Voordat je GenAI-tools gebruikt, is het belangrijk om de AI-richtlijnen van je instelling, opleiding en cursus te raadplegen. Het kan zijn dat het gebruik van AI (gedeeltelijk) niet is toegestaan.

Mag je wel AI-tools gebruiken? Hanteer dan de volgende vier basisprincipes:

  1. Je bent zelf verantwoordelijk voor je werk.
    AI-tools kunnen je helpen, maar ze kunnen niet verantwoordelijk worden genomen voor wat je inlevert. Jij blijft eindverantwoordelijk voor de inhoud en kwaliteit van je opdracht.
  2. Wees transparant over je gebruik van AI.
    Vermeld duidelijk hoe en waarvoor en welke AI je hebt ingezet, zodat docenten kunnen zien wat jouw eigen bijdrage is.
  3. Controleer de juistheid van de output.
    AI-systemen werken op basis van waarschijnlijkheid, niet op correctheid. Controleer daarom altijd de inhoud op fouten of misleidende informatie.
  4. Respecteer auteursrecht en privacy.
    Voer geen vertrouwelijke of auteursrechtelijk beschermde informatie in een AI-tool in. Je mag niet zomaar alle teksten of data gebruiken of uploaden.

 

De 4 principes zijn aangepast van KU Leuven. (2024). Responsible use of Generative Artificial Intelligence https://www.kuleuven.be/english/genai/index

Voor meer informatie: https://umlib.nl/resp-genai_dl

1.4. Quiz

2. Effectief prompten

Een prompt is de opdracht waarmee je een AI-tool aanstuurt. Dat kan een vraag of instructie zijn, eventueel met extra context om het antwoord te verbeteren. Hoe beter de prompt, hoe beter de output.

In deze module leer je hoe je effectieve prompts maakt om literatuur te zoeken en te vinden. Je ontdekt hoe je een zoekvraag vertaalt naar een duidelijke prompt die je inzet in AI-tools zoals ChatGPT of Elicit. Zo haal je het maximale uit (Gen)AI én blijf je zelf aan het stuur.

2.1. Structuur van een prompt

In veel databases zoek je met losse zoekwoorden en combinaties daarvan (bijvoorbeeld met AND/OR). Chatbots werken anders: zij reageren op volledige vragen en instructies. Werken met AI vraagt daarom om een andere manier van formuleren dan traditioneel zoeken.

Een goede prompt is duidelijk, doelgericht en afgestemd op het AI-systeem dat je gebruikt, zoals ChatGPT of Elicit. Hoe specifieker je formuleert, hoe beter het resultaat. AI-tools kunnen niet raden wat je bedoelt: zij reageren uitsluitend op wat je invoert. Vage of onvolledige opdrachten leiden daardoor vaak tot algemene of oppervlakkige output.

Een goede prompt helpt je om:

  • helder te maken wat je precies zoekt
  • snel begrijpelijk en relevante antwoorden te krijgen
  • zelf richting te geven aan het resultaat

 

Basisstructuur effectieve prompt

Een effectieve prompt bevat in ieder geval:

Onderdeel Uitleg Voorbeeld
Context Welke achtergrondinformatie helpt de AI-tool om jouw situatie of doel te begrijpen? "Voor mijn scriptie over onderwijsinnovatie..."
Instructie Wat wil je dat de AI-tool doet? (de taak) "Vat recente literatuur samen over..."
Specificatie (incl. type output)               Welke voorwaarden, beperkingen of gewenste vorm zijn belangrijk?                   “Gebruik alleen peer-reviewed artikelen van na 2020 en presenteer de resultaten in een tabel.”

 

 

 

 

 

 

2.2. Tips voor een goede prompt

Goede prompts ontstaan zelden in één keer. Het formuleren van een goede prompt is een proces: je geeft een eerste instructie, beoordeelt het antwoord en stuurt bij totdat het resultaat bruikbaar is.  

De volgende tips helpen je om dit proces doelgericht aan te pakken:

 

Strategie Uitleg Voorbeeldprompt
Begin breed, verfijn daarna Start met verkennen en maak je vraag daarna specifieker op basis van het antwoord. "Wat zijn trends in AI-gebruik in het onderwijs?" → "Kun je voorbeelden geven van AI-tools die studenten gebruiken?"
Stel grenzen Houdt het antwoord compact en relevant. "Geef maximaal vijf bronnen, alleen uit wetenschappelijke tijdschriften."

Wees specifiek over het formaat

 Maakt duidelijk hoe de output eruit moet zien. "Zet de resultaten in een tabel met auteur, jaar en kernboodschap."
Voorkom vooringenomenheid in je formulering Voorkomt dat de AI jouw aanname overneemt en eenzijdig antwoord geeft. In plaats van: "Waarom is AI zo succesvol in het onderwijs?" Beter: "Wat zijn voor- en nadelen van AI in het onderwijs?"
Bouw voort op het antwoord Laat de AI precies dat onderdeel uitbreiden dat nog ontbreekt. Als het antwoord niet volledig is: "Kun je dit aanvullen met meer recente studies?"
Vraag om toelichting Geeft inzicht in waarom een antwoord of bron relevant is. "Waarom is deze bron relevant voor mijn onderzoek?" of "Leg uit hoe dit mijn vraag beantwoordt."

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2.3. Prompttechnieken

Je weet nu hoe een goede prompt eruit ziet. Tijd voor de volgende stap: prompttechnieken. Dit zijn slimme manieren om AI-tools nóg gerichter in te zetten. Van stap-voor-stap instructies tot het leren door wedervragen – met deze technieken haal je meer uit je prompts.

 

1. Stap voor stap (Chain of thought prompting)

Je vraagt de AI om het denkproces stap voor stap uit te leggen voordat het een antwoord geeft.

Wanneer is dit vooral nuttig?

Bij complexe vragen, zoekstrategieën, wanneer je overzicht mist of de redenering wilt controleren.

Waarom werkt dit?

  • Je ziet hoe een AI-tool tot een antwoord komt
  • Je kunt beter beoordelen of de redenering klopt
  • De kans op fouten of onjuiste aannames wordt kleiner

Voorbeeldprompt

"Ik zoek literatuur over burnout bij studenten. Werk stap voor stap:

  1. Bepaal eerst welke zoektermen relevant zijn

  1. Geef drie wetenschappelijke databases die geschikt zijn

  1. Stel een zoekopdracht samen voor één van die databases

  1. Leg uit waarom deze aanpak werkt"

 

2. Volg mijn voorbeeld (Few shot prompting)

Je geeft één of meer voorbeelden van wat je wilt, zodat de AI het patroon herkent en kan volgen.

