## Les 7

Lesweek | Inhoud | Doel
7 | Teksten lezen en leren | Samenvatten: de leerling weet hoe zij een samenvatting moet maken. Aantekeningen maken: de leerling weet hoe zij aantekeningen moet maken. Toets leren: de leerling weet hoe hij een toets moet leren.

Na deze les kun je:

• Een samenvatting van een tekst maken;
• Aantekeningen maken van een stuk voorgelezen tekst.

Theorie samenvatten

Na het maken van dit onderdeel weet hoe je een samenvatting kunt maken.

Wat is een samenvatting?

Een samenvatting is een verkorte weergave van de hoofdzaken van een tekst of een verhaal.

Een samenvatting is het antwoord op de vraag: wat staat er nu eigenlijk?

Wanneer maak je een samenvatting?

- Als je een tekst moet bestuderen of leren.

- Als je een ander duidelijk wil maken wat de hoofdzaken van een tekst zijn.

Waarom maak je een samenvatting?

- Door de hoofdzaken van de leerstof in eigen woorden om te zetten dwing je jezelf om de stof goed te begrijpen, waardoor je het veel beter onthoudt.

- Bovendien staan alle belangrijke punten op een rij, zonder dat je ze steeds moet zoeken.

Stappenplan: Hoe moet ik samenvatten?

Stap 1 – Globaal lezen

Structuur ontdekken

a) Lees de titel.

b) Lees de titels van de kopjes of paragrafen als die er zijn.

c) Kijk of je alinea’s ontdekt.

d) Kijk of je een inleiding, een kern en een slot kunt ontdekken.

e) Bekijk eventuele plaatjes.

f) Bekijk of er iets opvalt aan de lay-out. (dat is de opmaak van de tekst, zoals het gebruik van kleur, kaders, schuin gedrukte woorden, dikgedrukte woorden, onderstrepingen etc.)

Voorkennis activeren

g) vraag jezelf af: waar zou het over kunnen gaan?

h) vraag jezelf af: wat weet ik al van dit onderwerp? (zo onthoud je de tekst namelijk veel beter).

Stap 2 – Lees de tekst en markeer belangrijke woorden

a) Markeer de titel (en de kopjes als die er zijn).

b) Lees de eerste alinea en markeer daarna de belangrijke sleutelwoorden.

(belangrijke sleutelwoorden vind je door op signaal- en functiewoorden te letten).

c) Doe dat ook bij de andere alinea’s.

Stap 3 – Vat de tekst samen

a) Schrijf de titel op.

b) Lees de eerste alinea.

c) Probeer in één zin of woord samen te vatten waar dit stukje over gaat. Schrijf dit op.

(de belangrijkste informatie staat meestal in de eerste of laatste zin van de alinea).

d) Doe dit ook bij de andere alinea’s.

e) Kijk je samenvatting na.

Theorie aantekeningen maken

Na het maken van dit onderdeel weet hoe je aantekeningen moet maken.

Wat wordt bedoeld met aantekeningen maken?

Tijdens de les legt de leerkracht de stof uit. Alles meteen onthouden is moeilijk. Daarom schrijf je in het kort de belangrijke dingen op.

Wat schrijf je op?

- De hoofdzaken: schrijf op wat belangrijk is en laat bijzaken achterwege.

- Soms zegt je leerkracht wat belangrijk is, maar vaak moet je dat zelf bepalen.

- Aantekeningen kunnen bestaan uit woorden, zinnen, schema’s en tekeningen.

Waar schrijf je het op?

- Als je leerkracht niet heeft gezegd waar je je aantekeningen in moet schrijven, doe dat dan in een schrift dat je gebruikt voor aantekeningen van dat vak.

- Begin nieuwe aantekeningen op een nieuwe bladzijde en zorg dat je genoeg ruimte gebruikt.

Waarom moet ik aantekeningen maken?

- Je leert de stof beter begrijpen

Omdat je aantekeningen maakt, dwing je jezelf beter te luisteren en na te denken over de hoofdzaken. Zo leer je de stof beter begrijpen.

- Extra kennis

Vaak vertelt de leerkracht net iets meer dan in het boek staat of wordt het op een net iets andere manier uitgelegd. Hierdoor leer je de stof weer beter begrijpen en hoor je wat je leerkracht belangrijk vindt.

- Tijdwinst

Terwijl een ander buiten zit te staren heb jij al een begin gemaakt met het bestuderen voor de stof van de toets. Zodoende heb je thuis veel minder tijd nodig om te leren.

- Onthouden

Zoals gezegd weet je iets nog wel als de leerkracht het net verteld heeft, maar is dat de volgende dag ook nog zo? Vaak niet, maar gelukkig helpen je aantekeningen je het dan weer herinneren.

Stappenplan: Hoe schrijf je aantekeningen op?

Stap 1 – Begrijpen

a) Vraag je af wat het onderwerp is waar je leerkracht over vertelt.

b) Vraag je af wat je al weet. Zo kun je straks beter de hoofdzaken van de bijzaken onderscheiden en hoef je niet al op te schrijven wat je al weet.

Stap 2 – Luisteren en schrijven

Probeer te begrijpen wat je leerkracht vertelt, voordat je het opschrijft. Zo kun je beter bepalen wat de hoofdzaak is, want je kunt niet goed schrijven en luisteren tegelijk.

Stap 3 – Signaalwoorden

Let op signaalwoorden die aangeven dat er iets belangrijks komt.

Stap 4 – Kort noteren

Probeer niet alles op te schrijven wat een leerkracht vertelt. Dit houd je nooit bij.

- Gebruik steekwoorden in plaats van hele zinnen

- Gebruik afkortingen zoals: bv., d.w.z., e.d., i.p.v., o.a., etc.

- Gebruik symbolen en opsommingstekens

- Gebruik pijlen voor verbanden.

Stap 5 – Gestructureerd noteren

Probeer tijdens het schrijven structuur aan te brengen, zodat je later je aantekeningen nog snapt.

- Schrijf het hoofdonderwerp op.

- Schrijf steeds het deelonderwerp op met daaronder je aantekeningen in steekwoorden.

Stap 6 – Controleer je aantekeningen en werk ze uit

Probeer je aantekeningen zo snel mogelijk, het liefst dezelfde dag, aan te vullen en uit te werken, zodat je ze later nog begrijpt.

a) Vul aan wat ontbreekt.

b) Markeer de hoofdzaken.

c) Maak een schema van je aantekeningen.

Opdracht:
- Huiswerk uitwisselen: wat zijn de verschillen, hoe hebben jullie dit aangepakt?
- Samenvatten oefenen. tip: film over samenvatten kijken.
- Hoe maak je aantekeningen? Lees de theorie.
- Pak je planning van periode 1 er bij: ga in groepjes van 3/4 studenten bespreken of het gelukt is om je aan deze planning te houden. Waarom is dit wel/niet gelukt? Hoe sta je er voor? Moet je iets inhalen of verbeteren? plan dit in.

Huiswerk:
Maak tijdens BB lessen (of kies een gezamenlijk een andere les) aantekeningen en neem dit de volgende les mee. Bedenk van te voren goed hoe je dit wilt aanpakken.

Oefening samenvatten

Oefening aantekeningen maken