## Inleiding kwaliteit en maatvoering bomen

Inleiding

Bomen moeten bij levering voldoen aan een bepaalde kwaliteit en maat. De eisen zijn beschreven in het handboek bomen van het norminstituut bomen. Zie ook de webpagina: https://www.gelderland.nl/bestanden/Documenten/Gelderland/03Natuur-en-milieu/161222_H5_leveren_laanbomen_addendum2016-handboek-bomen.pdf Dit betreft het handboek van 2014 dat in 2016 is aangepast. Het nieuwste handboek is in 2018 uitgebracht. Je hebt een licentie nodig om dit digitaal te gebruiken. Natuurlijk is het boek ook gewoon te bestellen.

Op de volgende pagina’s vind je een korte uitleg over de eisen aan kwaliteit en maatvoering.

Algemene eisen levering bomen

De bomen moeten bij aflevering van zo’n goede kwaliteit zijn dat een duurzame en kwalitatief hoogwaardige beplanting gerealiseerd wordt.

De eisen zijn:

- Voldoen aan Europese voorschriften en richtlijnen
- Van hoogwaardige kwaliteit en soort – en rasecht
- In goede conditie en vitaliteit verkeren en vrij van ziekten en aantastingen
- Een evenwichtige kluit- of wortelgrootte, afgestemd op de boom- en kroongrootte
- Vrij van noemenswaardige schades
- Levering volgens de voorgeschreven bestellijst
- Ten minste voorzien van een etiketlabel en een bijbehorend leveranciersdocument
- Voorzien van een EG-plantenpaspoort, indien wettelijk vereist
- Vakkundig leveren en lossen op de voorgeschreven datum, tijd en losplaats

Kwaliteitseisen bomen

Er bestaan aparte eisen voor de boven- en de ondergrondse delen. De belangrijkste eisen worden hieronder kort beschreven.

Eisen bovengrondse delen:

- Rechte stam met rechte doorgaande hartak
- Evenwichtige kroonopbouw
- Vrij van probleemtakken zoals dubbele toppen en zuigers
- Vrij van duidelijke beschadigingen zoals grote snoeiwonden
- Een takvrije stam ter lengte van 1/3 deel van de boomlengte
- Een goede stamomtrek- boomlengteverhouding
- De hartak mag niet ingesnoeid zijn en in juiste verhouding met de rest van de kroon

Eisen ondergrondse delen:

- Voldoende omvang van de wortels/kluit
- Regelmatig vertakte wortels met een vitale haarwortelontwikkeling
- Vrij van wurgwortels en ronddraaiende wortels
- Vrij van wortelonkruid, wortelknobbels, parasitaire aantastingen en beschadigingen
- Beschermd tegen uitdroging, vorst en broei
- Bij bomen met een kluit mag geen sprake zijn van een kunstmatig gevormde kluit
- Containerbomen moeten minimaal 1 en maximaal 2 jaar zijn bekweekt in de container waarin ze worden aangeleverd

Maatvoering bomen

De maat wordt uitgedrukt in centimeters stamomtrek. Deze omtrek wordt gemeten op 1 meter boven de wortelhals. De maten liggen altijd tussen twee getallen met 2 centimeter verschil. Bijvoorbeeld bomen met de maat 12-14.

Als je bomen besteld moet je dus opgeven welke maat je wilt hebben. Dat bepaald natuurlijk ook de prijs en de kans op aangroeien.

- 250/300 spil is een jonge boom die 250 tot 300 cm hoog is en nog niet de eerste omtrekmaat 6-8 heeft bereikt.
- 6-8 is de eerste maat in de laanbomen
- 8-10 een boom met een omtrek tussen de 8 en 10 cm op 1 meter boven het maaiveld
- 10-12 een boom met een omtrek tussen de 10 en 12 cm op 1 meter boven het maaiveld.
- 20-25 een boom met een omtrek tussen de 20 en 25 cm op 1 meter boven maaiveld.

Achter de maat staat vaak nog een afkorting, bijvoorbeeld spil. Een spil is een jonge boom die meestal nog beveerd is. Ook komen we de afkortingen ho. (hoogstam) ha. (halfstam) of la. (laagstam) tegen. Een hoogstam heeft een takvrije stam van ca. 160/220 cm. Een halfstam heeft een takvrije stam van ca. 120/140 cm. Een laagstam heeft een takvrije stam van ca. 20/40cm.

- 14-16, ho is een hoogstam boom met een stamomtrek tussen 14 en 16 cm op 1 meter boven het maaiveld.
- 12-14, ha is een halfstam met een stamomtrek tussen de 12-12 cm op 1 meter boven het maaiveld.