## Stap 3

Ecologische voetafdruk
Met de term ecologische voetafdruk of mondiale voetafdruk wordt bedoeld het totale oppervlak aan grond en water dat ieder van ons nodig heeft voor zijn totale consumptie. Alles wat je eet, aan kleding draagt, aan elektrische apparaten aanschaft, aan vervoer besteedt, aan schoolmaterialen, aan uitgaan, enzovoort, enzovoort wordt omgerekend naar de oppervlakte die nodig is om al die producten te maken.
In de ecologische voetafdruk is bijvoorbeeld:

- de katoenconsumptie omgerekend naar het totale oppervlak landbouwgrond;
- de papierconsumptie omgerekend naar het daarvoor benodigde oppervlak bosgrond;
- de consumptie van vlees, zuivel, wol en leer omgerekend naar weidegrond;
- de visconsumptie omgerekend naar het oppervlak viswater en
- de bebouwde grond omgerekend naar oppervlakte (niet alleen het eigen huis, maar ook infrastructuur, kantoorpanden, scholen, winkels, publieke voorzieningen, enzovoort)
- de CO2-uitstoot (door elektriciteitsopwekking, verwarming en vervoer) omgerekend naar de hoeveelheid bos die nodig is om die CO2 weer uit de lucht te halen.

Met de voetafdruk kun je consumptiegedrag of leefstijl van mensen en groepen op de wereld met elkaar vergelijken. Zo gebruikt een zelfvoorzienende boer in een ontwikkelingsland vaak niet meer dan een stukje weidegrond voor een paar schapen en een moestuin, terwijl hij voor drinkwater en wassen waarschijnlijk genoeg heeft aan een beek of pomp.
Jij en jouw klasgenoten hebben een veel grotere ecologische voetafdruk. Het consumptiepatroon van de gemiddelde West-Europeaan ligt veel hoger dan dat van de gemiddelde Aziaat of Afrikaan. Wij leggen individueel een veel groter beslag op de beschikbare ruimte omdat onze consumptie veel hoger ligt.

Als we de beschikbare ruimte eerlijk zouden verdelen én de aarde de gelegenheid zouden geven zichzelf te herstellen, dan is er voor iedereen 1,8 hectare beschikbaar. We gebruiken nu per aardbewoner 2,7 hectare. Een gemiddelde Nederlander gebruikt zelfs iets meer dan 6 hectare. Op dit moment hebben we anderhalve aarde nodig om te produceren wat we in één jaar gebruiken. Dat betekent dat we de voorraden aan het uitputten zijn. We vragen meer van de aarde dan ze op termijn kan bieden. Dat heeft gevolgen voor volgende generaties, onze kinderen en kleinkinderen. Zij erven een aarde die hen minder goed kan voorzien van wat ze nodig hebben.

​Een van de grote kwesties is het vraagstuk van de energie. We maken de fossiele brandstoffen olie en gas in snel tempo op. Raken we in de problemen of hebben we voldoende tijd om over te schakelen op alternatieven. Kunnen we fossiele brandstoffen vervangen door zonne-energie, waterkracht, windenergie en andere duurzame energiebronnen.
Een ander vraagstuk betreft ons eten. Hebben we, als we met 9 of met 10 miljard zijn, nog voldoende voedsel. En hoe gaan we dat dan regelen? Op dit moment lukt het al niet om iedereen te eten te geven. Veel mensen lijden honger of zijn ondervoed. Deskundigen houden het erop dat het moet kunnen. Zo zegt oud-minister van landbouw Gerda Verburg (CDA) tijdens een radio uitzending dat ”er nu en in het jaar 2050 meer dan voldoende voedsel is om alle mensen te voorzien van voedsel”. Honger heeft, volgens de oud-politica, andere oorzaken. Zowel aan landbouwtechniek als op het vlak van logistiek en distributie valt veel te verbeteren.

Opdracht 3
Waardoor heeft België zo’n grote ecologische voetafdruk? Wat denk je, heb jij persoonlijk een grote ecologische voetafdruk? Als je niet zeker bent, doe dan de voetafdruktest . Hoe zou je jouw ecologische voetafdruk kleiner kunnen maken?