# Warmte en vocht

Twee belangrijke zaken die geregeld kunnen worden in de kas zijn de temperatuur en de luchtvochtigheid.

De meest bekende manieren om het klimaat te beinvloeden, zijn het verwarmen en het openen van de ramen.

Door te verwarmen kan de temperatuur worden verhoogd en door de ramen te openen kan de temperatuur (meestal) worden verlaagd.

Niet alleen de temperatuur maar ook de luchtvochtigheid is echter van groot belang.

De meest bekende manier waarop luchtvochtigheid wordt uitgedrukt is in de vorm van "relatieve luchtvochtigheid". In dit geval betekent 100% dat de lucht "vol" zit en dat er geen vocht meer bij past.

Een andere manier om luchtvochtigheid uit te drukken is in de vorm van "absolute luchtvochtigheid". Dit is geen percentage maar het absolute aantal gram/m3 water dat er in de lucht zit. Dit getal is handig als je precies wilt bepalen hoeveel gram water je afvoert door te ventileren.

Het aantal gram water dat er in lucht kan zitten, is niet altijd hetzelfde. Bij een hogere temperatuur, kan er meer water in de lucht zitten.

Een grafiek die het verband weergeeft vind je op: http://kasklimaat.nl/106-Eigenschappen+van+vocht.htm

Het Mollierdiagram

We maken het nu nog een stapje ingewikkelder. Relatieve luchtvochtigheid (rv of rh, in %), temperatuur en absolute luchtvochtigheid (in gram/m3) hangen met elkaar samen. Als je er twee weet, kun je de derde opzoeken. De grafiek die je daarvoor kunt gebruiken heet het Mollierdiagram.

Onder deze link vind je een mooi Mollierdiagram.

http://kasklimaat.nl/108-Mollierdiagram.htm

Voor de uitleg een schets van een Mollierdiagram. Let op: dit is slechts een schets, wat je hierin afleest klopt niet precies!

Schets van een Mollierdiagram.

Het aflezen van een punt

Vanuit punt A heb ik pijlen getekend om te laten zien hoe je de temperatuur, absolute luchtvochtigheid en relatieve luchtvochtigheid af kunt lezen.

Temperatuur: recht naar links en dan aflezen op de as.

Absolute luchtvochtigheid: recht naar beneden en dan aflezen op de as.

Relatieve luchtvochtigheid: de gebogen lijn volgen en bekijken welk percentage er bij de lijn hoort.

De derde opzoeken als twee waarden bekend zijn

Als je twee van de drie variabelen kent, kun je de derde opzoeken. Stel dat je weet dat de hoeveelheid water in de lucht 10 gram/m3 is en dat de temperatuur 20 °C is, dan kun je vervolgens een punt in het diagram aangeven. Als het goed is, kom je uit op punt B. Door nu de lijn te volgen, kom je uit bij een relatieve luchtvochtigheid van ..... 70%?

Ook als je weet dat de relatieve luchtvochtigheid 100% is en de temperatuur 20 ºC, kom je op een punt uit. Dit is punt C. Door nu recht omlaag te gaan, kun je de absolute luchtvochtigheid aflezen. (18 gram/m3?)

Als het goed is kun je met deze informatie allerlei sommetjes maken!

Vragen warmte en vocht

1. Aflezen: noem de rv, absolute luchtvochtigheid en temperatuur die hoort bij de punten D, E, F, G, H en I. (Gebruik hiervoor de schets op deze pagina.)
2. Bij punt I is iets bijzonders aan de hand. Waarom?

3. (Gebruik nu het "echte" Mollierdiagram onder de link.)

a. Een teler opent zijn ramen. Hierdoor gaat 100 m3 lucht met een temperatuur van 25 graden Celcius naar buiten. Hiervoor in de plaats komt 100m3 lucht met een temperatuur van 15 graden Celcius naar binnen. Hoeveel gram vocht heeft de teler met deze actie afgevoerd?

b. Een teler heeft een nieuw systeem om het klimaat in zijn kas te regelen. Met specials slurven brengt hij 100 m3 opgewarmde buitenlucht een temperatuur van 25 graden Celcius en een rv van 60% zijn kas in. Hier voert tegelijk 100 m3 lucht af met een temperatuur van 25 graden Celcius en een rv van 90%. Hoeveel gram vocht heeft de teler met deze actie afgevoerd?