# Paragraaf 6: Sparen en lenen

Leerdoelen:

18. Ik kan drie redenen noemen om te sparen en bij elke reden een voorbeeld noemen.

19. Ik kan uitleggen waarom de bank zekerheid wil als je bij hun geld leent.

20. Ik kan het verschil uitleggen tussen een persoonlijke lening en een doorlopend krediet.

21. Ik kan uitleggen waarom je bij betaling in termijnen meer moet betalen dan bij betaling in één keer

Lees de tekst:

Sparen is het niet uitgeven van geld. Als je spaart, kun je nu minder kopen, maar straks meer. Je verplaatst koopkracht van nu naar de toekomst. Er zijn verschillende redenen om te sparen.

- Je kunt bijvoorbeeld sparen met een doel. Je weet dan al waar je spaargeld voor bestemd is, bijvoorbeeld voor een nieuwe televisie of een nieuwe mobiele telefoon.
- Je kunt sparen uit voorzorg. Je weet dan nog niet waar je spaargeld voor bestemd is. Je spaart voor onvoorziene uitgaven, bijvoorbeeld voor een reparatie van de wasmachine.
- Je kunt sparen voor de rente. Je wilt dat het bedrag op je spaarrekening groeit door de rente die je van de bank krijgt.

Voorbeeld
Jantine heeft € 1.200,- op een spaarrekening staan.
De bank geeft 5% rente.
Jantine neemt geen geld op van haar rekening.
Je berekent het banksaldo van Jantine na 1 jaar als volgt:

- startbedrag: 100%; rente: 5%; bedrag na 1 jaar: 105%
- 105% = 1,05
- bedrag na 1 jaar: 1,05 x € 1.200,- = € 1.260,-

Je berekent het banksaldo van Jantine na 2 jaar als volgt:

- bedrag na 2 jaar: 1,05 x € 1.260,- = € 1.323,-

Als je geld op een spaarrekening zet, wordt het bedrag steeds hoger doordat je rente krijgt. Maar als de prijzen stijgen, is het nog maar de vraag of je meer kunt kopen met je gespaarde geld.
Het rentepercentage dat een bank geeft, noem je het nominale rentepercentage.
Er geldt:
nominale rentepercentage - inflatiepercentage = reële rentepercentage

Immers: als je 5% rente krijgt (nominaal) en de prijzen stijgen 3% (inflatie) dan houd je maar 2% over (reëel).

Lenen:

Lenen is het geld van een ander gebruiken. Het lenen van geld noem je ook wel krediet krijgen. Het terugbetalen van een lening noem je aflossen. Als je leent, kun je nu meer kopen, maar straks minder: Als je bij een bank geld wilt lenen, zal de bank willen weten of je de lening terug kunt betalen. De bank wil enige zekerheid.
De bank zal vragen:

- Naar de hoogte van je inkomen.
  Iemand met een hoog inkomen zal van de bank eerder een lening krijgen dan iemand met een laag inkomen.
- Of je nog andere schulden hebt.
  Iemand die al veel schulden heeft zal van de bank niet zo snel nog een lening krijgen.

Als je geld leent bij een bank betaal je rente. Het bedrag dat je aan rente betaalt is meestal een percentage van het bedrag dat je hebt geleend.
Voorbeeld
Jantine heeft € 5.000,- bij een bank geleend.
De bank rekent 8% rente.
Jantine lost aan het eind van ieder jaar € 1000,- af.
Aan het einde van het eerste jaar betaalt Jantine:

- 8% rente is 0,08 x € 5000,- = € 400,-
- Aflossing € 1000,-
- Totaal te betalen € 1400,-. Saldo na 1 jaar € 4.000,-

Aan het einde van het tweede jaar betaalt Jantine:

- 8% rente is 0,08 x € 4000,- = € 320,-
- Aflossing € 1000,-
- Totaal te betalen € 1320,-. Saldo na 2 jaar € 3.000,-

Als je voor het kopen van producten geld leent bij een bank, noem je de lening ook wel een consumptief krediet.
Twee vormen van een consumptief krediet zijn:

- Een persoonlijke lening kent een vast aflossingsschema. De looptijd van de lening en het bedrag dat per maand betaald moet worden, staan van te voren vast.
- Een doorlopend krediet kan de lener tot een afgesproken bedrag een tekort hebben op zijn rekening bij de bank. De rekeninghouder mag tot het afgesproken bedrag rood staan.

