## Normen boek

In deze leereenheid vindt je informatie over het Normenboek. In het normenboek staan tijd- en kostennormen voor maatregelen die in natuur, bos en landschap worden uitgevoerd. Deze normen zijn voor zowel terreinbeheerders en uitvoerders als voor overheden en beleidsmakers waardevol en belangrijk.

Natuurbeheerders en terreineigenaren kunnen de informatie gebruiken om rationele beslissingen te nemen, zowel van strategische, tactische als operationele aard. Inzicht in de kosten geeft ook de mogelijkheid tot budgettering en controle. Voor overheden is de informatie relevant om het beleid vorm te geven en om verantwoording af te kunnen leggen over genomen beslissingen. Belangrijk voor de gehele sector is dat de hoogte van veel subsidies (bijvoorbeeld SNL - Subsidieregeling Natuur en Landschap) wordt vastgesteld op basis van kostennormen uit het normenboek. Het normenboek verschijnt tweejaarlijks. De eerste versie is uitgebracht in het voorjaar van 2006. De laatste versie dateert van augustus 2016.

Achtergrond Het Normenboek Natuur, Bos en Landschap is een voortzetting van het Normenboek van Staatsbosbeheer. Staatsbosbeheer is echter, na overleg met het (toenmalige) Ministerie van LNV, gestopt met de uitgave van haar normenboek. De gevolgen van het dreigende gemis van actuele kostennormen werden onderkend. Daarom heeft Wagingen Environmental Research (het toenmalige Alterra) - onderdeel van Wageningen University & Research in samenwerking met o.a. het (toenmalige) Bosschap, Staatsbosbeheer, De Unie van Bosgroepen, Natuurmonumenten, De Landschappen en het (toenmalige) Ministerie van LNV een nieuw, geactualiseerd normenboek uitgebracht dat is gebaseerd op het 'oude' normenboek van Staatsbosbeheer.

Normen

In het normenboek staan tijd- en kostennormen voor beheersmaatregelen.

De normen worden vermeld voor activiteiten. Een activiteit is een werkzaamheid die met één bepaalde set aan arbeid, materieel en materialen (arbeidseenheid) wordt uitgevoerd. Zo is het uitslepen van hout een activiteit, net als het planten van bosplantsoen.

Tijdnormen

Tijdnormen geven aan hoe lang het duurt om een activiteit uit te voeren. Ze zijn te gebruiken voor het plannen van werkzaamheden. Ook kunnen op basis van de tijdnormen kosten worden berekend met behulp van specifieke (eigen) tarieven.

De tijd die het kost om een activiteit uit te voeren hangt samen met het materieel dat wordt ingezet/gebruikt en de terreinomstandigheden waaronder de activiteit wordt uitgevoerd. De meeste tijdnormen zijn berekend op basis van tijdstudies. Bij tijdstudies wordt nauwkeurig gemeten hoe lang de verschillende handelingen (deelactiviteiten) duren.

De tijdnormen geven de tijd weer die een arbeidseenheid (alle productiemiddelen) actief zijn bij het uitvoeren van de activiteit. Dit betekent dat als een activiteit met twee personen wordt uitgevoerd de totale menstijd kan worden berekend door de tijdnorm te vermenigvuldigen met het aantal personen (in het voorbeeld twee) dat de activiteit uitvoert.

De tijdnormen in het boek zijn inclusief 'algemene tijd'. Algemene tijd betreft de tijd voor:

- rust en persoonlijke verzorging (toiletgebruik, drinken, eten snacks, ontspanning en recuperatie)
- onregelmatigheid (bijkomende handelingen, kortdurende werk- en machinestoringen en onvermijdelijke wachttijden)
- voorbereidende handelingen voor zover niet ondergebracht bij een andere activiteit
- verplaatsing binnen het object (het verplaatsen tussen objecten zit niet in de tijdnorm).

De tijdnormen zijn exclusief weersverlet, ziekteverzuim, organisatieverliezen (bijv. tijdverlies doordat het werk 'niet optimaal' is georganiseerd, bijv. doordat verschillende activiteiten onvoldoende op elkaar zijn afgestemd) en overhead (uren voor planning, calculatie, administratie etc.). De kosten voor deze onproductieve uren zijn verwerkt in het uurtarief voor arbeid.

Kostennormen

Kostennormen geven aan wat het uitvoeren van een activiteit kost. De kostennormen in het normenboek zijn doorgaans berekend door de tijdnormen die in dit boek staan, te combineren met de tarieven voor arbeid en materieel die daarbij worden ingezet. Daarnaast zijn zo veel mogelijk de kosten voor materialen in de kostennorm opgenomen.

De kostennormen in het normenboek zijn steeds exclusief btw en inclusief een toeslag van 20% voor overhead voor de organisatie die de werkzaamheden uitvoert, als vergoeding voor bedrijfsvoering, administratie, algemene reiskosten en risico.

Tarieven

Tarieven geven aan wat een productiemiddel kost per tijdseenheid dat het productiemiddel wordt ingezet. Er zijn tarieven voor arbeid, machines en materialen. Hieronder wordt ingegaan op de verschillende tarieven.

Arbeid
De tarieven voor arbeid zijn gebaseerd op de Raam-CAO bos en natuur. Voor de Medewerker Uivoerend is uitgegaan van functiegroep 4; voor de Medewerker MBO/opzichter is uitgegaan van functiegroep 7.

Materieel
De tarieven voor materieel zijn berekend uit de kosten voor:

· afschrijving,

· rente,

· brandstof,

· onderhoud,

· verzekering,

· stalling,

· veiligheidsmiddelen.
Deze kosten worden berekend per draaiuur. De gehanteerde tarieven bedragen 80% van de draaiuurkosten (correctie voor benutting van de machines). De tarieven zijn excl. BTW en afgerond op € 0,05.

Materialen
De materiaalkosten zijn bepaald op basis van marktprijzen De prijzen zijn zoals zij voor kleinverbruik gelden, en zijn exclusief btw. Bij grote aantallen of plaatselijke aanbiedingen zijn vaak aanzienlijke kortingen mogelijk.

Normenboek