## 3.2 Ontsluiting via het Internet

De vegetatieopnamen van de Landelijke Vegetatie Databank zijn op verschillende manieren en langs diverse wegen via het Internet te ontsluiten. Allereerst bestaat de mogelijkheid om via het kennissysteem SynBioSys Nederland van een willekeurig gebied de gewenste informatie op te vragen, uiteraard op voorwaarde dat een aansluiting met het Internet voorhanden is. Deze optie werkt via de GIS-module van het systeem. Men dient daartoe via de bovenste menubalk in het programma de knop 'extra' te activeren en vervolgens de keuze 'Selectie gegevens SynBioSys via GIS' te maken. Hierdoor wordt een kaart van Nederland geopend waarbij allerhande opties worden geboden om specifieke kaartlagen toe te voegen, voor zover men daarover beschikt. Men moet hierbij denken aan topografische kaarten met bijvoorbeeld de begrenzing van provincies of gemeenten, aan kaarten waarop de ligging van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS), de afzonderlijke Natura 2000-gebieden of de bezittingen van natuurbeschermingsorganisaties als het Staatsbosbeheer of de Vereniging Natuurmonumenten worden getoond, maar ook aan fysisch-geografische kaarten, zoals bodemkaarten en ecotoopkaarten. Wanneer men bijvoorbeeld voor een bepaalde gemeente wil nagaan welke informatie binnen de Landelijke Vegetatie Databank beschikbaar is, dan kan men, op basis van een kaart van Nederlandse gemeenten, deze opvragen door gebruik te maken van de verticale menubalk aan de rechterzijde van het programma. Nadat de desbetreffende gemeente op de topografische kaart is opgezocht, kan een raster worden toegevoegd met celgrootten van 5x5 kilometer (atlasblokken) of 1x1 kilometer (kilometerhokken), waarna alle basisgegevens op de drie niveaus van soorten, vegetatie en landschap uit de desbetreffende cellen worden geselecteerd. Als de analyse is uitgevoerd, verschijnt boven in het programma een menubalk waarmee afzonderlijke selecties kunnen worden bekeken. Naast een overzicht van de aanwezige plantensoorten – voor diegenen die toegang hebben tot de zogenaamde Florbase database, waarin enkele miljoenen records over de verspreiding van alle vaatplanten in ons land zijn opgeslagen – betreft dit ook een overzicht van de aanwezige plantengemeenschappen en landschapstypen. Met een keuzetoets rechtsboven in de menubalk krijgt men via het Internet een overzicht van alle in de Landelijke Vegetatie Databank beschikbare vegetatieopnamen. De lijst van plantengemeenschappen is conform de landelijke classificatie van De Vegetatie van Nederland (Schaminée et al. 1995-1998; Stortelder et al. 1999), die van de landschapstypen conform de landelijke indeling van fysiotopen van De Waal (in Hennekens et al. 2002; De Waal 2006). Het scherm met de gevraagde gegevens geeft allereerst informatie over het op dat moment aanwezige aantal opnamen in de Landelijke Vegetatie Databank en het aantal geselecteerde opnamen in het desbetreffende gebied. De matrix biedt vervolgens per vegetatieopname meta-informatie over de bronhouder van de gegevens, het unieke opnamenummer, de code en naam van de desbetreffende plantengemeenschap, topografische informatie (waaronder Amersfoort-coördinaten indien voorhanden) en tenslotte, in een opmerkingenveld, allerhande aanvullende informatie over de opname en het proefvlak waar deze gemaakt is. Van een groot aantal opnamen, te weten alle opnamen waarvan Alterra de bronhouder is, kan tevens de soortenlijst worden bekeken. Wel is hierbij de veiligheid ingebouwd dat de informatie van kwetsbare soorten niet zomaar wordt vrijgegeven, om kwaadwillenden niet te faciliteren in hun drang deze planten op te zoeken en uit te steken. Bij de desbetreffende opname wordt dan vermeld dat er bijvoorbeeld 'verder nog twee Rode Lijstsoorten aanwezig' zijn.

Het mondingsgebied van de Overijsselse Vecht vormt een van de bolwerken van de Kievitsbloem (Fritillaria meleagris) in Europa. Vroeger kwamen ook in de westelijke helft van Nederland her en der graslanden met grote aantallen kievitsbloemen voor, zoals blijkt uit oude beschrijvingen, maar hiervan resteert nog slechts een enkel plekje in de omgeving van Gouda. Fotograaf: Ruud Knol

Een tweede optie om van een of meer kilometerhokken in ons land de gegevens van de Landelijke Vegetatie Databank op te vragen biedt het Natuurloket (www.natuurloket.nl). Deze website biedt informatie over het voorkomen van beschermde planten en dieren in Nederland. Op eenvoudige wijze kan worden nagegaan of in een bepaald gebied beschermde soorten aanwezig zijn, waarbij gebruikt gemaakt van een interactieve kaart en een raster van vierkante kilometers. Ook worden gegevens verstrekt over de wettelijke bepalingen waaronder deze planten en dieren vallen, zoals de Flora- en Faunawet. De interactieve kaart wordt geopend via de optie 'Naar de kaart', waarbij de landkaart van Nederland op het scherm verschijnt. Hier kan men inzoomen naar het gebied waarvan men de gegevens wil inzien. Wanneer men het niveau van kilometerhokken heeft bereikt, kan men een of meer hokken selecteren en van deze selectie een rapport laten aanmaken. In de rapportage wordt in een matrix per soortengroep vermeld hoeveel Rode Lijst soorten in het desbetreffende hok voorkomen met een aanduiding van de volledigheid en de actualiteit van de inventarisatie. Onderaan het rapport wordt de mogelijkheid geboden de informatie van de Landelijke Vegetatie Databank op te vragen. Dezelfde gegevens worden getoond als die via het programma SynBioSys Nederland kunnen worden ingezien, met precies dezelfde mogelijkheden. Zo is het ook via het Natuurloket mogelijk om individuele vegetatieopnamen te bekijken.

In de jaren zestig en zeventig van de voorbije eeuw kende het vegetatieonderzoek hoogtijdagen op de universiteiten in ons land. Voor studenten werden jaarlijks excursies naar het buitenland georganiseerd, zoals hier een excursie van Nijmeegse studenten in 1974 naar Hongarije onder leiding van Victor Westhoff.

Een derde mogelijkheid betreft het opvragen van basisgegevens over Natura 2000-gebieden via de website van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Voedselkwaliteit (www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/natuur-en-biodiversiteit/natura-2000). Via deze website verstrekt het ministerie gegevens over de natuurwetgeving, die van belang zijn voor bestuurders en burgers die met deze materie in aanraking komen. Het gaat niet alleen om informatie over wetten, regelgeving en beleid, maar geeft ook toegang tot onderbouwende kennis en informatie. Voor het opvragen van gegevens uit de Landelijke Vegetatie Databank selecteert men de optie 'Hulpmiddelen natuurwetgeving' op het linkerpaneeltje van de openingspagina van de website. Via enkele stappen kan men op de kaart van Nederland het Natura 2000-gebied aanklikken waarvan men meer wil weten. Naast een gedetailleerde kaart, een overzicht van habitattypen waarvoor het gebied kwalificeert, een beschrijving van het gebied en eventueel beschikbare panoramafoto’s, wordt hier de mogelijkheid geboden om basisgegevens te bekijken. Dit betreft wederom de metagegevens van het landelijke bestand (en in veel gevallen ook de feitelijke vegetatiebeschrijvingen), maar bijvoorbeeld ook een samenvattende lijst van alle in het gebied waargenomen plantengemeenschappen.