Dure goederen kun je vaak met een gespreide betaling kopen. Op het moment dat je de koop sluit, betaal je een deel van de prijs, de aanbetaling. De rest betaal je in termijnen. Deze vorm van kopen wordt huurkoop of koop op afbetaling genoemd. Het verschil tussen huurkoop en koop op afbetaling is dat je bij koop op afbetaling meteen eigenaar wordt. Bij huurkoop wordt je pas eigenaar als je de laatste termijn betaald hebt. Huurkoop en koop of afbetaling zijn eigenlijk ook vormen van lenen.

Opdracht 34

Maak de toets en plak het resultaat in je Word-document

Opdracht 35
Om de vragen te kunnen beantwoorden heb je het schema nodig.

Bank | Naam rekening | Minimale inleg € | Rente % | Vrij opnemen € per maand
Garant | Goudklaver | 1.000 | ... | 5.000
ABN-bank | Vrij spaar | geen | ... | alles
Rabo | Renteplus | 500 | ... | 10.000
SR-bank | Spaar ABC | Geen | ... | 2.500
Aegon | Klasse | 5.000 | ... | 1.000

In het schema zie je een vergelijkend warenonderzoek naar vijf spaarrekeningen.
Beantwoord naar aanleiding van het onderzoek de volgende vragen.

1. Hoe heet de spaarrekening van Rabo?
2. Bij welke bank is de minimale inleg € 5000,-?
3. Bij welke bank mag je altijd al je geld opnemen?
4. Welke bank geeft, denk jij, de hoogste rente op de spaarrekening?
5. Welke bank geeft, denk jij, de laagste rente op de spaarrekening?

Opdracht 36

Reken uit:

1. De bank geeft 5% rente per jaar. In jaar 1 staat er 1000,- op je bankrekening. Hoeveel heb je in jaar 2 op je rekeningen?
2. Hoeveel geld heb je in jaar 3 op je rekening?
3. Een brommer wordt ieder jaar 6% duurder. De brommer kost in jaar 1 1000,-. Hoeveel kost de brommer in jaar twee?
4. Hoeveel kost de brommer in jaar 3?
5. Leg uit waarom mensen hun geld niet graag naar de bank zullen brengen als de inflatie hoger is dan de rente die de bank geeft.

Opdracht 37
Als je geld leent bij een bank betaal je rente.
Mevrouw Kramers leent € 10.000,- bij de bank. De bank rekent 6% rente.
Mevrouw Kramers lost per jaar € 2000,- af.

a. Neem de tabel hieronder over in je word-document en vul het bedrag dat aan rente word betaald in, vul ook de berekening in.

Schuld bij de bank | Rente | Aflossing
€ 10.000,- | 0,06 x € 10.000,- =€ 600,- | € 2000,-
€ 8.000,- |  | € 2000,-
€ 6.000,- |  | € 2000,-
€ 4.000,- |  | € 2000,-
€ 2.000,- |  | € 2000,-

b. Hoeveel betaalt Mevrouw Kramers in het totaal aan rente over de lening?

Opdracht 38

Leenbedrag
Bekijk de tabel. De tabel gaat over persoonlijke leningen.
In de eerste kolom staan de bedragen die je kunt lenen.
Daarnaast zie je dat je kunt kiezen uit verschillende termijnen.
Bij ieder termijn hoort een ander bedrag dat je maandelijks moet betalen.

Leenbedrag in handen | Te betalen termijnbedragen per maand voor 6 maanden | Te betalen termijnbedragen per maand voor 12 maanden | Te betalen termijnbedragen per maand voor 24 maanden | Te betalen termijnbedragen per maand voor 48 maanden | Te betalen termijnbedragen per maand voor 60 maanden
€ 5.000,- | € 855,94 | € 427,81 | € 228,97 | € 125 | € 140,38
€ 10.000,- | € 1710,04 | € 873,09 | € 456,24 | € 248,22 | € 206,94
€ 15.000,- | - | € 1307,02 | € 680,57 | € 368,42 | € 306,42
€ 30.000,- | - | - | € 1354,90 | € 730,42 | € 606,28
€ 50.000,- | - | - | € 2258,17 | € 1217,36 | € 1010,47

Tanja en Roel Bos willen € 5000,- lenen.
Ze kiezen voor een termijn van 48 maanden

1. Hoeveel moeten ze maandelijks betalen voor de lening?
2. Hoeveel betalen ze dan in het totaal voor de lening? Noteer je berekening.
3. Hoe groot is het rentebedrag dat ze in het totaal betalen? Noteer je berekening.

Opdracht 39

Maak de toets en plak het resultaat in je Word-document