Wanneer is dit vooral nuttig?

Bij herhaalbare taken, vaste formats of wanneer je consistente output wilt.

Waarom werkt dit?

  • De AI snapt beter wat je bedoelt
  • Je krijgt consistente resultaten
  • Handig bij meerdere vergelijkbare opdrachten

Voorbeeld

"Vat deze artikelen samen in één zin met dit format:

[Auteur] onderzocht [onderwerp] en vond dat [kernbevinding].

Voorbeeld: Johnson (2023) onderzocht online leren en vond dat interactieve elementen de motivatie verhogen.

Nu jij: [titel van je artikel invoegen]"

 

3. Neem een rol aan (Role prompting / persona-based prompting)

Je vraagt de AI om te antwoorden vanuit een specifieke rol of expertise. Dit kan kort (een rol) of uitgebreider met achtergrond, ervaring en werkwijze (een persona).

Wanneer is dit vooral nuttig?

Wanneer je antwoorden wilt op een specifiek niveau, voor een bepaalde doelgroep of vanuit een vakinhoudelijk perspectief.

Waarom werkt dit?

  • Je krijgt antwoorden op het juiste niveau
  • De toon en focus sluiten beter aan bij je doel
  • Complexe onderwerpen worden toegankelijker uitgelegd

Voorbeeld kort (role)

Je bent een ervaren interviewer. Ik moet volgende week een expert interviewen over duurzaam ondernemen voor mijn scriptie. Geef me praktische tips voor voorbereiding en goede vragen."

 

Voorbeeld uitgebreid (persona)

"Je bent Sam, een interviewer met 10 jaar ervaring in journalistiek. Je werkwijze: eerst de context doorgronden, dan open vragen stellen, doorvragen op interessante punten. Help me mijn interview voor te bereiden over duurzaam ondernemen."

 

4. Denk na over een gegeven antwoord (Reflection prompting)

Je vraagt de AI om een antwoord kritisch te beoordelen en te verbeteren, of je laat de AI reflecteren op jouw eigen ideeën of werk.

Wanneer is dit vooral nuttig?

Bij het aanscherpen van onderzoeksvragen, zoekstrategieën, conceptteksten of wanneer je twijfelt aan de kwaliteit van een antwoord.

Waarom werkt dit?

  • Je krijgt doordachter en beter onderbouwde antwoorden
  • Zwakke punten en onduidelijkheden worden zichtbaar
  • Je leert kritisch nadenken over je eigen werk

Invalshoek 1 - AI reflecteert op eigen antwoord:

"Geef vijf zoektermen voor onderzoek naar social media en mentale gezondheid. Bekijk daarna je eigen lijst kritisch: welke term kan beter? Waarom? Geef een verbeterde versie."

Invalshoek 2 - AI reflecteert op jouw werk:

"Dit is mijn conceptonderzoeksvraag: 'Hoe beïnvloedt Instagram jongeren?' Analyseer deze vraag kritisch: wat is onduidelijk? Wat ontbreekt? Hoe kan ik hem specifieker maken?"

 

Kort voorbeeldgesprek:

  • Student: "Dit is mijn onderzoeksvraag: 'Is online studeren beter?'"
  • AI: "Deze vraag is erg breed. 'Beter' is vaag – beter voor wie, in welk opzicht? Ook ontbreekt context: welk niveau, welk vakgebied?"
  • Student: "Wat zou een scherpere versie zijn?"
  • AI: "Bijvoorbeeld: 'Hoe ervaren eerstejaarsstudenten HBO de effectiviteit van online versus fysiek onderwijs voor praktijkvakken?'"
5. Leer door wedervragen (Socratic prompting)

Je vraagt de AI om jou vragen te stellen (zoals Socrates deed), of je stelt zelf kritische doorvragen om dieper te graven.

Wannneer is dit vooral nuttig?

Wanneer je je begrip wilt verdiepen, aannames wilt onderzoeken of een onderwerp echt wilt doorgronden.

Waarom werkt dit?

  • Je komt tot beter doordachte antwoorden
  • Je ontdekt blinde vlekken in je denken
  • Je leert zelfstandig redeneren

Invalshoek 1: AI stelt jou vragen

Prompt: "Gebruik de Socratische methode. Stel mij vragen over stress en studiemotivatie."

Voorbeeldgesprek:

  • AI: "Wat merk je als eerste signaal van stress?"
  • Student: "Ik stel taken uit."
  • AI: "Waarom versterkt dat je stress?"
  • Student: "Omdat ik tijd tekortkom."
  • AI: "Wat zou een kleine stap zijn om dat te doorbreken?"

Invalshoek 2: Jij stelt vragen

Prompt aan de AI: "Leg uit waarom peer-reviewed artikelen betrouwbaarder zijn."

Voorbeeldgesprek:

  • AI: "Peer-reviewed artikelen zijn beoordeeld door vakexperts voordat ze gepubliceerd worden."
  • Student: "Betekent dat dan dat alle peer-reviewed artikelen even betrouwbaar zijn?"
  • AI: "Nee, er zijn verschillen in de kwaliteit van tijdschriften en reviewprocessen."
  • Student: "Hoe check ik dan de kwaliteit van een individueel artikel?"
  • AI: "Kijk naar factoren zoals het tijdschrift, het aantal citaties, de onderzoeksmethode..."

 

 

Je hebt nu een beeld gekregen van technieken die je kunnen helpen bij het effectiever prompten. In de volgende paragraaf check je of je het begrepen hebt en ga zelf aan de slag!

2.4. Test jezelf

Prompten leer je vooral door te doen. Je hebt nu de basisstructuur en verschillende technieken geleerd – tijd om ermee aan de slag te gaan. In dit hoofdstuk oefen je met het maken en verbeteren van prompts.

Aan de slag

Je hebt nu geoefend met herkennen, aanscherpen en technieken kiezen.

Nu jij:

  • Kies iets waar je nu echt aan werkt.
  • Formuleer een prompt met context, instructie en specificatie.
  • Test en verfijn op basis van de reacties.

Maak je prompt scherper — en jouw resultaten beter.

