De kleurencirkel

In een van de bekendste kleurentheorieën, die van Johannes Itten, komen we de term kleurencirkel tegen.

In deze kleurencirkel probeerde Itten het ontstaan van kleuren te verklaren. Ook zocht hij naar een manier om
te kunnen laten zien hoe je kleuren kunt gebruiken om mengingen tot stand te brengen. In de kleurencirkel vond hij een gemakkelijke methode om onderscheid te maken tussen de hoofdkleuren en de mengkleuren. Misschien heb je het plaatje wel eens eerder gezien.

Figuur 3-1: De kleurencirkel

Primaire kleuren
De hoofdkleuren noemen we primaire kleuren of grondkleuren. Het zijn rood, geel en blauw. Primair betekent eerste. Uit deze primairen worden samen met zwart en wit alle kleuren gemaakt door middel van menging.

De primaire kleuren kun je niet zelf maken, het zijn de onvermengde zuivere kleuren.

Secundaire kleuren
De secundaire kleuren of tweede kleuren zijn de mengingen van de drie hoofdkleuren.
•	uit rood en geel ontstaat oranje
•	uit rood en blauw ontstaat paars
•	uit blauw en geel ontstaat groen.

Tertiaire kleuren
De menging van primaire en secundaire kleuren en de menging van secundaire kleuren onderling noemen we tertiaire kleuren of derde kleuren. Als we bijvoorbeeld oranje en rood mengen, ontstaat een kleur die geen aparte naam heeft. Je zou hem dus oranjeachtig rood of roodachtig oranje kunnen noemen.

Complementaire kleuren
De  complementaire kleuren  zijn  de  kleuren  die  tegenover  elkaar  in  de  kleurencirkel  liggen.  Complementair betekent aanvullend. De beide kleuren maken namelijk de drie primairen weer compleet. Bijvoorbeeld: groen
is de complementaire kleur van rood. Tezamen vormen ze, wanneer je groen opdeelt in blauw en geel, weer de drie primaire kleuren.

Het is opvallend dat complementaire kleuren elkaars contrast zijn. Trek maar eens een paarse broek aan met een gele trui.

Figuur 3-2: Paars en geel zijn complementaire kleuren