## De invloed van taal en tekst

Ook taal helpt je om de sfeer en de helderheid van je systeem te bepalen.
De sfeer blijkt uit je woordkeuze en de vraag of je je publiek aanspreekt met je en jij of met u. Je moet van te voren dus goed bedenken welk publiek je wilt aanspreken. Stel jezelf een aantal vragen als:

- Wie is het?
- Wat moet hij of zij met mijn tekst?

We bekijken achtereenvolgens twee fragmenten uit het journaal (klik op de hyperlinks om de pdf's te openen):

Beide fragmenten gaan over kinderen die te dik zijn. Het eerste fragment is afkomstig uit het NOS-journaal, het tweede fragment uit het jeugdjournaal.

jeugdjournaal.pdf

NOS_journaal.pdf

Opdracht NOS- en jeugdjournaal Vergelijk de beide teksten met elkaar. Beantwoord vervolgens de onderstaande vragen die betrekking hebben op het stukje uit het jeugdjournaal: Wat is er weggelaten? Wat is er blijven staan? Wat is er veranderd? Wat is er toegevoegd? Nadat je deze vragen hebt beantwoord, kun je door te klikken op de knop "klik hier" controleren of jouw bevindingen overeenkomen met de onzen. Klik hier

Voor wie schrijf je?

Om te bepalen wie je publiek is, kun je jezelf afvragen of hoe oud ze zijn en welke
opleiding ze hebben. Zowel leeftijd als opleidingsniveau bepalen de woorden die je kiest
en de lengte van je zinnen. Hoewel het voor een digitaal medium sowieso beter is om
korte zinnen te gebruiken, geldt dat helemaal als je denkt dat je publiek niet gewend is
veel te lezen. En gebruik ook niet teveel lijdende voorwerpen: een tekst met een lijdende
vorm wordt ook vaak minder goed begrepen.

Wat moet iemand met je tekst?

Waarvoor dient je tekst? Moet je tekst informatie bieden, iemand overhalen iets te
kopen, iemand vermaken? Moet iemand snel mijn tekst kunnen lezen, of ga je ervan uit
dat hij of zij er veel tijd voor uit trekt?
Probeer je in ieder geval te verplaatsen in degene die je tekst leest. Meestal heeft
iemand een bepaalde vraag in gedachten als hij informatie zoekt. Probeer je tekst dan
ook op die manier aan te bieden, en speel in op mogelijke vragen. Vraag je ook af of je
lezer het prettig vindt om persoonlijk te worden aangesproken. Niet iedereen is daarvan
gediend.

Lees het onderstaand nieuwsitem. Centraal staat de verwende jeugd.

Herschrijf deze tekst nu zodanig dat het bericht geschikt is voor het jeugdjournaal

Het lettertype:

Ook het lettertype dat je gebruikt is van invloed op de sfeer en de helderheid van je
tekst. Grof gezegd zijn er schreefloze letters, zoals Verdana, en schreven zoals Times New
Roman. Sommige ontwerpers raden aan schreefloze letters alleen te gebruiken voor
koppen en in langere teksten schreven te gebruiken. De krullen van de schreven zouden
je ogen beter langs de regel leiden. Anderen raden het gebruik van schreefloze letters
juist aan voor langere teksten omdat schreven als bitmapafbeelding slecht overkomen.
De manier waarop letters op je beeldscherm verschijnen hangt af van de manier waarop
de informatie over de letter wordt bewaard: als bitmap of als wiskundige berekening.
Wat bij de ontwerper mooi kan ogen, hoeft bij de gebruiker er niet hetzelfde uit te zien.
Een andere reden om schreven niet te gebruiken is dat de uitstraling die ze hebben: een
beetje arrogant en serieus.