## Naslagwerk Experimenten

Economisch onderzoek

Om erachter te komen hoe ‘de economie’ precies werkt, voeren economen onderzoek uit. Deze nieuwe inzichten worden gedeeld, wat zorgt voor een constante ontwikkeling van de economische wetenschap. Het onderzoek vindt op allerlei verschillende manieren plaats. Met enquêtes, data-onderzoeken en experimenten worden constant nieuwe ontdekkingen gedaan. Zo vergelijken economen bijvoorbeeld het scholingsniveau en gemiddelde inkomen van verschillende steden, om vervolgens te proberen daar een verband in te ontdekken. Op kleinere schaal kijken bedrijven bijvoorbeeld naar het resultaat van een nieuwe marketingtechniek op de afzet.

Een ding wat in dit onderzoek over het algemeen overeenkomstig is, is dat er gekeken wordt naar een effect. Wat is het effect van scholingsniveau op het gemiddelde inkomen? Wat is het effect van de marketingtechniek op afzet? Er wordt gezocht naar verbanden, die vervolgens door bedrijven of de overheid kunnen worden ingezet. Als je weet dat scholingsniveau een belangrijk positief effect heeft op inkomen, kan dit immers aanleiding geven om als overheid in te grijpen als blijkt dat scholen in achterstandsgebieden onder de maat presteren.

Soorten experimenten

Tegenwoordig wordt steeds meer economisch onderzoek gedaan door middel van economische experimenten. Een economisch experiment is een situatie waarbij een effect wordt getest in een gecontroleerde omgeving. Hoe sterk die controle is hangt af van het soort experiment. Kortgezegd kunnen we de volgende soorten experimenten onderscheiden.

1. Laboratoriumexperimenten, waarbij situaties uit de echte wereld nagespeeld worden onder strikte voorwaarden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan experimenten die weleens in de economie les worden gespeeld.

- Het voordeel hiervan is dat je goed kunt controleren dat er niets verandert behalve wat je wil meten.
- Het nadeel is dat het ‘nep’ is, en het dus lastig is om te zeggen of het in de echte wereld ook zo zou werken. Het is ‘kunstmatig’. Bovendien gedragen mensen zich anders als ze weten dat ze meedoen aan een experiment.

2. Veldexperimenten, waarbij situaties in de echte wereld getest worden. Hiervan hebben we in de lessenserie verschillende voorbeelden gezien. Denk aan het onderzoek naar het effect van sociale normen op het aantal mensen dat handdoeken hergebruikt in hotels.

- Het voordeel van dit soort onderzoek is dat het waarheidsgetrouw is; je hebt het immers in een (redelijk) realistische omgeving getest.
- Het nadeel is dat het je geen algemeen antwoord geeft. Het werkt bij één hotel, maar ook bij een ander?

Bij het ontwerpen van een experiment is het belangrijk om gegeven je onderzoeksvraag te kijken welk soort onderzoek je wilt doen, en of daarbij weinig of juist veel controle past. Een experiment hoeft niet per se een van deze soorten te zijn, maar kan ook kenmerken hebben van beiden.

Ten slotte is het belangrijk dat je één stelregel altijd aanhoudt: je mag respondenten nooit misleiden. Dat wil zeggen dat je niet kan vragen wat iemand zou doen als hij een miljoen euro zou krijgen, tenzij je bereid bent dit daadwerkelijk te geven. Als de deelnemer namelijk weet dat je dit niet gaat geven, zal zijn of haar antwoord naar verwachting niet eerlijk zijn.