## Sensoren

In en om de kas kom je meestal verschillende sensoren tegen. Deze meten het klimaat in de kas en maken het mogelijk om het klimaat automatisch te regelen.

Verschillende bedrijven bieden sensoren aan.

http://www.priva.nl/media/490720/hc_sensoren_leaflet_0713.pdf

http://www.sercom.nl/site/pages/nl/Randapparatuur

http://www.hortimax.nl/4/1/nl/producten/klimaat-en-energie.html

http://www.hoogendoorn.nl/product/sensoren/

Hieronder worden kort enkele sensoren besproken. Probeer in een kas precies uit te zoeken welke sensoren van welke leverancier aanwezig zijn en wat ze meten.

Meetboxen

In de kas is normaal gesproken in elke afdeling een meetbox aanwezig, in grote afdelingen meerdere.

Een meetbox meet in elk geval de temperatuur en luchtvochtigheid en soms ook de CO2-concentratie.

http://www.hoogendoorn.nl/wp-content/uploads/2015/01/Measurement-box-with-CO2-sensor-dry-wet-bulb-anthuriums-_Hoogendoorn-Growth-Management.jpg

In sommige meetboxen zit water dat af en toe moet worden bijgevuld. Dit heeft te maken met de manier waarop de luchtvochtigheid wordt gemeten.

De meetbox speelt normaal gesproken een belangrijke rol bij het regelen van het kasklimaat.

Weerstation

Een ander element dat je op vrijwel elke kas aantreft, is het weerstation. Dit meet normaal gesproken de (buiten-)temperatuur, windrichting, windkracht, de hoeveelheid instraling (van zonlicht) en neerslag.

http://www.hoogendoorn.nl/wp-content/uploads/2015/01/i4All-Open-Field-mobile-sensor-setup-2.jpg

Ook van deze gegevens wordt gebruik gemaakt bij het regelen van het klimaat. Als het heel hard waait, regent of vriest, mogen de ramen bijvoorbeeld niet zomaar open gaan. Verder wordt de instraling bovenop de kas gebruikt voor het regelen van de schermen en vaak ook voor de watergift.

Gewastemperatuurcamera

Met een infraroodcamera kan bekeken worden hoe warm de planten in de kas zijn. Deze temperatuur kan anders zijn dan de temperatuur van de lucht. Het kan heel nuttig zijn om dit te weten.

http://www.hoogendoorn.nl/wp-content/uploads/2015/01/Plant-temperature-camera-gerberas-i4All-Greenhouse-3-Hoogendoorn-Growth-Management.jpg

CO2-meter

In sommige gevallen wordt de CO2-concentratie gemeten door lucht aan te zuigen en centraal te meten.

PAR-meter

Sommige telers meten in het gewas de hoeveelheid voor de plant beschikbaar groeilicht.

http://www.hoogendoorn.nl/wp-content/uploads/2015/01/PAR-sensor-geberas-Hoogendoorn-Growth-Management.jpg

Mat-weegschaal

Het gewicht van een substraatmat kan een teler informatie geven over de verdamping van het gewas. Dit kan gebruikt worden om de watergift te regelen.

WG-sensor

Het is ook mogelijk om een sensor in de mat (of in andere substraten) te prikken die continu het watergehalte (WG) meet. Eventueel kunnen ook andere zaken zoals temperatuur en EC hiermee continu gemeten worden.

Uitstralingsmeter / pyrgeometer

Ook de uitstraling van warmte kan interessant zijn om te volgen. Deze informatie kan bijvoorbeeld gebruikt worden om de schermen te sluiten wanneer er teveel warmteuitstraling is, bijvoorbeeld aan het eind van de dag of in de nacht bij helder weer.

Denk hierbij aan het verschijnsel dat het 's nachts bij helder weer veel sneller koud wordt dan als er bewolking is.

Etheen / ethyleensensor

Etheen (ouderwetse naam: ethyleen) is een gas dat de groei van planten sterk af kan remmen. In geval van storingen kan dit gas in de kas belanden. Als het goed is, zit het niet in de rookgassen als deze de kas in gaan...

Andere sensoren

Er bestaan nog veel meer sensoren. Sommigen hiervan zouden in de toekomst belangrijker kunnen worden.

- Bladdiktesensor. Deze zegt iets over de vochttoestand van een plant. http://www.plantsensoren.be/installatie.html#leafnode
- Fotosynthese/chlorofylfluorescentie-meter. Deze meet hoe goed/slecht de fotosynthese verloopt. http://ears.nl/ppm/home-nl.php
- "SensorTom": een neptomaat met een thermometer. Deze kan worden gebruikt om de temperatuur van vruchten in de kas goed in te schatten. http://www.hortimax.nl/uploads/editor/file/Producten/sensoren/sensortom.pdf

Betrouwbaarheid

Bij iedere meting is het goed om je af te vragen hoe betrouwbaar deze is. Sommige zaken zijn eenvoudig redelijk betrouwbaar te meten, andere zaken zijn lastiger. Sensoren moeten meestal regelmatig worden geijkt. Dit betekent dat er gecontroleerd wordt of ze het juiste aanwijzen.

Verder is het goed om in gedachte te houden dat een sensor meestal slechts op 1 plek meet. Als de meetbox midden in de kas hangt, zou het bij de gevel wel eens kouder kunnen zijn dan bij de meetbox. We spreken dan van horizontale temperatuurverschillen. Niet alleen horizontaal, maar ook verticaal kunnen verschillen bestaan, bijvoorbeeld doordat warme lucht opstijgt. Het is belangrijk om je van deze effecten bewust te zijn, ook bij het kiezen van de plek waarop sensoren worden gemonteerd.