3. Selecteren van informatiebronnen en zoeksystemen

In deze module leer je hoe je op een goede manier gebruik kunt maken van verschillende soorten zoeksystemen: van traditionele zoekmachines, zoals Google Scholar en databases, tot AI-tools zoals ChatGPT. Je ontdekt waarin deze tools van elkaar verschillen en hoe je ze doelgericht kunt inzetten tijdens jouw zoekproces.

Daarnaast gaan we in op wat verschillende soorten zoeksystemen en AI-tools wel en niet kunnen. Je leert over de mogelijkheden en beperkingen van deze systemen, zoals het risico op foutieve informatie (zoals hallucinaties), vooroordelen in data (zoals bias), en kwesties rondom privacy en dataveiligheid.

Ook staan we stil bij de ethische vragen die horen bij het gebruik van AI. Wat gebeurt er met de informatie die je invoert? En welke impact heeft AI op jouw besluitvorming of de manier waarop je informatie verzamelt?

Aan het einde van deze module heb je voldoende kennis om een verantwoorde en kritische keuze te maken voor een geschikte zoekmachine of (AI-)tool.

3.1. Verschillen AI-tools

In het onderzoeksproces, zoals tijdens het schrijven van de scriptie, doorloop je verschillende fasen van het zoekproces. Elke fase vraagt om andere soorten zoektools. Soms wil je een eerste indruk krijgen van een onderwerp (oriëntatie), andere keren moet je gericht wetenschappelijke literatuur vinden of analyseren. Er zijn tools die je helpen om bronnen te verzamelen, verbanden te leggen, of een overzicht te maken van bestaande kennis.

Met de opkomst van AI-tools komen er bovendien steeds meer mogelijkheden bij: AI kan samenvattingen geven, literatuur analyseren of suggesties doen voor vervolgonderzoek. Maar niet elke tool is geschikt voor elk doel. Daarom is het belangrijk om het verschil tussen deze tools te begrijpen, zodat je ze effectief kunt inzetten tijdens het onderzoeksproces. Wil je weten hoe je verschillende zoektools kunt gebruiken? Raadpleeg dan tabel 1. Deze tabel geeft een overzicht van de verschillende doelen waarvoor je een zoektool kunt inzetten. Ook staat er een korte uitleg en enkele voorbeelden bij. Let op: dit is een kleine greep uit het ruime aanbod aan zoektools.

Tabel 1. Categorieën van verschillende zoektools.  

Categorie

Uitleg

Voorbeelden

Oriëntatie & brainstormen

Tools die je helpen om een eerste indruk te krijgen van een (deel)onderwerp of gerelateerde (zoek)termen.  

Google, Chatbots, zoals ChatGPT, Copilot, Perplexity.

Literature mapping

Tools die visueel laten zien welke onderzoeken met elkaar verbonden zijn. Je ontdekt snel gerelateerde artikelen en belangrijke key-papers binnen een onderwerp. Handig om vanaf één artikel verder te zoeken (snowballing).  

Connected Papers, Research Rabbit, Litmap.  

Algemene zoekmachines

Zoekmachines waarmee je op basis van zoektermen informatie van websites kan vinden.  

Google, Google Scholar, Bing, DuckDuckGo.

Traditionele zoeksystemen

Zoeksystemen gericht op (wetenschappelijke) literatuur binnen een vakgebied. Je zoekt met trefwoorden en kunt vaak gebruikmaken van filters of zoekopdrachten met booleaanse operatoren (zoals AND/OR) voor meer controle.

PubMed, Scopus, zoeksysteem van je eigen instelling.  

Zoeksystemen met AI-ondersteuning

Zoeksystemen waarin je in natuurlijke taal kunt zoeken, bijvoorbeeld met je onderzoeksvraag. Ze geven literatuursuggesties en soms ook samenvattingen van artikelen.

Elicit, Semantic Scholar.

AI-tools voor literatuuranalyse                                                                           

Deze tools laten bijvoorbeeld zien of een artikel positief, neutraal of negatief is geciteerd. Ook kunnen ze aangeven wat de wetenschappelijke consensus is over een bepaald onderwerp of verband.  

Consensus, scite.

3.2. Mogelijkheden

Zoals hiervoor beschreven kun je AI gebruiken om je zoekproces te versterken of ondersteunen. Hieronder een aantal voordelen bij het gebruik van AI in het zoekproces, maar let op, hier zijn ook risico's aan verbonden. Deze gaan we je straks laten zien.  

  • AI kan mogelijk tijd besparen, maar onderschat niet hoeveel tijd je nodig hebt om de verkregen informatie te controleren. Je zou in de exploratiefase van je onderzoek een AI-tool kunnen inzetten om startliteratuur te vinden.
  • AI kan je inzicht geven in nieuwe bronnen die je anders niet had gevonden. Ondanks, is het altijd raadzaam om in meerdere zoeksystemen te zoeken. De geïndexeerde bronnen kunnen per zoeksysteem verschillen. Door in meerdere systemen te zoeken, krijg je toegang tot een grotere hoeveelheid bronnen.
  • De manier van zoeken met AI kan leiden tot andere resultaten dan het zoekproces via een andere route. AI zoekt automatisch op synoniemen of gerelateerde termen. AI-tools zoeken ook naar verbanden tussen publicaties om een mapping te maken van onderling gerelateerde bronnen.

Sommige zoeksystemen bieden aanvullende functionaliteiten die je kunnen helpen in je zoektocht naar literatuur. Denk aan samenvattingen, kerninzichten of data-extractie.

Op de volgende pagina ontdek je meer over de beperkingen en risico’s rondom het gebruik van AI-tools.

3.3. Ethische aspecten

Het gebruik van AI-tools kan het zoekproces versnellen en vergemakkelijken. Tegelijkertijd roept het belangrijke ethische vragen op. Wanneer je AI gebruikt voor literatuuronderzoek, is het essentieel om bewust om te gaan met de betrouwbaarheid en herkomst van de informatie die je krijgt.

AI-tools kunnen nuttig zijn bij het zoeken naar informatie, maar er zijn belangrijke beperkingen en risico’s om rekening mee te houden:

1. Geen gecontroleerde bronnen en RAG

AI-tools geven antwoorden op basis van trainingsdata en sommige hebben ook toegang tot het internet, maar hun antwoord is dus niet gebaseerd op gecontroleerde literatuur. Dit maakt de informatie minder betrouwbaar. Sommige tools gebruiken RAG (Retrieval Augmented Generation): die zoeken tijdens het beantwoorden actuele informatie op internet en verwerken die in hun antwoord. Je kan dit zien als een combinatie tussen een zoekmachine en een taalmodel. Let op: Als de AI een onbetrouwbare bron gebruikt, of een bron niet goed verwerkt klopt de output alsnog niet.

