# Paragraaf 2: Economie en milieu

Vooraf opdracht:
Zou jij extra voor producten betalen als ze daardoor beter zijn voor het milieu?
Overleg je antwoord met een klasgenoot.
Leerdoelen
Na deze opdracht:

- ken je de betekenis van het begrip grondstoffen.
- kun je uitleggen wat de effecten van de winning van grondstoffen kan hebben op het milieu.
- kun je het verschil tussen vervuiling,
  uitputting en aantasting van het milieu uitleggen

Opdrachten bij deze paragraaf:

Opdrachten | Groepsgrootte | Activiteit
Opdracht 1 | Alleen | Filmpje 'van plant naar kledingfabriek' kijken en vragen beantwoorden.
Opdracht 2 | Alleen | Uitleggen hoe het rekening houden met het milieu door bedrijven voor een verlaging in de verkocht producten kan zorgen.
Opdracht 3 | Alleen | Filmpje over Linfen kijken en woorden bij een tekst invullen.
Opdracht 4 | Samen | Kennisbank over vervuiling bestuderen en van verschillende milieuproblemen bepalen of het gaat om uitputting, vervuiling of aantasting.
Opdracht 5 | Alleen | Eindproduct maken waarin duidelijk wordt dat het produceren van goederen negatieve effecten op het milieu kan hebben en die door de docent laten nakijken.

Benodigdheden
Geen bijzonderheden.
Tijd
Voor deze opdracht heb je 2 uur nodig.

Opdracht 1: Grondstoffen

Onder grondstoffen worden materialen verstaan die worden gebruikt om een product te maken.
Natuurlijke grondstoffen zijn stoffen die in de natuur worden gevonden, zoals aarde, gas,
olie, koper en ijzererts. Ook gewassen en hout zijn voorbeelden van natuurlijke grondstoffen.

Bekijk het volgende filmpje van SchoolTV.

Hieronder zie je een aantal producten.
Welke grondstof is gebruikt voor het maken van het product?

Spijkerbroek
Benzine
Plastic
Brood
Verf
Waterleiding
Krant
Baksteen

Leg uit dat de winning van natuurlijke grondstoffen negatieve effecten op het milieu kan hebben.

Opdracht 2: Milieuvervuiling

De productie van goederen en diensten kan nadelige gevolgen hebben voor het milieu.
Je kunt verschillende vormen van milieuvervuiling onderscheiden:

- luchtvervuiling
- watervervuiling
- bodemvervuiling
- horizonvervuilling

Weet je wat wordt bedoeld met horizonvervuiling? Nee? Zoek het dan op.

Bedrijven kunnen tijdens het produceren rekening houden met het milieu.
Ze kunnen bijvoorbeeld een waterzuiveringsinstallatie of een luchtfilter plaatsen.
Dat heeft dan wel extra kosten tot gevolg en die extra kosten kunnen er toe leiden,
dat er minder producten verkocht worden. Kun je dat uitleggen?

Opdracht 3: infen, China

Volgens een rapport van de Wereldbank liggen 16 van de 20 meest vervuilde steden in China.
De lijst wordt aangevoerd door de Chinese stad Linfen.
De luchtkwaliteit in deze stad is zo slecht,
dat één dag rondlopen in Linfen gelijk staat aan het roken van drie pakjes sigaretten.

Bekijk de onderstaande video:

Lees nu tekst 1.

Tekst 1 In Linfen wonen 4.000.000 mensen die allemaal werken in de ...1... . Als je de stad binnenrijdt kom je eerst langs een kilometers lange file van kolenvrachtwagens, die de rest van China moeten voorzien van ...2... . Steenkool is de belangrijkste energiebron in China. De zware kolenindustrie in Linfen zorgt ervoor dat de stad continu gehuld is in een dikke laag ...3... Natuurlijk heeft dit grote gevolgen voor de ...4... van de mensen die er wonen. Maag- en ...5... gevallen zijn er aan de orde van de dag.

In de tekst ontbreken nog een aantal woorden.
Die woorden zie je hieronder. Selecteer de tekst uit de popup.
Plaats de tekst in een tekstdocument en vul de vijf ontbrekende woorden in.

a gezondheid
b kolen
c smog
d kolenindustrie
e leverkanker

Opdracht 4: Vervuiling, aantasting en uitputting
Lees de tekst en beantwoord de vragen.

