## 6.4 Twee stabiele toestanden in een meer

In deze paragraaf kijken we naar het werk van Marten Scheffer.

Lees het artikel Ecosystemen kunnen omklappen:http://www.kennislink.nl/publicaties/ecosystemen-kunnen-omklappen

Bekijk ook de film over zijn werk: http://www.youtube.com/watch?v=d7-6ROI5k-s

Opdracht 6.13

Van het werk van Marten Scheffer vind je hieronder een computermodel in het programma Coach. In dit model zie je de relatie tussen twee vissoorten in een meer, sloot of plas: de brasem en de snoek.

Open het model RenéArjan.cma.

Beantwoord de volgende vragen op de computer en bewaar het document in je digitale portfolio.

(a) Hoe kun je aan het model zien dat de snoek de predator is en de brasem de prooi?

(b) Laat het model nu de veranderingen in de dichtheden van beide populaties berekenen door op de startknop te klikken. Maak een afbeelding van je model (bijv. met de printscreen functie) en plak deze in je document. Geef aan tussen welke dichtheden de populaties schommelen.

(c) In het model zit een factor "helderheid". Die staat ingesteld op 10.000.
Wat gebeurt er met snoeken en brasems als de helderheid steeds een factor 10 kleiner wordt gemaakt?
Maak een afbeelding van je model (bijv. met de printscreen functie) en plak deze in je document. Geef aan tussen welke dichtheden de populaties schommelen, als daar sprake van is. Bedenk dat bij een troebel meer de snoek de brasem niet goed kan zien.

(d) Er zijn eigenlijk vier belangrijke schakels in de voedselketen: algen, watervlooien, brasems en snoeken. In het model heb je gezien dat de snoek in troebel water flink in aantal afneemt en de brasem niet.
Wat betekent dat voor de algen en de watervlooien?
En wat gebeurt er in helder water met algen en watervlooien?

(e) Bedenk ook dat water vooral troebel wordt door algenbloei.
Leg uit dat er zowel een heldere als een troebele stabiele toestand in een meer kan bestaan.

(f) Leg uit waardoor Marten Scheffer erin slaagde om meren, sloten en plassen weer helder te maken door het massaal wegvangen van brasems.

RenéArjan.cma