# Over deze module

Documenten

Docentenhandleidingen en toetsen zijn voor docenten verkrijgbaar via de bètasteunpunten: zie colofon.

Labjournaal

Syllabus De virtuele fabriek.docx

Colofon

Auteurs:

Deze e-klas is ontwikkeld binnen het Innovatie Impuls Onderzoek project E-klas en PAL-student.
De e-klas is geschreven door:
Herbert van de Voort (Vechtstede College Weesp) en Ria Kraakman-van der Zwet (Cartesius Lyceum Amsterdam).

HO expertise, technische ondersteuning, lay-out en redactie:
Hanna Westbroek, vakdidactica aan het Onderwijscentrum van de VU Amsterdam, en De Praktijk, Amsterdam

De Flash-animaties en de tekeningen van de personages en fabrieksruimten zijn tot stand gekomen mede met hulp van de volgende Cartesius Lyceum leerlingen:

- de 5V-informaticaleerlingen Rachid Bousbaaouafi, Koos Dechering, Jessica Fernhout, Imane al Gharib, Mees Fröberg, Mees Hoeksma, Ben James, Pier Jorritsma, Kadir Kayak, Ilija Trbojevic, Bob van Unen, Cas Verbeek, Bram Weijmer,
- de 4H/V-informaticaleerlingen Barbara Boon, Hannah Burger, Prosper Deitch, Daan Disco, Ayman el Ghalbzouri, Betül Göktekin, Shahrokh Hassani, Otto Hauser, Rewie Kisoentewari, Allard Kool, Roos du Pree, Marina Rahim, Ischa Schrijver, Senna Snel, Jelle Spreij, Luca Taylor, Tristan Vooren, Robin Wijnands,
- en hun informatica-docent Ron Klaver;

De Flash-animaties van de reactor in de Ammoniakruimte zijn ontwikkeld door Rob Ouwerkerk, Stedelijk Gymnasium Haarlem

Het inleidende FlowChemie Experiment in de Controlekamer is uitgewerkt samen met Marianne de Vroomen, TOA Cartesius Lyceum Amsterdam

De E-klas is voorgetest door Ivan Plantevin, PAL-student en oudleerling van het Cartesius Lyceum, ..., PAL-student voor het Vechtstede College, en Marieke Esch

Oorsprong materiaal:

Bleekmiddel Productieruimte:

Achtergrondinformatie t.b.v. de opgaven:

- voor het oefenen met IR-opgaven is gebruik gemaakt van de door de Radboud Universiteit Nijmegen ontwikkelde website:http://wetche.cmbi.ru.nl/vwo/cdrom05/jmol/spect/ir/index.html
- de IR-spectra van anthraquinon en anthrahydroquinon komen van de NIST Chemistry WebBook: http://webbook.nist.gov/chemistry/

Filmpjes:

- "Infra-Red Spectroscopy (IR)": http://www.youtube.com/watch?v=DDTIJgIh86E&feature=related

Ethanol Productieruimte:

Achtergrondinformatie t.b.v. de opgaven:

- de productie van ethanol uit etheen: http://www.chemguide.co.uk/physical/equilibria/ethanol.htm en voor Shell-specifieke informatie: http://www.shell.com/home/content/chemicals/aboutshell/who_we_are/our_history/ en de Shell-MSDS-databank
- voor het oefenen met MS-opgaven is gebruik gemaakt van de door de Radboud Universiteit Nijmegen ontwikkelde website: http://wetche.cmbi.ru.nl/vwo/cdrom05/jmol/spect/ms/ms.html
- de invulopdracht over GC op de pagina "Ethanol: Zuiverheidsanalyse met GC" is naar analogie van het CV behorend bij CE SCHK 2010-I Slechte Smaak opgave 6
- de opdracht 'En nu GC-en maar!' op pagina "Ethanol: Vervolg Zuiverheidsanalyse met GC" is naar analogie van CE SCHK1,2 2009-II Absint opgaven 4 en 5
- blokschema-opdracht op de pagina "Ethanol: Aan het werk met het fermentatieproces" gedeeltelijk naar analogie van CE SCHK1,2 2007-II EcoEthanolTM opgave 7
- de opdracht 'Welke productiemethode kiezen' op de pagina "Ethanol: Aan het werk met het fermentatieproces" is gemaakt rondom het TNO nieuwsbericht 'Productie van bio-ethanol voor de helft goedkoper': http://www.tno.nl/content.cfm?context=thema&content=prop_case&laag1=892&laag2=908&laag3=87&item_id=523

Filmpjes:

- animatie "How Ethanol Is Made Animated Feature": http://youtu.be/59R-NqykoXs
- animatie "Mass Spectrometer Simulator": http://ochem.jsd.claremont.edu/tutorials.htm#

Ammoniak Productieruimte:

Achtergrondinformatie t.b.v. de opgaven:

Filmpjes:

- 'Ammonia' van de video Industrial Chemistry for Schools and Colleges met dank aan en toestemming van de Royal Society of Chemistry - www.rsc.org/education

Salpeterzuur Productieruimte:

Achtergrondinformatie t.b.v. de opgaven:

Filmpjes:

- 'Nitric Acid' van de video Industrial Chemistry for Schools and Colleges met dank aan en toestemming van de Royal Society of Chemistry - www.rsc.org/education

Zwavelzuur Productieruimte:

Achtergrondinformatie t.b.v. de opgaven:

