Rivieren stromen van de bergen naar de zee, dus van hoog naar laag. Er stroomt alleen niet altijd even veel water doorheen, dat verschilt per seizoen. In de zomer zijn de rivieren vaak laag en stroomt er dus niet zo veel water door de rivier. In de winter en het voorjaar stroomt er juist veel water door de rivieren. Wanneer je dan geen maatregelen neemt, overstromen ze. Daarom hebben mensen dijken gebouwd. Door de jaren heen hebben we geleerd dat de rivier veel ruimte nodig heeft bij hoogwater, en minder ruimte bij laagwater. Maar ook de schepen moeten nog door de rivieren kunnen blijven varen. Daarom zijn er twee verschillende soorten dijken gebouwd:
Tussen deze twee dijken ligt een gebied waar de rivieren in de winter kunnen overstromen. Dit gebied tussen de winterdijk en de zomerdijk heet de uiterwaarden. Dit kan je zien op het plaatje hieronder. In de winter staat dit hele gebied onder water. In de zomer is het droog land en wordt het veel gebruikt als weiland voor koeien en schapen.
Tegenwoordig zijn er andere manieren bedacht om de rivier meer ruimte te geven. Je kan natuurlijk niet eeuwig de dijken blijven verhogen. Die manieren staan in het project ‘Ruimte voor de rivier’. In dit project wordt er gewerkt aan 30 plaatsen langs de grote rivieren, om daar de rivier meer ruimte te geven. Hieronder staan de vijf manieren die het meest voorkomen.
Dijkverlegging
Door de dijken verder van de rivier af te plaatsen, worden de uiterwaarden breder en krijgt de rivier meer ruimte. In de winter heeft de rivier dus meer ruimte om te overstromen.
Dijkverbetering
Op sommige plekken is het niet mogelijk om meer ruimte aan de rivier te geven. Daar wordt dan toch de dijk versterkt.
Zomerbedverlaging
Bij een zomerbedverlaging wordt de rivierbedding verlaagd door een bodemlaag af te graven. De rivierbodem wordt daardoor dieper te liggen. Zo is er meer ruimte voor het water.
Uiterwaardvergraving
Door het afgraven van delen van de uiterwaard krijgt de rivier bij hoogwater meer ruimte. Als we de uiterwaarden afgraven worden ze lager, en dat levert een ruimte op voor de rivier.
Obstakelverwijdering
Bij obstakelverwijdering worden obstakels weggehaald om de rivier meer ruimte te geven. Daardoor kan het water sneller worden afgevoerd. Voorbeelden van obstakels zijn dammetjes, muurtjes, stukjes van oude gebouwen, maar ook bijvoorbeeld bomen.