2. Hallucinaties

AI modellen werken op basis van probability-het meest logische antwoord op basis van statistische berekeningen. AI kan verzonnen of foutieve informatie genereren, zonder duidelijke bronvermelding. Dit wordt hallucineren genoemd.

3. Cherry-picking van bronnen

Wanneer je AI vraagt om bronnen, worden die vaak pas na het antwoord toegevoegd om het verhaal te ondersteunen. Dit is geen objectieve bronselectie en ondermijnt de kwaliteit van je onderzoek.

4. Copyright

Bij de meeste AI-tools is onduidelijk of voor het trainen van de modellen gebruik is gemaakt van materiaal waarop copyright rust. Dit heeft gevolgen voor de kwaliteit van de data en roept vragen op over eigenaarschap.

5. Discriminatie en bias

AI-modellen kunnen bevooroordeeld zijn door een gebrek aan diversiteit in de trainingsdata. Bias ontstaat wanneer bepaalde perspectieven of groepen over- of ondervertegenwoordigd zijn.

6. Gebrek aan transparantie

Veel AI-tools zijn zogenoemde ‘black box’-systemen: de werking van het algoritme en de gebruikte data zijn niet inzichtelijk. Je weet dus niet hoe een antwoord precies tot stand komt. Er wordt gewerkt aan modellen die wel met een inzichtelijk dataset werken, maar op dit moment zijn deze nog onvoldoende beschikbaar. Vraag bij jouw bibliotheek of er inmiddels nieuwe ontwikkelingen en opties zijn.

7. Niet reproduceerbaar

Een AI-tool genereert bij herhaling vaak andere antwoorden. Dit maakt het bijna onmogelijk om resultaten te herhalen of te controleren.

8. Geen begrip

AI klinkt slim, maar ‘begrijpt’ niks. Het genereert een antwoord wat logisch klinkt, maar kan er volledig naast zitten – zonder waarschuwing. Voor de AI is het gewoon een logisch patroon in taal en niet meer dan dat.

 

Daarnaast speelt privacy een rol. Alles wat je invoert in een AI-tool – zoals zoekvragen of persoonlijke gegevens – kan worden opgeslagen of geanalyseerd. Voer dus nooit gevoelige of vertrouwelijke informatie in. Geanonimiseerde informatie kun je in sommige gevallen wel invoeren.

Verder is er kritiek op AI-tools vanwege hun hoge energieverbruik, en het feit dat bij de ontwikkeling en filtering van datasets gebruik wordt gemaakt van arbeidskrachten in lageloonlanden onder discutabele omstandigheden.

Tot slot: wees je bewust van je eigen rol. AI-tools zijn hulpmiddelen, geen vervanging voor kritisch denken of bronnenonderzoek. Vraag jezelf af: waar komt deze informatie vandaan? Kan ik dit verifiëren? Het is jouw verantwoordelijkheid om de kwaliteit en betrouwbaarheid van de gevonden informatie te beoordelen – ook als die via een slimme tool komt.

Ethisch verantwoord zoeken betekent: transparant, kritisch, zorgvuldig en verantwoordelijk omgaan met technologie.

3.4. Selectie

Twijfel je of je een AI-tool kan gebruiken? Gebruik de onderstaande checklist om een goed onderbouwde keuze te maken. Na vier stappen krijg je een overzicht van jouw antwoorden dat je ook lokaal kan opslaan.

 

 

3.5. Test jezelf

4. Beoordelen en analyseren van GenAI content

De ‘gouden route’ bij literatuuronderzoek is natuurlijk dat je zelf betrouwbare bronnen opzoekt, de informatie kritisch bekijkt en daar je eigen verhaal van maakt. Wanneer je GenAI gebruikt om informatie te vinden, werk je eigenlijk andersom: je begint met een tekst of afbeelding die al voor je is gemaakt. Juist dan is het belangrijk om extra alert te zijn, zodat de kwaliteit van je werk niet in gevaar komt.

In deze module leer je hoe je kritisch omgaat met informatie die is gegenereerd door GenAI, zoals ChatGPT of Claude. Je ontdekt hoe je zulke teksten beoordeelt op relevantie, betrouwbaarheid, feitelijke juistheid, objectiviteit en persoonlijke inbreng. Ook leer je waar je op kunt letten om te bepalen of afbeeldingen en video’s echt zijn.

Het is belangrijk dat je als student zelf de regie houdt over de informatie die je gebruikt. De checklist in paragraaf 3.4 is een handig hulpmiddel voor als je zelf aan de slag gaat.

4.1. Beoordelen van GenAI tekst

 

Je bent gewend bronnen te checken: wie schreef het, wanneer is het gepubliceerd, is de uitgever betrouwbaar? Misschien gebruik je daarvoor de CRAAP-checklist (Currency, Relevance, Authority, Accuracy, Purpose) al.

Maar wat doe je als er géén auteur staat? Geen publicatiedatum? Geen herkenbare bron?

Welkom bij GenAI-teksten – waar de normale regels niet meer gelden. Een chatbot vermeldt niet altijd juiste bronnen, noemt geen datum, en de "auteur" is een algoritme. Toch moet je zelf kunnen bepalen of de GenAI-informatie klopt en bruikbaar is.

In dit onderdeel leer je waarop je moet letten bij AI-gegenereerde content. De belangrijkste criteria vind je ook terug in de checklist in §4.3.

1. Relevantie: is de output relevant?

Wat is het probleem?

AI heeft de neiging om breed en algemeen te antwoorden. Het kan afdwalen, te oppervlakkig blijven, of juist té uitgebreid worden. Jij moet checken of het antwoord echt op je vraag ingaat.

Waar let je op?

  • Gaat het antwoord in op je specifieke vraag, of blijft het algemeen?
  • Is er voldoende diepgang, of krijg je alleen oppervlakkige informatie?
  • Klopt de vorm? Is de structuur en taal passend voor jouw doel (academisch, rapport, samenvatting)?

Voorbeeld

Stel, je gebruikt GenAI om helder te krijgen wat correlatie en causaliteit betekenen, omdat je hierover schrijft in een tekst over onderzoek doen.

Vraag
“Wat is het verschil tussen correlatie en causaliteit?”

