## 6.4. Verdere informatie voor de docent

Bronnen: Wet- en regelgeving algemeen, ruimtelijke ordening

- Verzamelde vragen of stel je eigen vraag op www.landregels.nl
- Wat mag ik? brochure voor ondernemers in de multifunctionele landbouw, om je makkelijk op weg te helpen in wet- en regelgeving. Taskforce Multifunctionele Landbouw. Helmer Wieringa en Maria van Boxte, Land & Col. 2010 Download hier.
- 95 vragen & antwoorden over wet- en regelgeving in de multifunctionele landbouw is opgesteld door Helmer Wieringa, Land & Co en Prof. Willem Bruil van het Instituut voor Agrarisch Recht voor de Taskforce Multifunctionele Landbouw in samenwerking met het Ministerie van Economische Zaken. 2010 Download hier.
- Multifunctionele landbouw in ruimtelijke ordening. Handreiking voor gemeentelijke plattelandsontwikkelingen. VNG, tekst Helmer Wieringa. 2011 Download hier
- Buurtmoestuin? Zo gedaan! Handleiding voor het opzetten van een buurtmoestuin, WUR. Annelies Laan, Celine Janse van Rensburg, Didi Stoltenborg, Djura Hoeksma en Janneke Grit onder redactie van Arjan Dekking, Esther Veen en Marcel Vijn. 2015. Download hier

Bronnen voedsel: verkoop en verwerking

- Handboek Directe verkoop van boerderijproducten. Inspiratie voor boeren en tuinders over directe verkoop van boerderijproducten, via de boerderijwinkel, boerenmarkt, webwinkel, abonnementen of andere verkoopsystemen. Maria van Boxtel, Land & Co en Geertje Schlaman, CBLF. Download het handboek directe verkoop hier (3,9 MB). Ondernemersstijl testen? Download de ondernemersstijl-test hier.
- Hoe organiseer ik Eten bij de Boer, een handleiding voor agrarische ondernemers. Handreiking voor ondernemers. Jelinda van den Hoven, Nordwin College. Download hier
- Boer gondisch, culinaire activiteiten op de biologische boerderij. Handreiking voor het organiseren van culinaire activiteiten op de boerderij, inclusief tips en een hoofdstuk voldoe aan wet- en regelgeving. Maria van Boxtel, Land & Co en Iris van de Graaf, Van Eigen Erf. 2013/2014. Download hier
- Instructiefilmpje voor boeren voor eten bij de boer/Boergondisch feestmaal
- Concept voedselveiligheidsplan voor verkoop van vlees op de boerderij, download hier.
- Verkoop van verse producten op de kinderboerderij, vakblad kinderboerderijen, Birgit vd Laan, Vereniging Samenwerkende Kinderboerderijen Nederland.
  Deel I: algemeen, september 2014
  Deel II: vlees, november 2014
  Deel III: eieren, december 2014.
  Lees vakblad kinderboerderijen direct op www.kinderboerderijen.nl
- Gezondheidsclaims: www.voedingscentrum.nl www.vwa.nl

Bronnen bezoekers: recreatie en toerisme

- Handboek verblijfsrecreatie. Ben je plattelandsondernemer en droom je ervan om met verblijfsrecreatie te starten of je huidige recreatie te verbeteren? Of wil je gewoon meer achtergrondinformatie? Download het handboek verblijfsrecreatie hier (746 kB). Je kunt het handboek ook in delen downloaden:
  - Quick Scan (pdf, 6 pag.): een invulschema om te zien of je verblijfsrecreatie wilt.
  - De Negen Stappen (pdf, 10 pag.): de kern van het handboek.
  - Werkbladen (pdf, 18 pag.) bij de Negen Stappen.
  - Studie- en werkinformatie (pdf, 33 pag.): achtergrondinformatie.
  - Vier verhalen van Utrechtse ondernemers (pdf, 17 pag.): ter inspiratie.
- www.vekabo.nl (Vereniging van Kampeerboeren),
- www.svr.nl;
- www.bedandbreakfast.nl
- Agrotoerisme, iets voor u? Startersgids agrotoerisme. Download van www.multifunctionelelandbouw.net
- Startersinformatie horeca, zie www.khn.nl
- Startershandleiding van Bed & Breakfast en beleidsnotitie Bed & Breakfast ten behoeve van gemeenten op www.bedandbreakfast.nl
- Educatie: www.educatiefplatteland.nl
- Handboek boerderijeducatie, te downloaden van www.educatiefplatteland.nl
- Educatieve activiteiten die lijken op een kinderboerderij? Veel informatie in het handboek ‘Hoe start ik een kinderboerderij’, download hier

Bronnen zorglandbouw

- www.landbouwzorg.nl
- Handboek Landbouw en Zorg. Te bestellen via www.landbouwzorg.nl
- Werkmap kwaliteitswaarborg zorgboerderijen. Te downloaden via www.landbouwzorg.nl

Bronnen agrarische Kinderopvang

- www.agrarischekinderopvang.nl
- Wet- en regelgeving kinderopvang, overzicht opgesteld door Joke Verhage, VAK. downloaden van www.multifunctionelelandbouw.nl
- Stappenplan kinderopvang (niet speciaal agrarisch) op www.antwoordvoorbedrijven.nl/extra

Bronnen arbeid en arbeidsrelaties, rechtsvormen

- Rechtsvormen: een handreiking voor het kiezen van de meest geschikte rechtsvorm voor jouw multifunctionele boerderij. Taskforce Multifunctionele Landbouw. Bart Pijnenburg, Mensenland en Maria van Boxtel, Land & Co 2011. Download hier.
- CAO's in de multifunctionele landbouw: tak erbij, dan geldt misschien een andere CAO voor jouw werknemers. Taskforce Multifunctionele Landbouw. Maria van Boxtel, Land & Co en Maureen Schoutsen, WUR. 2010. Download hier.
- Vrijwilligers in de multifunctionele landbouw: wel vrijwillig, niet vrijblijvend. Ken de voorwaarden. Taskforce Multifunctionele Landbouw. Habbo Kooistra en Roza Brandsma, LTO Noord 2010. Download hier

Bronnen houden van dieren

- www.levendehave.nl
- www.ggddiergezondheid.nl
- www.nvwa.nl
- www.cvi.nl

Bronnen aansprakelijkheid

- Aansprakelijkheid: een overzicht voor ondernemers over risico, verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid in de multifunctionle landbouw. Taskforce Multifunctionele Landbouw. Maria van Boxtel. 2010 Download hier.

Bronnen financiering en fiscus

- Multifunctionele landbouw en de fiscus: wat verandert er fiscaal als je van landbouw naar verbrede landbouw verandert? Let vooral op de BTW en de landbouwvrijstelling voor de waardestijging van grond. Maria van Boxtel, Land & Co. 2011. Download hier.
- Crowdfunding op de boerderij. Leer van andere ondernemers hoe zij crowdfunding voor hun bedrijfsplannen toepasten. 2013. Maria van Boxtel, Land & Co en Marcel Vijn, PPO-WUR. Download hier
- Alternatieve vormen van financiering. Kansen voor het multifunctionele landbouwbedrijf voor niet-bancaire financieringsvormen. 2010. Maria van Boxtel, Land & Co Download hier