## Toelichting

Niet aangeboren hersenletsel heeft niet alleen gevolgen voor de communicatie maar vaak voor meerdere aspecten van de persoonlijkheid. Eén van de symptomen die vaak voorkomen bij NAH is ontremd gedrag.

Mensen met ontremd gedrag hebben hun impulsen minder goed of soms zelfs helemaal niet meer onder controle. Iemand kan in mindere of in meerdere mate ontremd gedrag vertonen. We kunnen het ons voorstellen als een glijdende schaal met aan het ene uiteinde ontremd gedrag en aan het andere uiteinde gedrag dat we geremd noemen. Het gedrag van ieder mens beweegt zich ergens tussen deze twee polen.

Waar we ons bevinden op de schaal van geremd/ontremd gedrag heeft in de eerste plaats te maken met de omgeving waarin we opgroeien en leven. In hoeverre wordt het binnen de eigen cultuur toegestaan emoties te uiten? Zijn er strikte fatsoensnormen waaraan een ieder zich dient te houden? Hoe direct mag je zijn in je uitingen? Wordt het toegestaan om toe te geven aan spontane invallen en opwellingen?

Meestal hebben we door onze opvoeding, cultuur, ontwikkeling geleerd hoe we ons in bepaalde situaties kunnen gedragen. Door hersenletsel kan dit bewustzijn van normen en waarden of de controle over impulsen en emoties veranderen.

Ontremming kan zich op meerdere aspecten manifesteren; denk hierbij aan ontremming met betrekking van het doen van aankopen, vloeken en schelden, lachen en huilen, agressie, seksuele ontremming.

Voor zowel de zorgvrager als diens omgeving is het ontstaan van ontremd gedrag een confronterende gebeurtenis.

Ontremd gedrag is in de meeste situaties grensoverschijdend; er wordt onvoldoende of geen rekening gehouden met de persoonlijke waarden en normen van de ander.

Als verpleegkundige zul je hierbij:

- de zorgvrager begeleiden in het ontremd gedrag en beschermen
- de omgeving van de zorgvrager hierin begeleiden en beschermen
- je persoonlijke waarden en normen moeten (h)erkennen en vandaar uit de zorgvrager begrenzen ten aanzien van zijn gedrag.