AI-output
“Correlatie en causaliteit hebben te maken met verbanden tussen zaken. In onderzoek wordt vaak gekeken naar verbanden om meer inzicht te krijgen. Niet elk verband betekent dat het één het ander veroorzaakt.”

Beoordeling op relevantie
Dit antwoord raakt het onderwerp, maar is onvoldoende relevant voor jouw doel:

  • Het blijft algemeen en beschrijvend, zonder het verschil scherp te maken.
  • Het biedt geen conceptuele afbakening die je nodig hebt in een tekst over onderzoek.
  • De formulering is te vaag voor academisch gebruik.

Conclusie

Relevantie gaat niet alleen over of GenAI antwoord geeft op je vraag, maar of dat antwoord past bij het doel waarvoor je het wilt gebruiken.

N.B. Dit voorbeeld is vereenvoudigd en bedoeld ter illustratie. In de praktijk zal een AI-antwoord vaak uitgebreider zijn. Door je doel expliciet in je prompt op te nemen, vergroot je de kans op een relevanter en bruikbaarder antwoord.

2. Controleerbaarheid: is de output controleerbaar?

Het kernidee is simpel: geen enkel belangrijk feit uit een AI-tekst mag je zomaar aannemen zonder onafhankelijke bevestiging (uu.nl). AI kan bronnen verzinnen, verkeerd citeren, of informatie verdraaien. Deze controle kost tijd, maar is noodzakelijk.

AI kan 'hallucineren'

AI kan bronnen volledig verzinnen – compleet met auteursnamen, jaartallen en titels die echt lijken maar niet bestaan. Daarom moet je elke bron altijd zelf opzoeken en verifiëren.

Waar let je op?

  • Voldoende en betrouwbaar? Zijn er genoeg bronnen die je tekst ondersteunen, en lijken ze betrouwbaar?
  • Traceerbaar? Worden auteur, titel en URL duidelijk vermeld, en kun je de bron terugvinden?
  • Zelfde als de bron? Komt het fragment uit de GenAI-tekst echt overeen met wat er in de bron staat?

Hoe pak je dat aan?

Stel dat AI schrijft: "Volgens onderzoek van Smith (2023) ervaart 80% van de studenten stress."

  • Controleer of de bron bestaat - Zoek gericht in Google Scholar of een wetenschappelijke database
  • Bestaat het onderzoek niet? Dan heeft AI het verzonnen (gehallucineerd)
  • Bestaat het wel? Controleer dan of er in dat onderzoek écht staat dat 80% van de studenten stress ervaart
  • Check de context - Wordt dezelfde populatie bedoeld? Dezelfde definitie?

Voorbeeld

Stel, je gebruikt GenAI om informatie te verzamelen voor een tekst over sport en prestatieverbetering.

AI-output
“Krachttraining heeft een positief effect op sprintprestaties bij voetballers. In een systematische review van Turner et al. (2020) wordt geconcludeerd dat sprinttijden gemiddeld met 10–20% verbeteren.”

Beoordeling op controleerbaarheid
De AI noemt een concrete bron, maar dat betekent niet dat de informatie automatisch klopt:

  • Je moet eerst controleren of de genoemde review daadwerkelijk bestaat.
  • Vervolgens check je of sprintprestaties centraal staan in dat artikel, en of het om voetballers gaat.
  • Tot slot controleer je of de genoemde verbetering (10–20%) letterlijk zo wordt gerapporteerd, en onder welke voorwaarden.

Het kan zijn dat het artikel wel bestaat, maar dat de AI cijfers versimpelt, uit de context haalt of verkeerd samenvat.

Conclusie
Controleerbaarheid betekent dat je niet alleen nagaat of er een bron wordt genoemd, maar of de inhoud van de AI-output overeenkomt met wat er daadwerkelijk in de bron staat.

3. Feitelijkheid: kloppen de feiten?

AI legt dingen vaak goed uit, maar kan ook fouten maken, zoals verkeerde jaartallen, omgedraaide oorzaak en gevolg of begrippen die net niet kloppen. Zulke fouten vallen niet altijd op, waardoor iets betrouwbaar lijkt terwijl dat niet zo is.

Zeker in de wetenschap (en voor je studie) is het belangrijk dat feiten kloppen. GenAI kan daarbij soms bronnen verzinnen of verkeerde cijfers of medische informatie geven. Controleer daarom altijd namen, data, cijfers en uitspraken. Jij blijft verantwoordelijk voor wat je overneemt!

Verschillen tussen feiten en interpretaties/meningen

Een feit is iets dat je kunt controleren. Denk aan een jaartal, een percentage of of iets wel of niet gebeurd is. Iedereen die het checkt, vindt hetzelfde.

Een interpretatie of mening is hoe iemand die feiten uitlegt. Dat gaat over vragen als: waardoor gebeurde iets, wat betekent het, hoe moet je het zien? Mensen of onderzoekers kunnen daar verschillende conclusies over trekken. Soms worden zulke interpretaties toch als feiten gepresenteerd, vaak zonder dat iemand dat doorheeft.

Vraag jezelf dus af: is dit echt te controleren, of is het een uitleg of oordeel? Dat helpt je om info beter op waarde te schatten.

Hoe check je de feiten stap voor stap?

  1. Splits beweringen op – hak het AI-antwoord in losse, verifieerbare uitspraken.
    Voorbeeld: “80% van de studenten ervaart stress.”
  2. Zoek en factcheck – controleer elke uitspraak in meerdere betrouwbare bronnen, zoals studieboeken, wetenschappelijke artikelen of officiële websites.
    Voorbeeld: Zoek "Introductiejaar ChatGPT” in je studieboek of op een gezaghebbende site.
  3. Beslis – bepaal per feit of het klopt, misleidend of onjuist is.
    Voorbeeld: “ChatGPT kwam in 2021 uit” → Onjuist, publiek gelanceerd in 2022.
  4. Pas aan / Herhaal / Concludeer – vind je geen betrouwbare bron? Gebruik de uitspraak dan niet of noteer dat het niet te verifiëren is. Herhaal de stappen tot je genoeg bewijs hebt.

Kortom: vertrouw nooit blind op GenAI, maar check systematisch elk feit en raadpleeg hiervoor meerdere bronnen. Zo voorkom je dat je fouten of oncontroleerbare claims in je tekst overneemt.

Voorbeeld

Stel, je gebruikt GenAI voor een uitleg over inflatie in een tekst over economie.

