# Paragraaf 3: De Tweede Wereldoorlog

Leerdoel
Aan het eind van deze paragraaf:

- Kun je uitleggen wat de NSDAP is.

- Kun je uitleggen wat de rol van de NSDAP was tijdens de Tweede Wereldoorlog.

- Kun je uitleggen waarom Hitler andere landen ging veroveren

- Kun je benoemen welke landen Hitler heeft veroverd.

- Kun je uitleggen wat de Conferentie van München is.

- Kun je uitleggen wat er tijdens de Conferentie van München besproken is.

- Kun je vertellen over het verloop van de Tweede Wereldoorlog aan de hand van de volgende gebeurtenissen met de bijbehorende jaartallen:
  - Conferentie van Munchen
  - Duitse inval Polen
  - Blitzkrieg
  - Duitse inval Sovjet-Unie
  - Aanval Pearl Harbor
  - Endlosung
  - Slag om Stalingrad
  - D-Day
  - Zelfmoord Hitler
  - Bevrijding van Nederland
  - Duitse overgave
  - Atoombommen op Hiroshima en Nagasaki
  - Japanse overgave

Lees de tekst:
In 1933 kwam Hitler door middel van verkiezingen aan de macht. Een jaar later verbood hij alle andere politieke partijen in Duitsland. Alleen zijn partij de NSDAP mocht blijven bestaan. Hitler begon het land in te richten naar zijn smaak: de smaak van het nationaal-socialisme. Alles kwam in het teken te staan van zijn ideeën en al het andere werd verboden. Duitsland werd een totalitaire staat. Kenmerken hiervan waren:

- geweld gebruiken was goed
- het was nationalistisch
- er moest een sterke leider zijn
- er moest lebensraum zijn (leefruimte voor de Duitsers)
- het was rascistisch

