## Stap 4: Relaties tussen organismen

Relaties tussen organismen binnen populaties

Begin deze stap met het lezen van de volgende kennisbank (alle pagina's):

| #### Relaties binnen populaties

Bronstijd
Bekijk het filmfragment. Bespreek na het kijken met een klasgenoot wat deze edelherten aan het doen zijn en met welk doel.

Binnen een populatie beïnvloeden organismen elkaar op verschillende manieren zoals beschreven in de Kennisbank.
Natuurlijk zijn er nog meer relaties.
Zoals bij dieren die in groepen leven bestaat vaak een sociale rangorde.
De paarvorming bij vogels is een voorbeeld van een voortplantingsrelatie.

Tussen populaties van verschillende soorten
Niet alleen binnen populaties zijn er diverse relaties.
Ook tussen populaties van verschillende soorten.
Bekijk het filmfragment en bespreek na het kijken met een klasgenoot welke vorm van symbiose je kunt onderscheiden in de video.

Ga nu samen met een klasgenoot op zoek naar een voorbeeld van predatie, een voorbeeld van parasitisme, een voorbeeld van commensalisme en een voorbeeld van mutualisme. Je kunt kiezen voor afbeeldingen of video's.
De voorbeelden worden klassikaal besproken.
Nog een keer alle vormen van symbiose of een rij?
Kijk dan op Bioplek.

Concurrentie om voedsel
Het damhert eet in tegenstelling tot de ree veel verschillende planten.
Een ree is een “snoeper” of “snoeier” en eet selectief, zoals knoppen en jonge groeischeuten van de houtige planten. Het damhert heeft dus veel meer voedselbronnen dan de ree. In perioden van voedselschaarste vindt er tussen het damhert en de ree voedselconcurrentie plaats.

Eindexamenvragen
Maak als laatste oefening in deze stap de volgende eindexamenvragen:

| #### Havo Biologie 2010-1 vraag 40

| #### Havo Biologie 2010-1 vraag 41

| #### Havo Biologie 2010-1 vraag 42