AI-output
“Inflatie is prijsstijging en wordt veroorzaakt doordat centrale banken meer geld drukken. In Nederland is de btw 20% en de euro werd in 2001 ingevoerd, wat prijzen omhoog dreef.”

Beoordeling op feitelijkheid
Beoordeel dit niet als één geheel, maar splits het op in losse uitspraken:

  • Cijfers en jaartallen (btw, invoering euro) → dit zijn controleerbare feiten.
  • Oorzaak-gevolgclaims (“wordt veroorzaakt door…”, “dreef prijzen omhoog”) → dit zijn interpretaties die nuance en meerdere bronnen vereisen.

Wat op het eerste gezicht klopt, kan dus gedeeltelijk juist en gedeeltelijk misleidend zijn.

Conclusie
Feitelijkheid betekent dat je AI-output opsplitst in verifieerbare feiten en interpretaties, en per onderdeel controleert of het klopt. Ook als GenAI bronnen noemt, blijft controleren noodzakelijk.

4. Objectiviteit en meerdere perspectieven

GenAI heeft geen mening, maar genereert een gemiddeld, vaak "veilig" antwoord. Daardoor kunnen nuance en afwijkende standpunten ontbreken. Het resultaat lijkt objectief, maar is vaak eenzijdig of onvolledig.

Waar let je op?

  • Worden zowel voor- als nadelen of verschillende visies benoemd?
  • Is de formulering neutraal en zonder absolute uitspraken of generalisaties?
  • Zijn alle relevante aspecten van het onderwerp behandeld?

Voorbeelden van eenzijdige AI-uitspraken:

  • "Online therapie werkt altijd beter dan face-to-face therapie." (Te absoluut - waar zijn de nuances?)
  • "Alle studenten zijn lui en gebruiken AI om werk te vermijden." (Generalisatie - waar zijn de verschillende perspectieven?)

In academisch werk formuleer je voorzichtiger ("mogelijk", "onder bepaalde omstandigheden") en neem je verschillende onderzoeken mee. Laat zien dat je meerdere perspectieven hebt afgewogen.

Zo pak je het aan:

  1. Check de tekst – zie je zowel voor- als nadelen of meerdere visies?
  2. Zoek verder – raadpleeg extra bronnen die een andere kant belichten.
  3. Maak keuzes – beslis wat je overneemt en hoe je het nuanceert.
  4. Herzie – pas je tekst aan en check opnieuw of je nu een evenwichtig beeld hebt.

 

Kortom: laat altijd zien dat je meer dan één perspectief hebt bekeken. Vul ontbrekende informatie aan uit betrouwbare bronnen en vertrouw niet alleen op GenAI. Zo maak je je tekst volledig, objectief en betrouwbaar.

 

Voorbeeld

Stel, je gebruikt GenAI voor een tekst over sociale media en identiteit in een sociologische context.

AI-output
“Sociale media hebben een negatieve invloed op het zelfbeeld van jongeren, omdat ze voortdurend worden blootgesteld aan onrealistische normen en sociale vergelijking.”

Beoordeling op objectiviteit
Los van de vraag of deze bewering feitelijk juist of goed onderbouwd is, is het antwoord eenzijdig geformuleerd:

  • Er wordt één perspectief benadrukt (negatieve effecten).
  • De formulering is stellig, zonder voorwaarden of context.

Andere relevante invalshoeken ontbreken, zoals mogelijke positieve functies (bijv. sociale steun, identiteitsvorming).

Wat doe je dan?

  • Check of meerdere perspectieven zichtbaar zijn.
  • Zoek aanvullende literatuur die andere visies laat zien.
  • Herformuleer met meer nuance en balans.

Conclusie
Objectiviteit gaat over het afwegen en zichtbaar maken van verschillende perspectieven, niet over het vaststellen van één ‘juiste’ uitkomst. GenAI produceert vaak veilige, eenduidige formuleringen. Juist daarom moet je actief letten op wat ontbreekt en dat zelf aanvullen.

5. Persoonlijke inbreng

GenAI kan helpen met het formuleren of structureren van je tekst, maar als je een GenAI-tekst zomaar overneemt, leer je niks en is het niet meer jouw werk.

Hoe maak je het wél jouw tekst?

De tekst blijft altijd jouw verantwoordelijkheid. GenAI kan je helpen ideeën te verkennen of zinnen te herformuleren, maar jíj beslist wat je wel of niet overneemt.

Zorg dat je tekst laat zien wat jij geleerd hebt – door:

  • Je eigen keuzes te maken
  • Je eigen woorden te gebruiken
  • Je onderbouwing met bronnen
  • Een korte reflectie toe te voegen

Als je merkt dat je vooral de GenAI laat spreken, herschrijf je tekst dan en voeg je eigen ideeën toe. Alleen zo wordt het jouw eigen werk.

Voorbeeld

Stel, je gebruikt GenAI als startpunt voor een tekst over voeding en gezondheid.

AI-output
“Een plantaardig dieet is gezonder dan een dieet met vlees, omdat het minder vet bevat en beter is voor het milieu.”

Beoordeling op persoonlijke inbreng
Deze tekst is helder geformuleerd, maar laat weinig van jou als auteur zien:

  • Het is een algemene AI-formulering, zonder keuzes of nuance.
  • Er wordt niet duidelijk welke aspecten jij belangrijk vindt (gezondheid, milieu, haalbaarheid?).
  • Er is geen eigen afweging of koppeling aan bronnen zichtbaar.

Hoe maak je dit jouw tekst?

  • Maak expliciet welk standpunt jij inneemt en waarom.
  • Herschrijf in je eigen woorden en voeg nuance toe.
  • Onderbouw je keuzes met relevante literatuur of een korte reflectie.

Conclusie
Persoonlijke inbreng betekent dat GenAI je ondersteunt, maar dat jij zichtbaar blijft als denker en schrijver. De tekst moet laten zien welke keuzes jij maakt en hoe jij tot je standpunt komt. Ook als GenAI goed formuleert, blijft gelden: als jouw keuzes, woorden en afwegingen ontbreken, is het nog geen eigen werk.

 

 

Onthoud: blijf kritisch, blijf denken!

De ‘gouden route’ blijft dat je zelf betrouwbare bronnen raadpleegt en daar je eigen verhaal van maakt. Gebruik je toch GenAI-teksten, doe dat dan bewust en met een scherp oog. Controleer wat je leest, twijfel aan wat vanzelfsprekend lijkt en verifieer met echte bronnen.

