## Achtergrondinformatie

Je kunt in de volgende tekst verschillende links vinden die het bezoeken waard zijn omdat je er belangrijke informatie kunt vinden. Soms lijkt een onderwerp vooral interessant voor mensen van de overheid of voor de NAM maar vergis je niet: via elke website kun je veel andere websites vinden die ook voor jou interessant kunnen zijn. Hoe meer inwoners weten, hoe beter zij kunnen opkomen voor hun belangen: het vertrouwen in de overheid en de NAM bleek immers volledig misplaatst te zijn.

Een goede introductie voor iedereen die meer wil weten over de situatie in Groningen
Wat maakt de Groningse situatie uniek? Wanneer je meer wilt weten over de problemen waar de mensen in Groningen vandaag de dag mee te kampen hebben als gevolg van de aardbevingen, dan is de website_van_Kor_Dwarshuis eigenlijk een must! Kor Dwarshuis voert actie tegen de boringen en met zijn attractief vormgegeven site kom je snel de belangrijkste feiten te weten. Het is het verhaal van Shell en ExxonMobil in Groningen. Over de gaswinning in één van de grootste gasvelden ter wereld, de bevingen, de mensen die er op wonen, hun huizen en monumenten die inzakken, de dijken die in gevaar zijn, de veroorzakers die de baas zijn en weigeren verantwoordelijkheid te nemen en een op geld gerichte overheid. Hier wordt ook betoogd dat de situatie in Groningen in de eerste plaats het gevolg van een politieke keuze is.

Een goed begrip van de gevolgen begint bij kennis over de oorzaken
Als je meer weet over de aardlagen onder Groningen, kun je uiteindelijk ook beter inschatten welke invloed de boringen hebben en hoe wijd reikend de gevolgen kunnen zijn. Op de website van Kor Dwarshuis vindt je al iets over aardlagen en zandsteen. Hoe kan het dat Nederland zo rijk is aan fossiele brandstoffen? Hoe zijn ze eigenlijk gevormd en bewaard gebleven en zijn wij ze vervolgens op het spoor gekomen? Sinds de ontdekking van het Slochteren gasveld in 1959 in het noorden van Nederland is ons land uitgegroeid tot een belangrijke leverancier van fossiele brandstoffen. Het artikel op deze link zal ingaan op de vorming van olie en gas en hoe dit proces in de loop van de geologische geschiedenis heeft geleid tot wat Nederland nog steeds is: een exporteur van fossiele brandstoffen. In elk geval is er nog veel onzeker over de invloed van de bodemstructuur en de breuken in de regio. Zo heb je misschien al gelezen dat de bevingen in Groningen een groter effect hebben door een zachte bodemlaag en de geringe diepte van de boringen. Echter, de afdekkende laag zout in de bodem van Groningen lijkt de gevolgen van de aardbevingen juist te verzachten: in Italië zijn de gevolgen van bevingen als in Groningen namelijk veel groter. Lees meer hierover via deze link.

Naast aardschokken ook een stijgende zeespiegel, bodemverzakking en … werk!
De aardschokken zijn bijzonder verontrustend maar wat denk je van de bodemverzakking door alle boringen? Bekijk daarvoor eventueel een kaart van Nederland met meer informatie. Wie nu al geen nattigheid voelt, kan beter vooruitkijken want met de huidige zeespiegelstijging en de bodemdaling neemt het gevaar op een overstroming flink toe. Dit betekent werk aan de winkel! Tijdens de overstromingen van 1953 in Zeeland en van de Maas in de jaren negentig won het water. Tijdelijk. In de periode erna en ertussen bouwde Nederland aan verdedigingswerken. Wie hier het positieve van wil zien, denkt aan werkgelegenheid en aan economisch perspectief middels kennisexport. Hier lees je meer over de gevolgen voor Nederland van een stijgende zeespiegel, de bodemdaling en over watermanagement. Wie weet, lijkt het jou wel wat om later je werk te vinden in dit kennisgebied: dat kan in Nederland maar ook in andere delen van de wereld.

Alternatieven voor aardgasboringen
De olie- en gasvoorraden raken op. Er zijn echter twee opties om dat iets te rekken: of meer uit het reservoir halen, of nieuwe reservoirs vinden. Promovendus Ingwer Bos ontdekte dat er meer zand in de Nederlandse ondergrond zit dan voorheen gedacht en dit zand kan een prima reservoir zijn. De ondergrond van Nederland is al goed bestudeerd. Heel goed zelfs ten opzichte van veel andere landen in de wereld. Toch geeft nieuw onderzoek nog steeds verrassingen prijs. Zo ook het promotieonderzoek van Ingwer Bos (Universiteit Utrecht). Hij laat zien dat er veel meer zand in delen van de Nederlandse ondergrond zit dan gedacht. Olie, indien aanwezig, kan hierdoor wellicht makkelijker gewonnen worden dan tot nu toe werd gedacht. Ook onderzocht Bos bodemdaling in Nederland, en dan met name door het inklinkende veen.

Vooruitblik naar de volgende les
Je zou kunnen denken dat een rechtstreeks gevolg moet zijn dat er minder geboord gaat worden of dat het zelfs volledig afgelopen moet zijn met de aardgaswinning. Lees dan toch even dit artikel want al gaan we in les 5 pas kijken naar de zwaarte van aardbevingen en de schaal van Richter, het kan nu al goed zijn om er iets vanaf te weten. Hoe voorspelbaar zijn de aardbevingen in Groningen eigenlijk? Als je kijkt naar de zwaarte van de bevingen in het verleden, kun je dan iets zeggen over wat we in de toekomst mogen verwachten? Een artikel waarin ook opties als het verminderen van het aantal boringen of zelfs het stoppen ermee worden belicht.