## Begrippenlijst

| #### Ontstaan parlementair stelsel

Eenheidsstaat Een staat waarvan de macht uitsluitend bij een centrale overheid ligt. Dit wordt ook wel een unitaire staat genoemd.
Economische vrijheid Economische vrijheid staat voor vrije markten en privaat eigendom.
Willem II Willem II wordt op 7 oktober 1840 de tweede koning van Nederland. Hij stemt tijdens zijn regering in met de opstelling van de liberale grondwet van Thorbecke. De negen jaar van het koningschap van Willem II kenmerken zich vooral door de Nederlandse overgang van conservatief naar liberaal.
Ministeriële verantwoordelijkheid Ministeriële verantwoordelijkheid houdt in dat ministers verantwoordelijk zijn voor de daden van de regering, en niet het staatshoofd. Vanaf 1848 werden ministers zelf verantwoordelijk en was de macht van de koning symbolisch.
Amendement Een amendement is een formele wijziging van een officieel document. In de Grondwet van 1848 kreeg de Tweede Kamer het recht om voorstellen in te dienen om een wetsontwerp aan te passen.
J.R. Thorbecke J.R. Thorbecke was een liberale Nederlandse staatsman. Hij wordt als grondlegger van het parlementarisme in Nederland beschouwd. Hij ontwierp de nieuwe Grondwet, een liberale Grondwet.
Grondwet De Grondwet is de belangrijkste wet van een staat. Deze wet bepaalt wie de macht in de praktijk uitoefenen in zo’n staat, hoe dat gebeurt en beschrijft daarnaast de rechten en plichten van elk individu.
Democratisering 'Het volk aan de macht'. Een ontwikkeling waarbij het bestuur van een land of groep democratischer wordt. De besluiten worden dan dus door meer mensen genomen dan voorheen.
Volksinvloed Grondwet 1848 Thorbecke Onder leiding van Koning Willem I wilde een steeds groter deel van de bevolking meer te zeggen hebben. Om een revolutie te voorkomen stemde de koning in met een nieuwe Grondwet. Die werd in 1848 door de heer Thorbecke geschreven. Nederland kreeg toen een parlementair stelsel. Er stond onder andere een uitbreiding van het kiesrecht in: meer mannen (met voldoende vermogen) mochten daarna stemmen.
Liberalisme Het liberalisme wil zo veel mogelijkheid vrijheid voor iedereen en streeft ernaar dat iedereen voor zijn eigen bestaan zorgt.
Socialisme Politieke stroming die gelijkheid wil voor iedereen. Iedere burger heeft dezelfde rechten. De socialisten kwamen vooral op voor de arbeiders. Een socialistische partij met grote aanhang was de SDAP.
Katholieken Aanhangers van het katholieke geloof. Lieten zich bij het vormen van hun standpunten vooral leiden door het geloof. De belangrijkste katholieke leider was Herman Schaepman die één van de eerste katholieken was in de Tweede Kamer. Ze richtten in 1926 de RKSP op.
Protestanten Aanhangers van het protestantse geloof. Lieten zich bij het vormen van hun standpunten vooral leiden door het geloof. De belangrijkste vertegenwoordiger was Abraham Kuyper. Ze zetten zich fel af tegen de liberalen. De protestanten hadden de eerste landelijk georganiseerde partij: het ARP.
Confessionelen Partijen die zich laten leiden door het geloof.
Communisme Het communisme is gericht op een klasseloze samenleving met een gemeenschappelijk bezit van de productiemiddelen. Iedereen werkt naar vermogen en neemt naar behoefte.
Algemeen kiesrecht In eerste instantie was er alleen kiesrecht voor mannen van 23 jaar en ouder die belasting betaalden. Stapsgewijs werd het kiesrecht uitgebreid. In 1917 kregen alle volwassen mannen van 25 jaar en ouder kiesrecht. Het vrouwenkiesrecht volgde in 1919.
ARP Antirevolutionaire partij. Eerste landelijke politieke partij van Nederland. Opgericht in 1879. Handelden vanuit een protestants oogpunt. Hun leider was Abraham Kuyper.
Abraham Kuyper Belangrijkste vertegenwoordiger van de protestanten in de Nederlandse politiek. Richtte in 1879 het ARP op.
RKSP Rooms-Katholieke Staatspartij. Opgericht in 1926 voor alle katholieke, ongeacht hun functie in de maatschappij.
Herman Schaepman Nederlands politicus en priester. De eerste katholieke priester in de Tweede Kamer.
SDAP Sociaal Democratische Arbeiderspartij. De partij stond onder leiding van Pieter Jelles Troelstra. Richtte zich in de strijd voor arbeiders, vooral op de Tweede Kamer. Een belangrijk aandachtspunt voor de SDAP was het algemeen kiesrecht.
Pieter Jelles Troelstra Socialistische leider die de socialistische revolutie naar Nederland wilde halen. Was medeoprichter van de SDAP. Was een fel tegenstander van het koningshuis.
Domela Nieuwenhuis Een van de oprichters van de socialistische beweging in Nederland. Was eigenlijk predikant, maar richtte zich later volledig op de politiek.
Karl Marx Duitse denker die geloofde dat het socialisme slechts een overgang was naar het communisme.
CPN Communistische Partij Nederland. Kreeg goede steun in Nederland. Was de opvolger van de Communistische Partij Holland.
Revolutie Opstand van het volk om een grote verandering voor elkaar te krijgen.