## 8. Ethische aspecten

Ethiek is een onderdeel van filosofie, waarin wordt nagedacht over goed en fout handelen. Dit kan ook op tissue engineering worden toegepast.

Voordat tissue engineering wordt toegepast bij de mens, wordt het eerst getest op dieren. In Nederland werden in 2009 ruim een half miljoen dieren gebruikt voor dierproeven voor tissue engineering. Niet allen proefdieren kun je goed met de mens vergelijken, dus hoe kiest men nu een geschikt proefdier? Hierin zijn een aantal factoren van belang. Geld speelt natuurlijk altijd een grote rol. Je hoeft geen rekenwonder te zijn om te bedenken dat paarden dure proefdieren zijn. Ze nemen nogal wat meer ruimte in dan een muis of een konijn, ze eten meer en het duurt veel langer tot ze volwassen zijn.

Bij sommige problemen ontkom je toch niet aan een groter proefdier, bijvoorbeeld bij een hartklep. Schapen zijn voor dit soort onderzoek hét proefdier omdat ze een hartslag hebben tussen de 70 en 90 keer per minuut, net als de mens. Daarnaast hebben schapen relatief veel last van kalkvorming op hun hartkleppen. Als het implantaat in schapen niet leidt tot toegenomen verkalking, is de kans groot dat er wat dat betreft ook bij mensen geen problemen ontstaan.

Hieronder zie je een lijstje met ethische aspecten die spelen bij tissue engineering:

1. Gebruik van humane embryonale stamcellen. Onderzoek op embryo’s wordt ook mogelijk als het ten goede komt aan andere embryo's en de wetenschap.
2. Therapeutisch klonen. Bij therapeutisch klonen wordt met behulp van kerntransplantatie een embryo gekweekt dat genetisch identiek is aan de patiënt. Als het embryo ongeveer honderd cellen groot is worden stamcellen verwijderd en in kweek gebracht.
3. Gebruik van dierlijk weefsel. Om tissue engineering te gebruiken op dieren en deze dierlijke weefsels te plaatsen in de mens.
4. Doneren van lichaamscellen. Het vrijwillig afstaan van lichaamscellen en deze te kweken om hiermee andere patiënten te helpen.
5. Vroeger ingrijpen bij aandoeningen. Bij een embryo al constateren of er bepaalde aandoeningen zijn. Mochten er weefsels zijn die bepaalde afwijkingen hebben, dan kunnen deze alvast gekweekt worden.