- bij de uitleg met oefeningen en opgaven is gebruik gemaakt van oude eindexamenopgaven scheikunde en wikipedia
- Lodenkamergravures: H. Ost, Lehrbuch der Technischen Chemie, Verlag von Robert Oppenheim, Berlin, 1890, p53 en p54. Copyright is verlopen. De auteur is in 1923 in Zürich overleden. (bron: Winfried R. Pötsch et al., Lexikon bedeutender Chemiker, VEB Bibliographisches Inst. Leipzig, 1988, p. 284)

Filmpjes:

- 'Sulfuric Acid' van de video Industrial Chemistry for Schools and Colleges met dank aan en toestemming van de Royal Society of Chemistry - www.rsc.org/education

Natronloog en Zoutzuur Productieruimte:

Achtergrondinformatie t.b.v. de opgaven:

- http://www.saltinstitute.org/salt-101/chemical-physical-properties/
- http://scifun.chem.wisc.edu/chemweek/cl2&naoh/Cl2&NaOH.html
- http://en.wikipedia.org/wiki/Hydrogen_chloride#Production
- http://nl.wikipedia.org/wiki/Waterstofchloride
- om inzicht te krijgen in de vereiste eindtermen voor de Nieuwe Scheikunde over het onderwerp Groene Chemie is de door de VNCI (Vereniging van de Chemische Industrie) ontwikkelde module Groene Chemie bestudeerd: http://www.scheikundeinbedrijf.nl/Module/index.rails?id=6
- de opdrachten op de pagina "Zoutzuur: Atoomeconomie, Rendement en E-factor" zijn afgeleid van de door de Royal Society of Chemistry ontworpen opdracht 'Green Chemistry, atom economy and sustainable development': http://www.rsc.org/Education/Teachers/Resources/Inspirational/resources/6.6.1.pdf

Filmpjes:

- 'Chemicals from salt' van de video Industrial Chemistry for Schools and Colleges met dank aan en toestemming van de Royal Society of Chemistry - www.rsc.org/education
- prof. Martyn Poliakoff over Green Chemistry: http://youtu.be/_KYiLFkMQ_E
- Hydrogen and Chlorine Reaction: http://youtu.be/NN82GoBG98s
- Making Hydrochloric Acid: https://www.youtube.com/watch?v=YGjd7xxTuZw

Controlekamer:

Achtergrondinformatie t.b.v. de opgaven:

- het inleidende flowchemie experiment is gebaseerd op het artikel 'Using Inexpensive Jell-O Chips for Hands-On Microfluidics Education' van Cheng Wei T. Yang, Eric Ouellet and Eric T. Lagally van de University of British Columbia in Canada (Analytical Chemistry, 2010, 82 (13), pp 5408–5414, zie: http://pubs.acs.org/doi/suppl/10.1021/ac902926x). Het experiment is een combinatie van Module II en Module III (zie originele artikel en de "supporting info” op de website).
- voor het online flowchemie experiment is gebruik gemaakt van het webexperiment Methyloranje dat door het bedrijf FutureChemistry in samenwerking met de Vrije Universiteit Amsterdam is ontwikkeld. De voorbereidende onderzoeksplan-opdracht en de logboek-opdracht zijn gestroomlijnd met de bij het webexperiment behorende document 'inquiry plan' en 'record of your inquiry plan': http://www.chem.vu.nl/en/voor-het-vwo/scheikunde-experiment/index.asp

Filmpjes:

- Editorial flow chemistry II (interview met prof. Dr. Andreas Kirschning van de Leibniz Universiteit in Hannover over flowchemie): http://www.beilstein.tv/tvpost/editorial-flow-chemistry-ii/
- "Microfluidic Resistors [Folch Lab]" over de invloed flow-snelheid in flowchemie: http://youtu.be/tvdz5gHrOUY
- "Droplet Merging and Mixing in a T junction", over mengeigenschappen in flowchemie: http://youtu.be/sLRpG-hzm9

Licentie:
Dit werk is onder de volgende Creative Commons licentie gepubliceerd.
Creative Commons Naamsvermelding-Niet-commercieel-Gelijk delen 2.5 Nederland Licentie. Aanvullende informatie vindt u op:
http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/2.5/nl/
De gebruiker mag:
het werk kopiëren, verspreiden en doorgeven

Remixen - afgeleide werken maken

Onder de volgende voorwaarden:
Naamsvermelding - De gebruiker dient bij het werk de door de maker of de licentiegever aangegeven naam te vermelden (maar niet zodanig dat de indruk gewekt wordt dat zij daarmee instemmen met uw werk of uw gebruik van het werk).

Niet-commercieel - De gebruiker mag het werk niet voor commerciële doeleinden gebruiken.

Gelijk delen - Indien de gebruiker het werk bewerkt kan het daaruit ontstane werk uitsluitend krachtens dezelfde licentie als de onderhavige licentie of een gelijksoortige licentie worden verspreid.

Met inachtneming van:
Het voorgaande laat de wettelijke beperkingen op de intellectuele eigendomsrechten onverlet.
De morele rechten van de auteur.
De rechten van anderen, op het werk zelf of op hoe het werk wordt gebruikt, zoals het portretrecht of privacyrecht.
Afstandname van rechten - De gebruiker mag afstand doen van een of meerdere van deze voorwaarden met voorafgaande toestemming van de rechthebbende.
Publiek domein - Indien het werk of een van de elementen in het werk zich in het publieke domein onder toepasselijke wetgeving bevinden, dan is die status op geen enkele wijze beïnvloed door de licentie.
Andere rechten - Onder geen beding worden volgende rechten door de licentieovereenkomst in het gedrang gebracht.
Let op - Bij hergebruik of verspreiding dient de gebruiker de licentievoorwaarden van dit werk kenbaar te maken aan derden. De beste manier om dit te doen is door middel van een link naar deze webpagina.