## Eindopdracht

Afronding
Is de banaan de pisang?!
Als afronding van het thema bespreek je in de klas de volgende situatie.
Voor de bevolking van Afrika en Azië is de banaan een belangrijk bestanddeel van de dagelijkse voeding.
Ook worden veel bananen geëxporteerd, wat bananenteelt tot een belangrijke bron van inkomsten maakt voor veel landen.
Meer dan de helft van de bananen op de wereldmarkt is van de soort ‘Cavendish’. Deze soort is geselecteerd op extra veel vruchtvlees. De plant vormt geen zaden meer, en kan zich dus niet geslachtelijk voortplanten.
Daarom worden bananen gekweekt door te stekken. Elke nieuwe aangeplante bananenplant is dus een kloon van de ouderplant, waardoor alle bananen exact dezelfde genen hebben.
De bananenteelt wordt ernstig bedreigd door ziekten veroorzaakt door schimmels en bacteriën.
Dat zou op korte termijn zelfs de hele bananenteelt kunnen uitroeien.
Niet verwonderlijk dat biotechnologen proberen de banaan ongevoelig (resistent) te maken tegen deze ziekten.
De genen daarvoor properen ze te isoleren uit de wilde bananenplant.
In de volgende twee video's zie je meer informatie over het genetisch manipuleren van bananen. Kijk de video's voor je de vragen in de klas gaat bespreken.

Bespreek de volgende vragen in de klas:

- Hoe groot zijn de risico’s van wel of niet ingrijpen in het genoom in het geval van de banaan?
- Is dat voor andere gewassen anders? Waardoor wel/niet?
- Er zijn twee doelstellingen: resistent maken en voedingswaarde verhogen.
  Is voor jou het doel bepalend in het wel of niet toestaan van genetische modificatie?
  Zo ja, waarop berust het verschil?
- Zou jij GMO bananen eten? Waarom wel/niet?
- Wat vind je van genetisch veranderen van een andere commerciële plant, bijvoorbeeld katoen.
  Deze plant is belangrijk voor ons, maar wordt niet als voedsel gebruikt.
  Wordt jouw afweging over genetisch ingrijpen in planten dan anders?
- Hoe sta je tegenover het genetisch veranderen van dieren?
  Geef argumenten voor je mening.
- Zijn er voor jou grenzen rond het genetisch veranderen van organismen?
  Zo ja, waardoor worden die grenzen bepaald? Zo nee, waarom niet?

Leid uit de discussie in de klas een aantal stellingen af.
Formuleer de stellingen zo helder mogelijk.
Verzamel de antwoorden op deze stellingen klassikaal bijvoorbeeld via Socrative.
Welke conclusie kun je trekken uit de verzamelde antwoorden?

Beoordeling
Je docent beoordeelt jouw stellingen, antwoorden én conclusie op de volgende punten:

- Je hebt actief deelgenomen aan het beantwoorden van de klassikale vragen.
- Je hebt de stellingen op een heldere manier geformuleerd in correct Nederlands.
- Je hebt de antwoorden op de stellingen geïnventariseerd en overzichtelijk verwerkt.
- Aan de hand van de antwoorden heb je een conclusie getrokken. Deze heb je duidelijk en bondig geformuleerd.
- Je eigen mening wordt duidelijk uit de conclusie.

Extra bronnen:
Bananen - Black Sigatoka en Panama disease - Wageningen University & Research
Genetisch gemodificeerde katoen en de betekenis voor Afrika - PAN Germany
Genetische modificatie - Voedingscentrum