## Stap 3: Effect van training

Practicum armspieren
Werk in tweetallen.
Leerling 1 doet de oefening.
Leerling 2 telt het aantal bewegingen.

Oefening:

- Neem gewichten van 1 of 1,5 kg. Houd ze op schouderhoogte.
  Strek je armen omhoog, ga weer terug naar schouderhoogte.
- Herhaal dit tot je armspieren zwaar voelen.
- Laat de gewichten een halve minuut recht langs je lichaam naar beneden hangen.
- Draai de rollen nu om.

Bespreek nu de volgende vragen:

1. Hoe vaak heb je de oefening herhaald voordat je je armspieren voelde?
2. Welke spieren voel je tijdens de oefening?
3. Hoe komt het dat je spieren opeens zwaar aanvoelen?
4. Wat is het effect als je je armen naar beneden laat hangen?

Als je aan het sporten bent, verbrand je eerst koolhydraten en suiker.
Als die op zijn, gaat je lichaam over op het verbranden van vet.
Maar eigenlijk heeft je lichaam dan geen energie meer: hongerklop. Bekijk de video over de hongerklop. Beantwoord daarna de vragen in de oefening hieronder.

Verschillende bewegingen
Je weet dat een spier bij aanspannen korter wordt. Toch is dat niet altijd zo!
Je spier kan op verschillende manieren samentrekken.

- Isometrische samentrekking (statisch):
  samentrekking waarbij de spier kracht levert zonder beweging.
- Dynamische samentrekking (beweging)
  - Concentrisch: de spier levert kracht en de spier verkort.
    Dit merk je als je je armbuigspier (biceps) aanspant.
  - Excentrisch: de spier levert kracht en de spier verlengt.
    Dit merk je als je een heuvel af wandelt, dan voel je je spieren aan de voorkant van het bovenbeen.

Spieren kunnen zich heel goed aanpassen aan de omstandigheden.
Hun kracht, snelheid of uithoudingsvermogen kan toenemen.
Wel zijn daar grenzen aan. Wanneer je je spieren te zwaar, te lang achter elkaar of te veel belast ontstaan beschadigingen.
Vooral bij een excentrische samentrekking, kun je kleine beschadigingen oplopen van de spiervezels.
De spier gaat pijn doen en zijn kracht neemt tijdelijk af.
Practicum vingerspieren
Download hier het werkblad Practicum vingerspieren.
Maak een werkplan om de kracht van de verschillende vingerspieren te onderzoeken.
Maak ook een vergelijking tussen linker en rechterhand.
Verwerk je gegevens in een verslag. Kijk voor tips in de Gereedschapskist hieronder. Daar vind je ook de beoordelingseisen.

Spieren in examenvraag

Maak als afsluiting van deze stap nog even de volgende examenvragen over dit onderwerp:

| #### Havo Biologie 2003-1 vraag 40

| #### Havo Biologie 2003-1 vraag 41

| #### Havo Biologie 2003-1 vraag 42

| #### Havo Biologie 2003-1 vraag 43