## Kern

Oppervlaktewaterzuivering

Lesdoel

Aan het eind van de les kunnen de leerlingen het waterzuiveringsproces stapsgewijs in eigen woorden beschrijven, waarbij ze een afbeelding gebruiken.

Uitleg lesdoel

Het zuiveren van oppervlaktewater is een ingewikkeld proces. Dit proces is ingekort in de volgende 6 stappen:

- Stap 1: Het water wordt vanuit de spaarbekkens naar de waterzuiveringsinstallatie gepompt. Spaarbekkens zijn tijdelijke opslagplekken voor het water. Hier wordt het water meestal vier maanden opgeslagen. Hierdoor zakt al veel vuil naar de bodem. Naast de zuiverende functie, kan het water ook gebruikt worden om het waterpeil van rivieren te regelen.
- Stap 2: Het grove vuil wordt uit het water gehaald met behulp van een rooster.
- Stap 3: Aan het water wordt een stofje toegevoegd. Dit stofje trekt vuildeeltjes aan. De werking van dit stofje kan vergeleken worden met een magneet. Er worden klontjes vuil gevormd. Die worden zwaar en zakken naar de bodem.
- Stap 4: Het water gaat vervolgens door een filter van zand en grind. Dit filter haalt het stofje weer uit het water en haalt het overige vuil uit het water. Het water ziet er na deze stap erg schoon uit, maar het is nog steeds niet te drinken. Bacteriën en virussen moeten er nog uitgehaald worden.
- Stap 5: Om de ziekmakende bacteriën te doden wordt het water beschenen door heel sterk Uv-licht. Dit is licht dat je niet kan zien. Uv-licht zit ook in blacklight, in het donker licht bijvoorbeeld je witte shirt op. Ook bacteriën en virussen zijn voor het mensenoog onzichtbaar. Hiervoor gebruiken we een microscoop.
  Het water is nu veilig te drinken, maar het heeft nog een vreemde smaak. Dit wordt bij de laatste stap verwijderd.
- Stap 6: Als laatste worden de geur- en smaakstoffen verwijderd uit het water. Dit gebeurt met een koolstof filter.

Nu is het water drinkbaar. Het wordt naar de opslagtank vervoerd en vervolgens stroomt het uit de kraan.

De leerlingen mogen afbeelding 1 gebruiken bij het in eigen woorden beschrijven van het waterzuiveringsproces.

Wikiwijs

In Wikiwijs staat de tekst van het waterzuiveringsproces uitgebreid geschreven. De afbeelding van het proces staat ook bij de uitleg.

Prowise

In Prowise staat het waterzuiveringsproces stap voor stap beschreven. Hier hoort echter wel gesproken tekst bij. U kunt de stappen uit de docentenhandleiding gebruiken of de tekst van Wikiwijs. Ook kunt u er voor kiezen om het bijgevoegde filmpje te laten bekijken met de uitleg van het proces. Aan het eind van de uitleg kunt u de leerlingen het ingevulde woordweb laten zien.

Rioolwaterzuivering

Lesdoel

Aan het eind van de les kunnen de leerlingen de stappen van rioolwaterzuivering uitleggen.

Uitleg lesdoel

Als het water uit de kraan in het afgootputje stroomt komt het terecht in het riool. Dit water kan niet zomaar in de rivier worden geloosd. Het wordt eerst schoongemaakt.

Het rioolwaterzuiveringsproces bestaat uit de volgende 3 stappen:

- Stap 1: Het grove vuil wordt uit het water gehaald met behulp van een rooster. Eerst de grote rommel, daarna de kleinere vuildeeltjes.
- Stap 2: Er worden vuiletende deeltjes aan het water toegevoegd. Deze eten de vuildeeltjes die nog niet uit het water zijn verwijderd. De deeltjes zakken naar de bodem als ze vol zijn.
- Stap 3: Het water wordt in de rivier/het meer geloosd.

Na de rioolzuivering kan het water weer terecht komen in de waterzuiveringsinstallatie.

Wikiwijs

In Wikiwijs staat het rioolwaterzuiveringsproces uitgeschreven. Er staat een afbeelding van een rooster bij.

Prowise

In Prowise staat het rioolwaterzuiveringsproces weergeven. Hier hoort echter wel gesproken tekst bij. U kunt de stappen uit de docentenhandleiding gebruiken of de tekst van Wikiwijs.

​Extra: Op expeditie

Het extra stukje heeft zowel in Wikiwijs als in de Prowise-presentatie dezelfde vorm. Bergbeklimmer Arnaud vertelt over de manieren waarop hij water tijdens het bergbeklimmen vindt en zuivert. Er zit een geluidsfragment bij dat is ingesproken door hemzelf. De leerlingen kunnen hiernaar luisteren. De afbeeldingen ondersteunen het verhaal.

Transcript:

“De vorige les vertelde ik jullie dat water erg belangrijk is op een berg, maar dat je het eerst moet
schoonmaken om niet ziek te worden. Daarover ga ik jullie vandaag meer vertellen. Wanneer je sneeuw en ijs gevonden hebt, kan je het niet meteen in je mond stoppen. Het is zo koud, dat je er blaren van kan krijgen in je mond! Daarom moet je het eerst smelten met behulp van een brandertje of brandhout. Brandhout is alleen heel moeilijk te vinden op een berg. Het smelten van sneeuw en ijs kost veel tijd, zo’n 45 minuten als je een paar 1000 meter hoog bent. Daarnaast heb je voor een liter water, 5 liter sneeuw en ijs nodig! Op de foto hieronder zie je hoe ik sneeuw aan het smelten ben bij mijn tentje. Als het gesmolten is, laat je het nog eens 30 seconden koken. Dan zijn alle ziekmakende bacteriën eruit en kun je het veilig drinken. Dit geldt ook voor stromend of stilstaand water. Stel nou dat je geen vuur kan maken. Wat doe je dan? Dan heb ik nog een flesje met chloordruppeltjes bij mij. Chloor zit ook in het zwembad en het ontsmet water. Ik druppel 2 of 3 druppeltjes in een liter water en laat het 30 minuten staan. Daarna kan ik het veilig drinken, maar smaakt het wel een beetje naar zwembadwater. BAH! Op de tweede foto ben ik mijn flesje aan het vullen bij een stroompje. Daarna heb ik deze druppeltjes erin gedaan. Een andere optie zijn pilletjes. In deze pilletjes zit zilver. Zilver zuivert ook water. Laat het water met zo’n pilletje 30 minuten staan en het is drinkbaar. Dit water smaakt gelukkig niet naar chloor. Ik hoop dat ik jullie wat geleerd heb over het drinkwater op een berg en dat onze Expeditie Drinkwater is geslaagd. Onthoudt dat het zoeken en zuiveren van water veel tijd kost, maar dat je drinkwater wel hard nodig hebt om de top te bereiken. Water is werk!”