In klas 4 en 5 havo moet je zelfstandig 8 boeken lezen. Deze boeken moeten aan een aantal eisen voldoen:
Het origineel moet in het Nederlands geschreven zijn, omdat je kennis moet opdoen van de Nederlandse cultuur, literatuur en Nederlandse literatuurgeschiedenis. Dit is wettelijk bepaald.
De boeken moeten van een voldoende niveau zijn. Hierover kun je discussiëren, daarom ligt de lijst waaruit je kunt kiezen ook niet vast. Wel is het zo dat de docenten Nederlands die les geven in de bovenbouw hierin het laatste woord hebben. Zij zijn tenslotte degenen hier op school die ervoor geleerd hebben en je mag er dus van uitgaan dat zij er verstand van hebben. Het kan best zo zijn dat een leerling van een andere docent een boek wel mag lezen dat jij niet mag lezen van jouw docent. We proberen dat natuurlijk tot een minimum te beperken, maar een simpele reden kan zijn dat jouw docent dat boek niet gelezen heeft en die andere docent wel. Tijdgebrek is de belangrijkste oorzaak van dit ‘probleem’.
Je mag één keer twee boeken van dezelfde schrijver lezen. Verder moet je andere auteurs kiezen. Als je hiervoor kiest, moet je de overeenkomsten en verschillen in de werken van die auteur kunnen benoemen.
Je moet meer met de boeken doen dan ze lezen. Voor je mondeling literatuur in havo 5 ben je niet goed genoeg voorbereid als je de boeken alleen gelezen hebt. Bovendien kun je je eind havo 5 echt niet alles herinneren van boeken die je in havo 4 hebt gelezen. Zoek daarom van ieder boek dat je op je lijst zet extra informatie op. Maak een map aan op je computer, in de map Literatuur. Noem deze submap: Voorbereiding literatuur-SE.
§ 2 Informatie verzamelen over literatuur
Bij het verzamelen van extra informatie kun je denken aan:
Een goede samenvatting. Let op, er is veel rommel in omloop! De databank van Literom, die je kunt raadplegen in de Zeeuwse Bibliotheek, bevat kwalitatief goede informatie, zoals recensies en achtergrondinformatie over auteurs.
Informatie over de schrijver is van belang, omdat je vaak meer van een verhaal begrijpt, als je er iets in herkent uit het leven van de schrijver en de tijd waarin hij leefde of leeft. Je docent zal hier ook zeker naar vragen tijdens het mondeling. Veel schrijvers hebben een eigen website. Raadpleeg die ook.
Een vergelijking van de boeken van dezelfde schrijver, als je twee boeken van dezelfde schrijver hebt gelezen.
Een vergelijking van het boek met de verfilming, als het verfilmd is. Je moet dan dus ook wel de film bekijken. (Overeenkomsten en verschillen kunnen benoemen)
Een vergelijking met een ander boek op je lijst met hetzelfde thema/ genre. (Overeenkomsten en verschillen) Leg dus verbanden tussen je boeken, denk daar over na voor je SE.
Informatie over de tijd waarin het boek geschreven is. Iedere tijd heeft zijn specifieke kenmerken, ook wat literatuur betreft. Bovendien worden schrijvers beïnvloed door de gebeurtenissen in de tijd waarin ze leven. Dit is vaak terug te zien in de verhalen. Die tijdskenmerken moet je globaal kunnen aanwijzen in het verhaal.
Eén of nog liever twee recensies over het boek. Liefst een positieve en een negatieve recensie, in ieder geval twee recensies waarin verschillende dingen over het werk staan. Denk na over wat jij er zelf van vindt en zet die gedachten ook op papier.
Uitwerkingen van de literaire begrippen die in Laagland, literatuur & lezer staan. (Gaan we nog behandelen). Je moet deze begrippen kunnen toepassen op de verhalen en kunnen bedenken waarom de schrijver ervoor gekozen heeft het verhaal op deze manier vorm te geven. Wat zouden de consequenties zijn als hij voor een andere mogelijkheid had gekozen?
Alles waarvan jij denkt dat het kan helpen de boeken goed te begrijpen en goed te onthouden waarover de verhalen gaan. Bijv. informatie in een tijdschrift of krant als een boek net verschenen is, of een documentaire of interview met de schrijver. (Kopieer de URL van de website, zodat je deze gemakkelijk kunt terugvinden.)