Jouw eigen oordeel – niet dat van de AI – bepaalt de kwaliteit van je werk.

4.2. Beoordelen van GenAI afbeeldingen en video

Stel: je scrollt door social media en ziet een spectaculaire foto van een explosie bij het Pentagon. Of een video waarin een bekende Nederlander iets schokkends zegt. Hoe weet je of het echt is?

Generatieve AI maakt niet alleen tekst – het produceert steeds realistischere beelden en video's. Tools zoals DALL·E (in ChatGPT), Midjourney, Synthesia en Runway Gen-2 maken het eenvoudig om overtuigende visuele content te creëren. Maar daarmee worden de risico's van GenAI ook groter: van misleidende nieuwsbeelden tot schadelijke deepfakes.

Waar let je op bij het beoordelen van visuele AI-content?

Net als bij AI-teksten let je op relevantie: sluit de afbeelding echt aan bij je onderwerp, of is het slechts een mooie illustratie zonder toegevoegde waarde?

Maar bij controleren van beelden en video's zijn er drie extra criteria die cruciaal zijn:

1. Authenticiteit & echtheid

AI-beelden kunnen er heel realistisch uitzien, maar toch compleet verzonnen zijn. Hoe herken je dat?

Technische signalen van vervalsing

Afbeelding: Bij deze zonnestand ontbreekt de schaduw achter de jongen met gitaar (Bron: https://aikundig.nl/)

Let bijvoorbeeld op:

  • Handen en vingers die vreemd gebogen zijn of te veel/weinig vingers hebben
  • Gezichten met asymmetrische details of vreemde ogen
  • Tekst die onleesbaar of vervormd is (AI heeft moeite met letters)
  • Schaduwen en reflecties die niet logisch kloppen
  • In video's: houterige bewegingen, details die plots veranderen, of onnatuurlijke overgangen

Maar AI wordt steeds beter. Dit soort foutjes komen steeds minder voor!

Inhoudelijke signalen van vervalsing

Omdat het steeds moeilijker wordt om 'fake' van 'echt' te onderscheiden, is een kritische houding erg belangrijk. Controleer daarom ook of de inhoud klopt:

  • Let op details in historische beelden: zijn kleding, vlaggen of gebouwen uit de juiste periode? GenAI maakt vaak subtiele fouten.
  • Vraag je af of iets logisch is of té bizar om waar te zijn.
  • Controleer of het beeld voorkomt in betrouwbare nieuwsbronnen.
  • Check spectaculaire beelden extra grondig – hoe echt het er ook uitziet.
2. Betrouwbaarheid van de informatie

GenAI kan overtuigende grafieken, nieuwsbeelden of video's maken die nergens op gebaseerd zijn. Stel jezelf daarom deze vragen:

  • Is dit echt gebeurd of gemeten?
    Zoek of je hetzelfde beeld, cijfer of nieuwsfeit kunt terugvinden bij betrouwbare bronnen. Geen resultaten? Dan is voorzichtigheid geboden.
  • Waar komt het vandaan?
    Gebruik reverse image search (Google Images, TinEye) om te achterhalen of het beeld elders voorkomt en wie het oorspronkelijk plaatste.
  • Wat is de bedoeling?
    Is het een illustratie of wordt het gepresenteerd als feit? Wees extra kritisch bij emotionele of politieke beelden – die worden vaak gebruikt om te manipuleren.
  • Is er sprake van bias?
    Test dit zelf: laat AI een "wetenschapper" genereren. Zie je vooral mannen? Een "verpleegkundige"? Waarschijnlijk vooral vrouwen. Dit wijst op eenzijdige trainingsdata – en dat beïnvloedt het beeld dat wordt gecreëerd.

Voorbeeld uit de praktijk

In 2023 ging een AI-gegenereerde foto van een explosie bij het Pentagon viraal. Het beeld zag er zo echt uit dat het de aandelenmarkten kort deed dalen. Pas na verificatie bleek het nep – maar de schade was al aangericht.

Afbeelding: Nep-afbeelding van explosie bij Pentagon  (Bron: https://www.livemint.com/)
3. Ethiek en toestemming

GenAI kan beelden of video's maken van echte personen zonder hun toestemming. Dat kan iemands privacy, reputatie of veiligheid ernstig schaden.

Handvatten voor jezelf:

  • Gebruik geen AI-beelden die iemand verkeerd of kwetsend kunnen neerzetten
  • Vermeld altijd duidelijk dat een beeld door GenAI is gemaakt
  • Vraag jezelf af: Zou ik willen dat iemand zo'n beeld van mij zou maken of delen?
  • Ook als de persoon niet echt bestaat, mag je het beeld niet als "echt" presenteren

Bekijk dit voorbeeld:

Video: Deep fake video met Virgil van Dijk (Bron: NOS)

 

 

Onthoud: controleer, twijfel, verifieer!

Bij AI-beelden en video's geldt meer dan ooit: als iets te mooi, te schokkend of te perfect lijkt om waar te zijn, is het dat waarschijnlijk ook.

Trek geen overhaaste conclusies, maar neem de tijd om te checken. Jouw kritische blik is het beste wapen tegen visuele desinformatie.

4.3. Checklist beoordelen GenAI content

In paragraaf 4.1 heb je gezien waar je op kunt letten bij het beoordelen van GenAI-tekst. Deze criteria zijn samengebracht in onderstaande checklist. Gebruik die checklist steeds wanneer je GenAI inzet bij het schrijven van een onderzoeksverslag, scriptie of essay.

Let op:

  • Deze interactieve pdf bevat de feitencheck en perspectiefcheck als popup. Die werkt alleen nadat je de pdf hebt gedownload naar je eigen computer.
  • Er zijn meerdere versies beschikbaar via het platform Edusources. Je vindt hier:
    • Zowel een interactieve versie als een printversie
    • Een aantal varianten die zijn toegespitst op onderwijsinstellingen (nu nog alleen UvA en HvA)
PDF openen in nieuw tabblad

4.4. Test jezelf

5. GenAI bronnen vermelden

Generatieve AI-tools, zoals Claude, ChatGPT, Microsoft Copilot of DALL-E, worden steeds vaker ingezet in het hoger onderwijs. Bijvoorbeeld voor het brainstormen of het genereren van afbeeldingen. Maar hoe verwijs je eigenlijk naar deze output van deze AI-tools in je verslag of scriptie? En hoe zorg je ervoor dat je transparant en correct omgaat met AI-gebruik?

