## Overheid

Open het Excelbestand Les 1 situatie Groningen en ga naar het tabblad overheid.

Het CBS geeft vanaf het jaar 1969 data over gasbaten. In kolom A staan alle jaartallen vanaf het jaar 1969. In kolom B zijn de bijbehorende gasbaten gegeven in miljoenen euro’s.
- Maak een grafiek van de gasbaten per jaar. Kies als grafiektype voor kolomdiagram. Zorg ervoor dat de grafiek een titel en as-labels heeft.
Kolom C geeft vervolgens per jaar het bijbehorende totale Rijksinkomen.
- Bereken in kolom D het aandeel van de gasbaten in het Rijksinkomen (in percentages). Gebruik hiervoor een formule in Excel. Maak vervolgens een grafiek van het aandeel van de gasbaten in het Rijksinkomen per jaar. Kies als grafiektype voor lijndiagram. Let weer op de titel en de as-labels.
Tenslotte maken we een grafiek waarin zowel de gasbaten per jaar als het aandeel van de gasbaten in het Rijksinkomen is af te lezen.
- Maak een gecombineerde grafiek (kolom+lijn) met daarin de gasbaten per jaar en het aandeel van de gasbaten in het Rijksinkomen per jaar. Selecteer bij het maken van de grafiek zowel de gegevens in kolom B als de gegevens in kolom D. Denk aan de titel en de as-labels.

Logboek: Voeg de drie grafieken toe aan je logboek.

Vragen:

1. Hoe groot waren de gasbaten maximaal? In welk jaar was dit? Bereken hoeveel euro dit was per hoofd van de bevolking. Zoek daarvoor op hoeveel inwoners Nederland had in dat jaar.
2. In welk jaar vormden de gasbaten het grootste aandeel van het Rijksinkomen? Hoe groot was dit aandeel? Hoe groot waren de gasbaten in dit jaar?
3. Is er een verband tussen de hoogte van de gasbaten en het aandeel in het Rijksinkomen? Licht je antwoord toe.
4. 2013 was een van de jaren met de hoogste aardgasbaten. Toch is het aandeel in de totale rijksinkomsten kleiner dan in de periode 1980-1986. Verklaar waarom dit zo zou kunnen zijn.
5. Stel dat er vanaf 2014 geen aardgasbaten meer hebben en stel ook dat we dan 9,5% van onze jaarlijkse inkomsten missen. Hoeveel euro moeten we jaarlijks bijverdienen om voor deze ontbrekende inkomsten de compenseren? Hoeveel procent is dat op de jaarlijkse inkomsten?
6. Maak een gecombineerde grafiek van de gasbaten en de gaswinning (kolom, lijn). De gegevens over gaswinning zijn te vinden onder het tabblad ‘overheid’. Bestaat er een verband tussen de gasbaten en de gaswinning?

Logboek: Voeg je antwoord op bovenstaande vragen en de nieuwe grafiek (vraag 6) toe aan het logboek.