## NAM

Open het Excelbestand Les 1 situatie Groningen en ga naar het tabblad gaswinners.

Sinds 1963 wordt er uit het Groninger-gasveld gas gewonnen. In kolom A staan alle jaartallen vanaf het jaar 1963. In kolom B is per jaar (in miljoenen) het bijbehorende aantal m3 gewonnen gas gegeven.
- Maak een grafiek van de gaswinning per jaar. Kies als grafiektype voor kolomdiagram. Zorg ervoor dat de grafiek een titel en as-labels heeft.
Kolom C geeft vanaf het jaar 1986 het aantal aardbevingen per jaar.
- Maak een grafiek van het aantal aardbevingen per jaar. Kies als grafiektype voor kolomdiagram. Let weer op de titel en de as-labels.
Tenslotte maken we een grafiek waarin zowel het aantal aardbevingen per jaar als de gaswinning per jaar in zijn weergegeven.
- Maak een gecombineerde grafiek met daarin het aantal aardbevingen per jaar (lijn) en de gaswinning per jaar (kolom). Selecteer bij het maken van de grafiek zowel de gegevens in kolom B als de gegevens in kolom C. Denk aan de titel en de as-labels.

Logboek: Voeg de drie grafieken toe aan je logboek.

Vragen:

1.De Nederlandse overheid bepaalt de hoeveelheid gas dat de NAM mag winnen. Bekijk de grafiek waarin de gaswinning per jaar is gegeven. Wat kun je zeggen over het beleid van de overheid?
2. Hoeveel gas mag er tot juni 2015 maximaal worden gewonnen?
3. Zoek uit wat de reden was voor de grote afname in de gaswinning in je jaren ’70.
4. In welk jaar is er het meeste gas gewonnen? Hoeveel gas was dit? Waren er in dit jaar ook de meeste aardbevingen?
5. Kun je uit de gecombineerde grafiek met de gegevens over de gaswinning en de aardbevingen concluderen dat er een verband bestaat tussen de hoeveelheid gaswinning en het aantal aardbevingen?
6. Zoek informatie op over het verband tussen de gaswinning in Groningen en de aardbevingen in Groningen. Is er een verband? Zo ja w aarom blijkt dit verband dan niet duidelijk uit de gecombineerde grafiek?

Logboek: Voeg het antwoord op deze vragen toe aan het logboek.