## Drama

Sstt, niks zeggen!

Drama Werkvorm | Uitbeeldspel De spelers laten hun spel zien zonder tekst te gebruiken, eventueel wel met geluid. Een professionele vorm is mime of pantomime
Deze werkvorm is met name geschikt voor beginnende spelers. Uitbeelden geeft ook de vrijheid om zonder decor en attributen toch te verbeelden dat dat er allemaal is. De allerjongsten kun je in het uitbeelden begeleiden door mee te spelen of ze als verteller mee te nemen in het uit te beelden spel.
Activiteit | Twee stoelen
Doelgroep | Vanaf 6 jaar
Doel | (lichamelijke) Uitdrukkingsvaardigheid vergroten Goed kijken en bewust uitbeelden stimuleren Inzicht in non verbale communicatie vergroten
Benodigdheden | Twee stoelen naast elkaar, los in de ruimte
Plaats | Op veel plekken mogelijk
Voorbereiding | Uitleg: Deel de groep in tweetallen. Elk tweetal bedenkt wat de twee stoelen kunnen voorstellen. Speel eventueel een auto als voorbeeld. Daarbij bedenken ze een begin, midden en een eind van een verhaaltje dat ze op/bij/rondom de stoelen kunnen laten zien zodat het publiek begrijpt waar ze zijn en wat er gebeurt. Controleer eventueel of elk tweetal een andere plek heeft gekozen.
Uitvoering | De tweetallen spelen om de beurt hun scene met de stoelen. Bespreek na wat het publiek zag en welke plek het dus is. Laat ze ook zeggen wat ze leuk vonden aan het uitbeelden.
Variatie | Stoelen staan tegenover elkaar Tweetal maakt de plek duidelijk voor andere spelers die na kort overleggen er een gebeurtenis uitbeelden. Eén speler begint te spelen tot de plek duidelijk is, freeze en vraagt “Wat nu?’. Het publiek doet suggesties voor het vervolg van het verhaal. Net zo lang herhalen tot een verhaaltje is ontstaan.

TRRRRIINGGG, oeh wie staat er voor de deur?

Drama Werkvorm | Improvisatiespel De spelers maken géén of enkele afspraken over een aantal gegevens. Het spel ontstaat op de speelvloer door op elkaar te reageren.
Deze werkvorm is voor spelers die meer durven of al ervaring hebben met drama. Een belangrijke spelregel om een toneelspel in improvisatie te laten slagen is dat de spelers elkaars ideeën accepteren. Het is belangrijk om elkaars ideeën niet te blokkeren en steeds ook zelf spelideeën te leveren om het verhaal in het toneelstukje verder te helpen. Daarbij is het belangrijk dat de spelers snel de 5 W’s concreet maken, waarbij geldt ‘wie het eerst concretiseert bepaalt’. Bijvoorbeeld: “Hallo pappa” kun je logischerwijs niet beantwoorden met “Ik ben je pappa niet”.
Activiteit | Aanbelspel
Doelgroep | Vanaf 7 jaar
Doel | In samenspel leren spelideeën geven en accepteren Fouten durven maken
Benodigdheden | (zo nodig) decor, attributen, verkleedkleren
Plaats | Speelvlak
Voorbereiding | Van tevoren krijgen de spelers een opdrachtkaartje met daarop een typetje, bijvoorbeeld stoer, verlegen, dromerig. De spelers oefenen hun typetje. Dit kan door de groep in tweeën te delen en eerst de ene rij bij de andere rij te laten aanbellen en daarna omgekeerd.
Uitvoering | Het publiek zit in een halve cirkel. Steeds twee spelers, die niet met elkaar geoefend hebben, staan tegenover elkaar voor het publiek. De ene speelt zijn of haar typetje en loop over een denkbeeldig tuinpad naar het midden van het speelvlak en doet of ie aanbelt. De ander loopt dan, op dezelfde manier, naar ‘de deur’. Dan start het spel. De aanbeller komt iets brengen, zeggen of verkopen. De ander probeert op dezelfde manier te reageren, dus hetzelfde typetje te worden.
Variatie | De ‘opendoener’ moet het tegenover gestelde typetje worden. Op de opdrachtkaartjes staat iets anders, bijvoorbeeld emoties, een dier, celebrity.

Drama Werkvorm | Improvisatiespel De spelers maken géén of enkele afspraken over een aantal gegevens. Het spel ontstaat op de speelvloer door op elkaar te reageren.
Activiteit | ??
Doelgroep | Vanaf 7 jaar
Doel | In samenspel leren spelideeën geven en accepteren Fouten durven maken
Benodigdheden | (zo nodig) decor, attributen, verkleedkleren
Plaats | Speelvlak
Voorbereiding | Hoe luidt de opdracht voor de spelers en krijgen ze nog gegevens of spelregels voor de improvisatie?
Uitvoering | Hoe spelen de spelers hun improvisatie en hoe bespreek je het na?
Variatie |

Op vakantie in Verweggiestan!