Chamberlain, de minister president van Groot-Brittanië, zwaaide in september 1938 nog trots met een door Hitler getekende vredesovereenkomst. De Britse politiek in de jaren dertig was gericht op het voorkomen van oorlog. Hitler had al diverse gebieden geclaimd en ingelijfd. In september 1938 liet Hitler zijn oog vallen op Tsjecho-Slowakije. Tijdens een bijeenkomst: de conferentie van München probeerde Chamberlain om een oorlog te voorkomen. In ruil voor de Duitse inname van Sudetenland beloofde Hitler aan Chamberlain af te zien van verdere agressie. Maar helaas, op 1 september 1939 viel Duitsland Polen binnen. Groot-Brittannië en Frankrijk verklaarden Duitsland de oorlog. De Verenigde Staten bleven nog neutraal. Ook de Sovjet-Unie trok Polen binnen. Hitler en Stalin hadden een niet-aanvalsverdrag gesloten waarin zij hadden afgesproken om Polen te verdelen.
In het voorjaar van 1940 viel Duitsland het ene na het ander land binnen. In april werden Denemarken en Noorwegen onder de voet gelopen. In mei volgden Nederland, België en Luxemburg. Begin juni capituleerde Frankrijk na bombardementen van Parijs. Vanaf juli begonnen de massale Duitse luchtaanvallen op Engeland. In augustus van hetzelfde jaar antwoordde Engeland met Britse luchtaanvallen op Berlijn. In tegenstelling tot de Eerste Wereldoorlog, die een loopgravenoorlog was, verliep de oorlog nu zeer snel. Het begin wordt daarom ook wel aangeduid met de term blitzkrieg of bliksemoorlog.
1941
Duitsland veroverde grote delen van het Midden-Oosten. In de zomer viel Duitsland de Sovjet-Unie aan, het niet-aanvalsgedrag was nep. Het doel was Lebensraum, ofwel leefgebied voor het Duitse volk. Als Duitsland de Sovjet-Unie zou wegvagen, was dat de nekslag voor Engeland, zo dacht Hitler. Bovendien was de Sovjet-Unie een machtige vijand en volgens Hitler een 'minderwaardig' volk. De aanval van Duitsland op de Sovjet-Unie betekende het begin van het einde voor Hitler. Groot-Brittannië en de Sovjet-Unie tekenden een militair bondgenootschap. De Duitse aanval op Moskou mislukte en de Russen begonnen een tegenoffensief.
In 1940 hadden de Duitsers een bondgenootschap gesloten met Italië en Japan. In Oost-Azië was Japan bezig met een oorlog om gebieden te veroveren. De Verenigde Staten werden door Japan gezien als een belangrijke tegenstander. Om deze uit te schakelen viel Japan op 7 december 1941 de Amerikaanse vloot aan. Deze lag in de haven van Pearl Harbor, op Hawaii. De Japanse aanval op Pearl Harbor droeg bij aan een keerpunt in de oorlog. De Verenigde Staten verklaarden de oorlog aan Japan. Duitsland verklaarde daarop de oorlog aan de Verenigde Staten op 11 december. Duitsland en Japan hadden er een machtige vijand bij.
1942
In 1941 namen Hitler en zijn handlangers het schokkende en ingrijpende besluit om alle Joden uit te roeien. Ze noemden dat de oplossing van het Jodenvraagstuk. De 'gewone' moordpartijen op Joden in de eerste oorlogsjaren waren blijkbaar niet genoeg. In 1942 werd de Endlösung, de massamoord op de joden georganiseerd en uitgevoerd. In Polen werden er grote concentratiekampen gebouwd met gaskamers en crematoria, zoals Auschwitz.
1943
In augustus nam de Britse generaal Montgomery de leiding op zich van een verzet in Noord-Afrika. Enkele maanden later was de Duitse overmacht daar gebroken.
Op 31 januari 1943 moest het Duitse leger bij de Russische stad Stalingrad zich overgeven na een verschrikkelijke strijd. Sovjet-troepen omsingelden het 6e Duitse leger en maakten meer dan 100.000 krijgsgevangenen. Hierna begon de geleidelijke terugtrekking van Duitse troepen uit de Sovjet-Unie. De Slag om Stalingrad werd daarmee een belangrijk keerpunt in de Tweede Wereldoorlog.
In november was er een ontmoeting tussen de Amerikaanse president Roosevelt, de Engelse premier Churchill en de leider van de Sovjet-Unie, Stalin in Teheran. Daar werd de strategie van de oorlog besproken. Zo werd de massale landing op de West-Europese kust vastgesteld voor de lente van 1944.
1944
De afspraak die in 1943 werd gemaakt, werd in 1944 echt uitgevoerd: Troepen van de Sovjet-Unie drongen het Duitse leger verder terug tot diep in Polen. Op 6 juni was het Decision-Day ofwel D-Day. Amerikaanse, Canadese en Britse soldaten landden massaal op de kusten van Normandië in Frankrijk. Het was het begin van de bevrijding van West-Europa. In december leverden Duitse troepen een hevige strijd met geallieerde troepen in de Ardennen. Het was een alles-of-niets-poging van Hitler om de geallieerden tot staan te brengen. De Slag om de Ardennen werd gewonnen door de geallieerde troepen.
1945
In januari bevrijdden Sovjet-soldaten het concentratiekamp Auschwitz in Polen. Roosevelt, Churchill en Stalin ontmoetten elkaar in februari op Jalta om alvast de naoorlogse situatie te bespreken. Er werden o.a. afspraken gemaakt over de verdeling van Duitsland in bezettingszones. Op 30 april pleegde Adolf Hitler zelfmoord in zijn bunker in Berlijn en was de oorlog in het Westen praktisch gewonnen. Op 5 mei was heel Nederland bevrijd. Twee dagen later op 7 mei volgde de officiële Duitse overgave en kwam er in Europa een einde aan de Tweede Wereldoorlog.
De oorlog tegen de Japanse overheersing van Azië ging voorlopig nog gewoon door. De Japanse soldaten waren zeer fanatiek bij de verdediging van de bezette gebieden. Om een langdurige bevrijdingsstrijd te voorkomen gebruikten de VS een nieuw, verschrikkelijk wapen: de atoombom. Op 6 en 9 augustus 1945 ontploften twee atoombommen boven de Japanse steden Hiroshima en Nagasaki. Dit kostte honderdduizenden levens, ook door stralingsziekten. De Japanse overgave volgde snel op 14 augustus.
De Tweede Wereldoorlog was net als de Eerste Wereldoorlog een totale oorlog geweest. Niet alleen legers, maar de gehele maatschappij was betrokken bij de oorlog, denk bijvoorbeeld maar aan de vele bombardementen op steden. Het totaal aantal slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog was groter dan het totaal aantal slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog en dan vooral het aantal burgerslachtoffers.

Opdracht 12:
Kopieer het schema naar je Word document en vul achter de begrippen de betekenis in.

NSDAP |
nationaal-socialisme |
totalitaire staat |
Tweede Wereldoorlog |
Conferentie van Munchen |
Blitzkrieg |
Lebensraum |
Pearl Harbor |
Jodenvraagstuk/Endlösung |
D-Day |
Totale oorlog |

Opdracht 13:
Maak de onderstaande toets en plak het resultaat in je Word-Document.

Opdracht 14:
Je gaat een collage maken over het verloop van de Tweede Wereldoorlog. Maak met afbeeldingen een collage over het verloop van de Tweede Wereldoorlog. Zorg dat er minimaal tien gebeurtenissen in de collage verwerkt zijn.

Opdracht 15:

Maak een tijdlijn met de onderstaande gebeurtenissen. Deze tijdlijn maak je in een nieuw Word-document. Als je klaar bent lever je dit document in via de ELO.

- Conferentie van München
- Duitse inval Polen
- Blitzkrieg
- Duitse inval Sovjet-Unie
- Aanval Pearl Harbor
- Endlosung
- Slag om Stalingrad
- D-Day
- Zelfmoord Hitler
- Bevrijding van Nederland
- Duitse overgave
- Atoombommen op Hiroshima en Nagasaki
- Japanse overgave