Vervuiling

Omdat nog veel energie opgewekt wordt uit fossiele energiebronnen (steenkool, aardolie en aardgas) zal een toename van de energievraag leiden tot meer uitstoot (emissie) van stofdeeltjes, stikstofoxide en koolstofdioxide met nadelige gevolgen voor het milieu.
In veel steden in China is de luchtvervuiling door de uitstoot van stofdeeltjes al zo erg dat mensen alleen nog met een mondkapje naar buiten gaan.
Zure regen (onder andere stikstofoxiden opgelost in regenwater) tast sommige steensoorten aan waardoor beelden en gebouwen 'oplossen'.
En de sterke stijging van koolstofdioxide in de atmosfeer zal tot gevolg hebben dat de gemiddelde temperatuur op aarde stijgt, met alle gevolgen van dien.

Milieuverontreiniging kun je onderverdelen in uitputting, aantasting en vervuiling.
Bepaal samen met een klasgenoot voor de milieuproblemen hieronder of het gaat over uitputting,
vervuiling of aantasting.
1.
Een probleem is de illegale houtkap.
Door de illegale houtkap verandert het landschap met als gevolg dat er meer lawines en
overstromingen in het gebied voorkomen.
2.
De waterkwaliteit in veel gebieden is alarmerend.
Rioolwater en vervuild industriewater wordt in de rivieren en meren geloosd.

3
Er is een tekort aan water: de rivieren staan een groot deel van het jaar droog.
Boeren gaan grondwater gebruiken voor de landbouw.
Het grondwaterpeil is hierdoor in sommige gebieden wel 50 meter gezakt.

Hieronder zie je drie omschrijvingen.
Welke omschrijving past bij vervuiling?
Welke bij uitputting en welke bij aantasting?
1.
Het overmatig onttrekken van stoffen aan het milieu,
zonder dat het milieu zich voldoende kan herstellen.
2.
Stoffen aan het milieu toevoegen die niet in het milieu thuishoren.
3.
Verandering aan de omgeving waardoor het leefgebied (ecosysteem) verandert.

Opdracht 5: Eindproduct

Ter afsluiting van deze opdracht,
maak je samen met een klasgenoot een eindproduct over economie en milieu.
In het eindproduct moet duidelijk zijn,
dat het produceren van goederen negatieve effecten op het milieu kan hebben.

Jullie mogen zelf bedenken wat voor soort eindproduct jullie maken.
Kijk voor ideeën in de gereedschapskist van StudioVO

Klaar?
Laat jullie eindproduct beoordelen door jullie docent.
Bij de beoordeling wordt gelet op:

- de inhoud: het eindproduct laat zien dat er duidelijke relatie is tussen economie en milieu.
- de vorm: het eindproduct origineel is en met zorg gemaakt is.

Begrippen bij deze paragraaf

Fossiele energiebron Energie uit organisch materiaal (dierlijke materie en/of (dode) planten) dat in eerdere geologische tijdvakken door fotosynthese is vastgelegd en sinds die tijd bewaard is gebleven. Bijvoorbeeld aardolie, steenkool en aardgas. | Vervuiling Het brengen van schadelijke of andere ongewenste stoffen in onze leefomgeving.
Zure regen Neerslag met een laag zuurstofgehalte die veroorzaakt wordt door allerlei vormen van industrie. Daarnaast dragen ook automobilisten bij aan het verzuren. De neerslag bestaat uit onder andere stikstofoxiden opgelost in regenwater. | Temperatuur De mate van warmte (of kou) uitgedrukt in graden.
Atmosfeer De lucht om de aarde die door zwaartekracht aan de aarde gebonden is. | Emissie Uitstoot van bijvoorbeeld schadelijke stoffen met als gevolg vervuiling van de lucht.
Koolstofdioxide In zuivere toestand een reukloos en kleurloos gas dat van nature in de aardatmosfeer voorkomt. | Stikstofoxide Verzamelnaam voor verbindingen van stikstof en zuurstof. Deze ontstaan bij alle vormen van verbranding op hoge temperatuur.