In dit hoofdstuk leer je hoe je AI-tools en output op een verantwoorde manier vermeldt volgens de APA-stijl. Door correct te citeren en te refereren, laat je zien dat je bewust en kritisch met AI omgaat.

Na het volgen van dit hoofdstuk kan je:

  1. Op de juiste manier refereren naar gebruikte AI-tools
  2. Op de juiste manier parafraseren en citeren van gebruikte AI-tools
  3. Op de juiste manier een bronnenlijst opstellen van gebruikte AI-tools

Op het APA Style blog verschenen in September 2025 adviezen voor het verwerken van generatieve AI-tools en output. In deze Wiki gaan we uit van deze nieuwe adviezen voor het toepassen van de APA richtlijnen voor generatieve AI-output.

5.1. Bronvermelding bij Generatieve AI: kanttekeningen

In “De APA richtlijnen uitgelegd: Generatieve AI” staat uitgelegd dat de resultaten van het bevragen van generatieve AI-tools verschillend zijn als verschillende gebruikers precies dezelfde prompt gebruiken, zelfs als ze dezelfde tool gebruiken. De resultaten zijn dus niet reproduceerbaar. Dit is een belangrijk verschil met veel andere bronnen waarin gezocht wordt naar informatie. Een juiste bronvermelding kan helpen om voor je lezer en beoordelaar duidelijk te maken hoe je tot de resultaten bent gekomen met jouw prompt.

Daarnaast is het niet altijd toegestaan om generatieve AI-tools te gebruiken in het onderwijs. En in andere gevallen mag je generatieve AI-tools gebruiken, maar zijn er voorwaarden verbonden aan de wijze waarop je het mag gebruiken.

5.2 De APA-richtlijnen uitgelegd

PDF openen in nieuw tabblad

5.3. Test jezelf

6. Gebruikte bronnen

[Pagina met opsomming van de gebruikte bronnen]

De content van deze e-learning is gegenereerd met behulp van GenAI (ChatGPT [versie], én MS Copilot (2025, gratis versie)). Wij hebben bronnen in de chatbots gestopt. Daarmee hebben de chatbots content gegenereerd. Deze gegenereerde content is herschreven en aangepast.

 

  • https://libguides.uvt.nl/c.php?g=701954&p=5200186
  • chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://auteursrechten.nl/wp-content/uploads/2024/05/De-APA-richtlijnen-uitgelegd-Generatieve-AI-Versie-1.0.pdf
  • chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://bibliotheek.hu.nl/wp-content/uploads/2024/01/selectie-voor-kennisdeling_FL_20231003-APA7-Bronvermelding-AI-materiaal-V2-BYOC.pdf
  • https://libguides.vu.nl/c.php?g=719804&p=5311111
  • https://libguides.vu.nl/c.php?g=719804&p=5311565&preview=b6d065647c8a5d13243c2f1b2147e011
  • https://maken.wikiwijs.nl/217082/Critical_AI_Literacy?utm_source=edusources.nl&utm_content=link#!page-8294108
  • https://www.ru.nl/over-ons/nieuws-en-agenda/generatieve-ai
  • https://www.uu.nl/onderwijs/onderwijs-aan-de-uu/onderwijs-geven/generatieve-ai

Vragen over AI-tools



 

Ja
Nee
Weet ik niet

Ja
Nee
Weet ik niet

Ja
Nee
Weet ik niet

Ja

Weet ik niet

Nee

Werkarchief quizvragen divers

  • Het arrangement AI-wijs: verantwoord informatie zoeken en beoordelen is gemaakt met Wikiwijs van Kennisnet. Wikiwijs is hét onderwijsplatform waar je leermiddelen zoekt, maakt en deelt.

    Auteur
    Subwerkgroep AI literacy (UKB/SHB)
    Laatst gewijzigd
    07-01-2026 16:34:38
    Licentie

    Dit lesmateriaal is gepubliceerd onder de Creative Commons Naamsvermelding 4.0 Internationale licentie. Dit houdt in dat je onder de voorwaarde van naamsvermelding vrij bent om:

    • het werk te delen - te kopiëren, te verspreiden en door te geven via elk medium of bestandsformaat
    • het werk te bewerken - te remixen, te veranderen en afgeleide werken te maken
    • voor alle doeleinden, inclusief commerciële doeleinden.

    Meer informatie over de CC Naamsvermelding 4.0 Internationale licentie.

    Aanvullende informatie over dit lesmateriaal

    Van dit lesmateriaal is de volgende aanvullende informatie beschikbaar:

    Toelichting
    Een module over AI literacy met een specifieke focus op selecteren, beoordelen en analyseren van informatiebronnen, zoeksystemen en GenAI content.
    Eindgebruiker
    leerling/student
    Moeilijkheidsgraad
    gemiddeld

  • Downloaden

    Het volledige arrangement is in de onderstaande formaten te downloaden.

    Metadata

    LTI

    Leeromgevingen die gebruik maken van LTI kunnen Wikiwijs arrangementen en toetsen afspelen en resultaten terugkoppelen. Hiervoor moet de leeromgeving wel bij Wikiwijs aangemeld zijn. Wil je gebruik maken van de LTI koppeling? Meld je aan via info@wikiwijs.nl met het verzoek om een LTI koppeling aan te gaan.

    Maak je al gebruik van LTI? Gebruik dan de onderstaande Launch URL’s.

    Arrangement

    Oefeningen en toetsen

    1. Spot de missende onderdelen

    2. Welke prompttechniek past het beste?

    Test je kennis

    IMSCC package

    Wil je de Launch URL’s niet los kopiëren, maar in één keer downloaden? Download dan de IMSCC package.

    QTI

    Oefeningen en toetsen van dit arrangement kun je ook downloaden als QTI. Dit bestaat uit een ZIP bestand dat alle informatie bevat over de specifieke oefening of toets; volgorde van de vragen, afbeeldingen, te behalen punten, etc. Omgevingen met een QTI player kunnen QTI afspelen.

    Versie 2.1 (NL)

    Versie 3.0 bèta

    Voor developers

    Wikiwijs lesmateriaal kan worden gebruikt in een externe leeromgeving. Er kunnen koppelingen worden gemaakt en het lesmateriaal kan op verschillende manieren worden geëxporteerd. Meer informatie hierover kun je vinden op onze Developers Wiki.

  • Wikiwijs is een dienst van