Drama Werkvorm | Afspraakspel De spelers maken van te voren afspraken over het te spelen spel en oefenen dit.
Dit is de meest bekende manier van toneelspelen. De spelers maken afspraken over de 5 W’s: wie, wat waar, waarom, wanneer. Dit geeft veel houvast en maakt deze werkvorm ook geschikt voor beginnende of jonge spelers. Nog meer houvast geeft eerst oefenen van het toneelstukje. Niet alle doelgroepen zijn in staat om zelfstandig spelafspraken te maken. Die begeleid je daarin.
Activiteit | Verweggiestan
Doelgroep | Vanaf 7 jaar
Doel | Zich aan (spel)afspraken houden Samenspel Hanteren van de 5 W’s en het maken van een speelbaar verhaaltje Presenteren (o.a. niet met de rug naar het publiek) Durf
Benodigdheden | (zo mogelijk) decor, attributen, verkleedkleren
Plaats | Op veel plekken mogelijk
Voorbereiding | Maak groepjes. Geef de volgende gegevens: het speelt zich af in een ver vreemd land. Er zijn inwoners van dit Verweggiestan en een paar Nederlandse toeristen die de taal niet spreken. De toeristen hebben geen geld meer en komen in de problemen. Laat elk groepje de 5W’s invullen en hun toneelstukje oefenen. Extra uitdaging voor de Verweggiestaanders om een andere (fantasie)taal te spreken. Je kunt vooraf een Jabbertaal oefening spelen om dat te oefenen.
Uitvoering | Elk groepje speelt hun toneelstukje. Het publiek benoemt de 5 W’s.
Variatie | Geef andere onderwerpen of spelgegevens. De variaties zijn eindeloos.

Drama Werkvorm | Afspraakspel De spelers maken van te voren afspraken over het te spelen spel en/of oefenen dit.
Dit is de meest bekende manier van toneelspelen. De spelers maken afspraken over de 5 W’s: wie, wat waar, waarom, wanneer. Dit geeft veel houvast en maakt deze werkvorm ook geschikt voor beginnende of jonge spelers. Nog meer houvast geeft eerst oefenen van het toneelstukje. Niet alle doelgroepen zijn in staat om zelfstandig spelafspraken te maken. Die begeleid je daarin.
Activiteit | Een dagje winkenel... gezellig of niet?
Doelgroep | Vanaf 7 jaar
Doel | Zich aan (spel)afspraken houden Samenspel Hanteren van de 5 W’s en het maken van een speelbaar verhaaltje Presenteren (o.a. niet met de rug naar het publiek) Durf Verdiepen in het thema …
Benodigdheden | (zo mogelijk) decor, attributen, verkleedkleren
Plaats | Kan op vele plekken
Voorbereiding | Je bent met een groepje vrienden/vriendinnen een dagje aan het winkelen. Wanneer jullie voor een etalage staan komt er een vreemde man aan gelopen en vraagt of jullie kunnen uitleggen waar een supermarkt zit. Wat jullie niet weten is dat hij eigenlijk jullie aan het afleiden is. Een vriend van hem is jullie aan het beroven en niemand heeft het door.. Tot jullie willen afrekenen in een winkel! Er start een zoektocht naar de dader en jullie verdenken elkaar.. Laat elk groepje de 5W’s invullen en hun toneelstukje oefenen.
Uitvoering | Elk groepje voer zijn stukje uit, de groep mag na het stukje raden en overleggen wat de 5 W's waren.
Variatie | Geef andere onderwerpen of spelgegevens. De variaties zijn eindeloos.

2D verhaal zonder woorden!

Drama Werkvorm | (Levend) Schimmenspel De spelers spelen tussen een doek en een lichtbron. Met hun schaduw verbeelden ze het spel.
Dit is voor veel doelgroepen een fascinerende werkvorm. Hoe ouder de leeftijdsgroep hoe preciezer en gedetailleerder ze hiermee willen werken. Voor sommigen is het fijn om zich achter het doek te kunnen verbergen, anderen vinden het confronterend om in de schaduw hun eigen lichaamsvormen terug te zien. Verkleden/vervormen is dan een oplossing. Technische aspecten: Dichtbij het doek geeft kleine en scherpe schaduwen, verderaf groter; langzaam bewegen maakt de details goed zichtbaar; altijd voorwerpen gebruiken die de schaduw verbeelden; in profiel maakt mimiek zichtbaar; gebruik de trucjes met verbergen-verschijnen en de magie van schaduwspel waarbij je kunt doen alsof je elkaar raakt, kust, verwondt zolang het in de schaduwen maar klopt.
Activiteit | De handeling
Doelgroep | Vanaf 8 jaar
Doel | (lichamelijke) uitdrukkingsvaardigheid vergroten Goed kijken en bewust uitbeelden stimuleren Nadenken over (lichamelijke) verhoudingen
Benodigdheden | Doek, lichtbron, attributen, 2 schotten naast het doek
Plaats | Binnen of buiten m.b.v. de zon
Voorbereiding | Uitleg: Licht de technische mogelijkheden van schimmenspel toe. Deel de groep in twee- of drietallen. Elk groepje kiest één handeling en verzint daaromheen een verhaaltje met begin midden eind. Ze zoeken attributen bij elkaar en proberen alles uit achter het doek. Handelingen die uitdagen zijn: vechten, toveren, opereren, zoenen.
Uitvoering | De groepjes presenteren om de beurt hun verhaal. Naderhand laten ze zien welke materialen ze hebben gebruikt en het publiek raadt de gekozen handeling.
Variatie | Laat groepjes een schaduwspel maken bij een lied Speel handschimmenspel. Speel met uit karton geknipte figuren. Dit kan ook achter een klein doek op een tafel.