Vergeet vooral niet ieder gelezen boek gelijk in je literatuurlijst te zetten. Ieder jaar zijn er weer leerlingen die meer boeken moeten lezen dan acht, omdat ze niet meer weten wat ze in havo 4 gelezen hebben. Zorg ervoor dat dat jou niet overkomt! Maak dus gelijk een documentje dat je Literatuurlijst noemt en sla dat op in je map Literatuur. Werk dit lijstje bij, elke keer als je een boek gelezen hebt. Noteer in ieder geval steeds de titel van het boek en de naam van de auteur.
§ 3 Tips en sites
1. Je doet je mondeling SE literatuur in havo 5 samen met een medeleerling. Je moet daarvoor minimaal 4 dezelfde boeken gelezen hebben. Als je al een idee hebt met wie jij volgend jaar samen mondeling literatuurexamen wil afleggen, kies dan nu al een aantal boeken samen.
2. Laat je lijst een paar keer per jaar zien aan je docent, als deze daar niet zelf om vraagt. Zo voorkom je dat je combinaties van boeken leest die je docent ontoereikend vindt, bijvoorbeeld omdat je te veel dunne boeken hebt, of te veel boeken van een vrij laag niveau.
Hier vind je een korte samenvatting van de boeken.
De boeken zijn ingedeeld in niveaus, jullie mogen een, hooguit twee boeken van niveau 2, daarna moet je overgaan naar niveau 3.
Vraag wel altijd eerst aan je docent of je het boek mag kiezen. Het kan namelijk zo zijn dat je docent het niet eens is met de niveaubepaling van de site.
Site waar je advies kunt krijgen over boeken die bij jou passen, doordat je je interesses, favoriete onderwerpen en je stemming kunt aanklikken. Op deze site kun je ook persoonlijk leesadvies krijgen en een leesdossier bijhouden. Handig!
Lees mij! is een crossmediale combinatie van een website, een serie filmpjes en literaire activiteiten, gericht op havo- en vwo-leerlingen tussen de veertien en zeventien jaar. Je kunt er veel tips vinden, filmpjes over boeken, achtergrondinformatie over auteurs en nog veel meer.
Nog een zoekmachine om boeken te vinden die zo goed mogelijk aansluiten bij jouw smaak, niveau en stemming, maar dit is niet het enige wat je op deze site kunt vinden. Neem gewoon maar eens een kijkje en doe er je voordeel mee.
De Leesfabriek is een website voor jonge literatuurfreaks in Nederland en Vlaanderen. De site wordt gemaakt door jongeren voor jongeren. Je vindt en recensies, tips voor nieuwe boeken, je kunt er praten met andere lezers en er worden ontmoetingen met andere lezers georganiseerd, de 'Lokale Leesfabrieken'.
Last but not least uiteraard de site van de Zeeuwse Bibliotheek, waar je terecht kunt voor het lenen van heel veel boeken en waar men je kan adviseren over geschikte titels. Tegenwoordig zijn er ook steeds meer e-books te lenen, wat handig is als meer mensen hetzelfde boek willen of moeten lezen op hetzelfde moment. Voor de dyslectische leerlingen zijn er ook al aardig wat luisterboeken beschikbaar via de Zeeuwse Bibliotheek. Tot 18 jaar is een abonnement gratis, dus maak daar gebruik van!
De eerste opdracht die je krijgt is lid te worden van de Zeeuwse Bibliotheek. Als je al lid bent, hoef je niets te doen, anders moet je naar de Zeeuwse Bibliotheek, Kousteensedijk 7 in Middelburg, om een abonnement te regelen, of je regelt on-line een abonnement. Tot 18 jaar is dat gratis. Met een lidmaatschap van de bibliotheek kun je gebruik maken van de diensten die de bibliotheek aanbiedt. Denk hierbij aan het lenen van boeken, tegenwoordig ook steeds meer e-books en luisterboeken, wat handig kan zijn voor dyslectische leerlingen. Daarnaast kun je er informatie vinden over boeken die je leest voor je literatuurlijst, zoals goede recensies en informatie over auteurs in de databank van Literom.
Zorg ervoor dat je je lidmaatschap geregeld hebt op de datum die je docent met je afspreekt.
“Leen nooit boeken uit, want niemand geeft ze terug; De enige boeken die ik in mijn kast heb staan, zijn de boeken die anderen mij geleend hebben.”
Anatole France
Opdracht bij alle boeken die je leest:
Ga aan de slag met alle aandachtspunten die hierboven zijn vermeld.
Maak van ieder boek een uitgebreid verslag voor jezelf.
Van je docent krijg je nog aanvullende opdrachten bij je boeken.
“Geef mij een bed en een boek en ik ben gelukkig.”
