## 1.1 Inleiding en opdracht

Inleiding
Duurzaamheid gaat over de schaarste, nu en in de toekomst, van de hulpbronnen die voor onze welvaart zorgen. De mogelijkheden van de aarde zijn niet oneindig. Grondstoffen zullen opraken en de atmosfeer en onze natuurlijke omgeving kunnen geen afval en uitstoot blijven opnemen.
Duurzame landbouw is een vorm van landbouw die past binnen een duurzame ontwikkeling. Dat wil zeggen dat duurzame landbouw in ecologisch, economisch en sociaal opzicht toekomstbestendig is.

Problemen van de landbouw in Nederland
Sinds de jaren '70 van de vorige eeuw bestaat het inzicht dat de (gangbare) landbouw niet duurzaam is. Die landbouw doet namelijk een te groot beroep op grondstoffen zoals water en energie. Ook is de gangbare landbouw ongezond voor mensen en landbouwhuisdieren, belast ze het milieu en tast ze de biodiversiteit en het landschap aan.

Alternatieve en gangbare landbouw
Als gevolg van dit inzicht is toen ook de alternatieve landbouw ontstaan. Nu noem je dat biologische of biologisch-dynamische landbouw. Deze alternatieve landbouw ontwikkelde zich anders dan wat vanaf toen 'gangbare' landbouw werd genoemd. De belangrijkste kenmerken van de alternatieve vormen van landbouw zijn dat ze geen kunstmest en geen bestrijdingsmiddelen gebruiken. Veel werkwijzen van de alternatieve landbouw uit de vorige eeuw zijn inmiddels gangbaar geworden.

Duurzaamheidscertificaten
Stichting Milieukeur (SMK), (zie www.smk.nl) beheert duurzaamheidscertificaten voor onder andere de sectoren land- en tuinbouw en groenvoorziening. Veel werkwijzen uit de alternatieve landbouw zijn overgenomen in de certificering van SMK (en andere duurzaamheidslabels). Uiteindelijk worden de alternatieve werkwijzen overgenomen in de gangbare land- en tuinbouw.

Opdracht 1.1 Wat houdt duurzaam produceren in?

Situatie
Je wilt later in de land- en tuinbouw gaan werken en je vraagt je af of je duurzaam wilt ondernemen en biologisch wilt gaan produceren. Je wilt er daarom meer over weten.

Opdracht
Kijk naar het filmpje 'Grondbeginselen' van de ZLTO (Zuidelijke Land- en Tuinbouw Organisatie) en beantwoord de vragen.

Zie: https://www.youtube.com/watch?v=OAii3NBR3tY.

Andere bronnen die je kunt raadplegen voor het beantwoorden van de vragen:
• Milieu centraal: http://www.milieucentraal.nl/klimaat-en-aarde/landbouw-en-milieu/.
• Compendium: http://www.compendiumvoordeleefomgeving.nl/dossiers/nl0018-kwaliteit-bodem-en-grondwater.html?i=11-14.
• Kennisakker: http://www.kennisakker.nl/algemeen/duurzaam-rendement.

1. Waarom heet deze video van de ZLTO 'Grondbeginselen'?
2. Waarom heeft, volgens jou, de ZLTO deze video geproduceerd?
3. Geef in kernwoorden aan wat duurzaam ondernemen inhoudt.
4. Wat is de rol van de waterschappen op het gebied van duurzaam bedrijfsvoeren in de land- en tuinbouw?
5. Wat zijn de randvoorwaarden voor een 'robuuste en gezonde teelt'?
6. Een goede kwaliteit van water en bodem is onmisbaar. Welke voorbeelden worden in de video gegeven?
7. De commentatorstem geeft aan dat de biologische teelt op den duur wordt doorgezet in de reguliere teelt. Geldt dat ook voor de teelt van het bedrijf waar jij werkt of stage loopt? Geef met een aantal voorbeelden aan waarom dat wel of niet zo is.
8. Wat vind jij van de integratie van onderdelen van de biologische teelt in de gangbare teelt? Leg je antwoord uit.

Resultaat
Je hebt meer inzicht gekregen in wat duurzaam ondernemen is en in wat biologische landbouw inhoudt.

Reflectie
Bedenk voor jezelf of jij door deze opdracht anders bent gaan denken over alternatieve landbouw. Waarom wel of niet? Als je er nu wel anders over denkt, wat is er dan veranderd?