## 4.2.1 Practicum eigenschappen vaste stoffen

In onderstaande tabel staat een aantal vaste stoffen. Je gaat van die stoffen verschillende eigenschappen onderzoeken.
Zet telkens het resultaat van je onderzoek in onderstaande tabel. Kopieer onderstaande tabel in een word bestand en vul in of neem in je schrift over.

- Hardheid onderzoek je bijvoorbeeld door met een pincet in het voorwerp te prikken.
  Probeer een paar stoffen uit en beoordeel of je een soort grove schaal wilt invoeren met woorden als bijvoorbeeld ‘erg hard’, ‘boterzacht’.
- Onder brosheid verstaat men in hoeverre een stof of materiaal gemakkelijk versplinterd. Brosheid onderzoek je door het materiaal met een tang kapot te knijpen (als het kan). Ook hier misschien een schaal?
- Verkoling in de vlam stel je vast door een klein stukje van het materiaal met een metalen tang in de vlam te houden, bij een poedervormige stof gebruik je een spatel. Houd in ieder geval de stof zo lang in de vlam totdat je er zeker van bent dat de verkoling of een andere reactie is afgelopen. De vlam zorgt ervoor dat de stank die verkoling kan veroorzaken achterwege blijft.
- Het wel of niet stroom geleiden onderzoek je het gemakkelijkst met een multimeter op de stand Ohm (Ω). In de meter zit een accu. Je houdt de twee stekkers van de multimeter tegen het brokje stof en leest de meter af. Ohm is de eenheid voor de weerstand die de stroom ondervindt. Een hoge waarde voor de weerstand betekent dus een slechte geleiding.

  Bij onze multimeters geldt: als je helemaal links op het display een 1 ziet staan, is de weerstand groter dan de multimeter kan meten: er is dan dus geen geleiding.

  Figuur 4: let op de aansluiting van de multimeter!

Nodig

- Pincet, prepareernaald

- Combinatietang

- Brander

- Kroezentang

- Spatel, lepeltje en reageerbuisknijper

- Multimeter, Stroomdraden, krokodillenbekjes

De stoffen die we gaan onderzoeken staan in de tabel. In het lokaal staan twee series van deze stoffen klaar. Je neemt een paar potjes mee naar je plek, voert de testjes uit en brengt de potjes weer terug, daarna pak je weer een aantal potjes en zo ga je verder.

Denk om je eigen veiligheid! Bril op en lang haar bij elkaar gebonden.

materiaal | hardheid | brosheid | verkoling in de vlam | geleiding | indeling
--- | --- | --- | --- | --- | ---
Aluminium |  |  |  |  |
Citroenzuur |  |  |  |  |
Glas |  |  |  |  |
Hout |  |  |  |  |
IJzer |  |  |  |  |
Kandij-suiker |  |  |  |  |
Koper |  |  |  |  |
Kunstmest |  |  |  |  |
Magnesia * |  |  |  |  |
Plastic |  |  |  |  |
Soda |  |  |  |  |
Spaghetti |  |  |  |  |
Vitamine C |  |  |  |  |
Zout |  |  |  |  |
Zuiveringszout |  |  |  |  |

Opdracht

1. Probeer de stoffen in drie groepen in te delen en geef ze met 1, 2 of 3 aan in de rechterkolom van de tabel
2. Noem de gemeenschappelijke kenmerken en geef ze alle 3 een naam.