# Lijdende en bedrijvende vorm

De zin 'Jan plakt de fietsband.' is een zin in de bedrijvende (actieve) vorm. In de zin staat een werkwoordelijk gezegde (plakt), een onderwerp (Jan) en een lijdend voorwerp (de fietsband).

De zin 'De fietsband wordt door Jan geplakt.' is een zin in de lijdende (passieve) vorm. Het lijdend voorwerp is nu onderwerp geworden. Het onderwerp is een bijwoordelijke bepaling geworden met door. En in het gezegde is een vorm van het hulpwerkwoord worden komen te staan.

Om van een zin in de bedrijvende vorm een zin in de lijdende vorm te maken, gebruik je een van de hulpwerkwoorden zijn of worden.

Voorbeelden

- Bedrijvende vorm: Joost ruimt de schuur op.
- Lijdende vorm: De schuur wordt door Joost opgeruimd.
- Bedrijvende vorm: Mijn vader belde onze rector op.
- Lijdende vorm: Onze rector werd door mijn vader opgebeld.
- Bedrijvende vorm: De jongen heeft de krant gebracht.
- Lijdende vorm: De krant is door de jongen gebracht.
- Bedrijvende vorm: De rechercheur heeft de verdachten ondervraagd.
- Lijdende vorm: De verdachten zijn door de rechercheur ondervraagd.

Zinnen in de lijdende vorm zijn minder direct dan zinnen in de bedrijvende vorm; daarom heeft de bedrijvende vorm dikwijls de voorkeur. Toch zijn er wel redenen om de lijdende vorm te gebruiken. Je gebruikt de lijdende vorm bijvoorbeeld als degene die de handeling verricht niet bekend is. Of als je degene die de handeling verricht niet wilt noemen.

- De tafel is al gedekt.
- Er is over jullie geklaagd bij de directie.

Een andere reden om de lijdende vorm te gebruiken, is om een zinsdeel meer aandacht te geven door het aan het begin van de zin te zetten. Vergelijk de volgende zinnen.

- De directie heeft het aanstootgevende affiche verwijderd.
- Het aanstootgevende affiche is door de directie verwijderd.

In de tweede zin heeft het aanstootgevende affiche meer aandacht.