## Extra opgaven 2.2

Webopgave 76 - Kraters op de maan

Een van de eerste waarnemingen die Galilei met zijn telescoop deed waren de kraters op de maan. De tekeningen in onderstaande figuur zijn door Galilei gemaakt. Hij heeft de schaduwgebieden op de rand van licht en donker wat vergroot getekend. Leg uit hoe je uit deze schaduwen kunt afleiden dat er kraters op de maan zijn. Waarom was de ontdekking van de kraters op de maan in strijd met het geocentrisch wereldbeeld?

Webopgave 77 - De manen van Jupiter

Toen Galilei zijn telescoop op Jupiter richtte, ontdekte hij vier heel kleine lichtpuntjes. Hij besloot deze lichtpuntjes een aantal weken te observeren. In zijn logboek schreef hij onder andere de volgende waarnemingen:

De lichtpuntjes verplaatsen zich en komen na een bepaalde periode weer op dezelfde plaats terug en dat patroon herhaalt zich. […] Soms zie ik vier lichtpuntjes, het andere moment maar twee of drie. Heel vreemd… [… ] De lichtpuntjes lijken zich allemaal op één horizontale lijn te bewegen.

Wat waren dat voor lichtpuntjes die zich rond de planeet Jupiter bevonden?

1. Waardoor zag Galilei de ene keer vier lichtpuntjes en het andere moment maar twee of drie?
2. Waardoor liggen de lichtpuntjes steeds op één lijn?
3. Waarom was deze ontdekking in strijd met het geocentrisch wereldbeeld?

Webopgave 78 - De schijngestalten van Venus

Bij het bekijken van Venus merkte Galilei op dat deze planeet net als de maan schijngestalten had. Merkwaardig was vooral dat de grootte van Venus steeds veranderde (zie figuur 60). Naarmate de schijngestalte ‘voller’ is, wordt Venus kleiner. Galilei kan die waarnemingen maar op één manier verklaren (zie figuur).

1. Leg aan de hand van figuur uit waardoor het sikkeltje van Venus veel groter is dan de ‘volle’ Venus.
2. Kun je nu ook beredeneren of Venus dichter bij de zon staat dan de aarde, of juist verder weg? Zo ja: hoe?
3. Waarom was deze ontdekking in strijd met het geocentrisch wereldbeeld?
5. De schijngestalten en veranderende grootte van Venus worden ook uitgelegd in deze animatie: fasen van Venus

Webopgave 79 - Vlekken op de zon

Galilei deed ook waarnemingen aan de zon. Hij keek natuurlijk niet door een telescoop rechtstreeks naar de zon, maar hij gebruikte de telescoop om een projectie van de zon op een stuk papier te maken. Op die manier zag hij donkere vlekken, maar hij wist niet zeker of de vlekken op de zon zaten of dat het donkere voorwerpen of bijvoorbeeld wolken waren die tussen de aarde en de zon bewogen.

Bekijk onderstaand videofragment.

Bron: http://www.youtube.com/watch?v=Gvb11bmE1vU

De door Galilei waargenomen donkere vlekken hebben de volgende eigenschappen:

- De vlekken bewegen zich van oost naar west over de zonneschijf.
- Aan de rand van de zon bewegen de vlekken langzamer dan in het midden.
- De vlekken die ter hoogte van de zonne-equator liggen, bewegen in ongeveer 25 dagen eenmaal om de zon.
- De vlekken hebben geen constant patroon. De vlekken verdwijnen soms of komen spontaan op.

1. Probeer aan de hand van de waarnemingen af te leiden dat de vlekken die Galilei zag op de zon moeten zitten.
2. Waarom was deze ontdekking in strijd met het geocentrisch wereldbeeld?

Webopgave 80 - Geocentrisch wereldbeeld

1. Welke verschijnselen in het zonnestelsel zijn in strijd met het geocentrisch wereldbeeld?
2. Wat zijn de sterke punten van het heliocentrisch wereldbeeld?
3. Vergelijk je antwoorden op deze twee vragen met je antwoorden bij orientatieopdracht 22.
4. Waardoor heeft het geocentrisch wereldbeeld zo lang stand gehouden?