Op bezoek bij de dierenwinkel!

Drama Werkvorm | Improvisatiespel De spelers maken géén of enkele afspraken over een aantal gegevens. Het spel ontstaat op de speelvloer door op elkaar te reageren.
Deze werkvorm is voor spelers die meer durven of al ervaring hebben met drama. Een belangrijke spelregel om een toneelspel in improvisatie te laten slagen is dat de spelers elkaars ideeën accepteren. Het is belangrijk om elkaars ideeën niet te blokkeren en steeds ook zelf spelideeën te leveren om het verhaal in het toneelstukje verder te helpen. Daarbij is het belangrijk dat de spelers snel de 5 W’s concreet maken, waarbij geldt ‘wie het eerst concretiseert bepaalt’. Bijvoorbeeld: “Hallo pappa” kun je logischerwijs niet beantwoorden met “Ik ben je pappa niet”.
Activiteit | dierenwinkel
Doelgroep | Vanaf 7 jaar
Doel | In samenspel leren spelideeën geven en accepteren Fouten durven maken
Benodigdheden | (zo nodig) decor, attributen, verkleedkleren
Plaats | Speelvlak
Voorbereiding | Ik maak 20 kaartjes met allemaal verschillende dieren. Deel de groep in 2en. En geef de helft een kaartje met een dier erop.
Uitvoering | de ene speler staat in de ‘dierenwinkel’. De andere speler komt zijn zogenaamde dier terug brengen. De speler die zijn dier komt terug brengen mag niet vertellen wat voor dier hij mee heeft en op een grappige manier uitbeelden wat voor dier het zou kunnen zijn.
Variatie | Kaartjes waar voorwerpen uit een dierenwinkel opstaan. Bijvoorbeeld, een kooi, voer en een riem.

In de wachtkamer... Wachten duurt zo lang!

Drama Werkvorm | Inspringspel Een improvisatiespelvorm waarbij de spelers volgens een bepaalde spelregel na elkaar in het spel komen, oftewel inspringen.
Deze werkvorm is een variatie op improviseren en is bestemd voor spelers die meer durven of al ervaring hebben met drama. Meestal spreek je ook af hoe spelers weer uit het spel kunnen. Zo blijft het overzichtelijk.
Activiteit | In de wachtkamer
Doelgroep | Vanaf 7 jaar
Doel | In spel durven stappen In samenspel leren spelideeën geven en accepteren Elkaar verrassen Fouten durven maken Flexibel reageren op de (spel)situatie zonder eigen rol of speldoel te verliezen (in je rol blijven)
Benodigdheden | Kaartjes, rood en wit Grote speelruimte Even aantal kinderen
Plaats | Speelvlak
Voorbereiding | Kaartjes schrijven en in goede volgorde leggen. De regels goed kennen.
Uitvoering | Leg de kaartjes om en om in een stapeltje klaar. (rood, wit, rood, wit enz.) Deze deel je uit aan de groep. Op het rode kaartje staan de gebeurtenissen en op de witte staan gevolgen waarbij ingesprongen moet worden. Het is de bedoeling dat de kinderen zelf uitzoeken bij welk toneelstukje zij horen.
Bijlage Opdrachtkaartjes | Maak zo veel kaartjes als nodig zijn voor jouw inspringspel. Ga uit van jouw klas voor het aantal spelers. Noteer de kaartjes op één of meer pagina’s, zodat ze geprint en geknipt kunnen worden.
Opdrachtkaartjes | Jij bent een man/vrouw die haar portemonnee in de put heeft laten vallen en deze eruit probeert te halen.
Opdrachtkaartjes | Je ziet een vrouw stuntelend bij een put zitten opzoek naar haar portemonnee.
Opdrachtkaartjes | Je hebt boodschappen gedaan en bij het afrekenen kom je erachter dat je geen geld mee hebt.
Opdrachtkaartjes | Jij bent de 2e klant in de rij die de persoon voor je geld geeft voor zijn/haar boodschappen.
Opdrachtkaartjes | Jij bent een bejaard persoon die de weg niet over durft te steken.
Opdrachtkaartjes | Je ziet een bejaard persoon die je helpt met het oversteken van de drukke weg.
Opdrachtkaartjes | Je bent een kind dat iedereen pest.
Opdrachtkaartjes | Je bent de juf die het kind straft vanwege pesten van andere kinderen.