## Soorten vragen

Vraagsoorten

Er zijn verschillende soorten vragen. Vragen kunnen verschillen naar het doel van de vraagsteller, de

vorm van de vraag of de situatie waarin deze gesteld wordt.

Open, gesloten en keuzevraag

Vragen kunnen onderverdeeld worden in open vragen, gesloten vragen en keuzevragen.

Een open vraag bevat een vragend voornaamwoord, zoals wie, waar en wanneer. Ze staan meestal

aan het begin van de zin:

- Wie, welke? (vragen naar het onderwerp)
- Waar, waarheen? (vragen naar een plaats)
- Wanneer, hoe lang, hoe vaak, hoe laat? (vragen naar de tijd)
- Hoe? (vragen naar een manier of methode)
- Waarom, waardoor, hoezo? (vragen naar de oorzaak)

Het omhoog gaan van de stem aan het eind van de zin is niet beslist nodig, gezien de vraag al

voldoende gekenmerkt wordt door het vraagwoord of de persoonsvorm aan het begin van de zin.

Een gesloten vraag begint met de persoonsvorm van het werkwoord en als antwoord kan er ja of

nee gegeven worden. Voorbeelden:

- Heb jij een computer?
- Vertrekken zij morgen?
- Komt hij morgen niet?
- Kan dit niet wachten?

Een gesloten vraag kan de vorm van een mededelende zin aannemen. In dat geval gaat de klank aan

het eind van de zin omhoog om het als een vraag te laten klinken:

- Jij hebt een computer?

Vragen kunnen als gesloten vraag gesteld worden, zonder het feitelijk te zijn. Voorbeeld:

- Kunt u mij zeggen hoe laat het is?

Hierop verwacht men niet het antwoord ja of nee, maar de tijd. Wanneer er wel met nee

geantwoord wordt, zou er uit beleefdheid een uitleg bij gegeven moeten worden

In de keuzevraag zijn de antwoorden in de vraagstelling genoemd. Voorbeeld:

- Bent u voor of tegen het project?

Verwant aan de keuzevraag is de meerkeuzevraag die in examens en psychologische testen wordt

gebruikt. Voordeel is dat de antwoorden optelbaar zijn en snel nagekeken kunnen worden.

Directe en indirecte vraag

Vragen kunnen onderverdeeld worden in directe en indirecte vragen.

Een directe vraag eindigt altijd met het vraagteken ? (zie leestekens) Voorbeeld:

- Wanneer kom je?

Een vraag kan ook als indirecte vraag gesteld worden, zonder dat het de grammaticale vorm van een

vraag heeft. Voorbeeld:

- Ik zou graag weten, wanneer je komt.

Gerichte of lineaire vraag

De gerichte vraag of ook wel lineaire vraag kan zowel open als gesloten gesteld worden en vraagt

naar concrete gegevens en feiten. Het antwoord is vaak kort en de vraag alleen leidt daardoor weinig

tot uitdieping van het onderwerp. Voorbeelden:

- Wat is er gebeurd? / Heeft u verwondingen?
- Hoe laat was u ter plekke? / Was u alleen?
- Hoeveel? Hoe vaak?

Maar bijvoorbeeld niet het gebruik van hoe of waarom.

Strategische vraag

Bij een strategische vraag is het antwoord wel ongeveer bekend, maar wordt de vraag toch gesteld

om het antwoord letterlijk te horen of om de andere partij nogmaals te laten nadenken over de

inhoud van het antwoord. Voorbeelden:

- Wat had ik je nu gezegd? (bijvoorbeeld door ouder aan kind gesteld)
- Hoe hard denkt u dat u hier mag rijden? (verkeerspolitieagent)
- Begrijp ik goed dat u zegt...? (controlevraag)

Reflectieve vraag

De reflectieve vraag is bedoeld om iemand over zijn eigen situatie of rol te laten nadenken.

Voorbeeld:

- Hoe kijk je naar jezelf in deze situatie?
- Wat is jouw aandeel hierin?
- Wat denk je dat er van je verwacht wordt?

Retournerende vraag

De retournerende vraag, ook wel wedervraag genoemd, is een vraag die als antwoord dient op een

eerder gestelde vraag. Voorbeeld:

- Hoe oud ben je? Waarom wil je dat weten?
- Ben je katholiek? Heeft de paus een balkon?
- Mag ik je wat vragen? Waarom vraag je dat?

Doorvraag

De doorvraag gaat door op het antwoord dat gegeven werd. De doorvraag werkt heel stimulerend en

brengt vaak veel informatie naar boven. Voorbeelden:

- Wat bedoelt u daar mee?
- Kun je een voorbeeld geven?
- Wat zouden daar de gevolgen van kunnen zijn?

Relationele en circulaire vraag

Een relationele vraag moet antwoord geven op de onderlinge relatie tussen twee personen en de

verschillen in beleving. In mediation wordt deze vraag bijvoorbeeld gesteld. Voorbeelden:

- Hoe was de relatie in het verleden?
- Wat voor gedachten voor toekomst?
- Waar is het beide partijen om te doen?

Een circulaire vraag wordt eveneens gebruikt in een gesprek met een bemiddelaar. Hierbij wordt aan

beide partijen een vraag gesteld, waarbij de tweede vraag, de circulaire vraag, doorgaat op het

antwoord van de startvraag. Voorbeeld:

- Wat is er nodig voor u om uit dit conflict te komen?
- Wat kunt u geven om daaraan tegemoet te komen?

Negatieve vraag

Negatieve vragen hebben een ontkenning in de zin. Voorbeeld: Moet je niet werken? Negatieve

vragen drukken op verschillende manieren bevestiging of ontkenning uit. Negatief geformuleerde

vragen zijn vaak voor meer uitleg vatbaar of moeilijk te begrijpen. Dit komt doordat het soms

onduidelijk is of geantwoord moet worden op het tegengestelde of op het niet-ontkende.

Voorbeelden:

- Kom je mee? is een duidelijke vraag. Kom je niet mee? is niet het tegengestelde daarvan,

maar heeft een aanvullende betekenis, net als een voorafgaand vermoeden of

veronderstelling: de ander zou immers toch sowieso niet meekomen. Een antwoord met ja of

nee is ook niet zonder meer mogelijk omdat het tot misverstanden kan leiden.

- Aan iemand zonder paspoort kan gevraagd worden: Heb je een paspoort? Of: Heb je geen

paspoort?. In beide gevallen kan de persoon in kwestie er nee op antwoorden, terwijl de

vragen tegengesteld lijken.

Suggestieve vraag

Bij suggestieve vragen wordt een vermeend juist antwoord al in de vraag zelf gegeven, meestal

omdat er sprake is van een oordeel. Voorbeelden:

- Je bent toch wel met me eens dat we vanavond heengaan?
- Je dacht zeker dat ik je zou vergeten?
- Vindt u ook niet dat u gefaald heeft?

Retorische vraag

Een retorische vraag is niet echt een vraag maar een stijlfiguur. Het is een bewering in vraagvorm en

er wordt dan ook geen antwoord op verwacht. De retorische vraag kan zowel stimulerend werken,

als verzet op roepen. Voorbeeld:

- Zijn we niet allemaal trots op de geleverde prestatie?

Een ander gebruik van de retorische vraag is de hypothetische vraag die bijvoorbeeld vaak door

conferenciers wordt gebruikt als grap of om het publiek te choqueren, of als confronterende vraag in

een politievraaggesprek. De vraag lokt namelijk uit dat met elk antwoord dat iemand geeft meer

informatie wordt losgelaten dan hij van plan was. Voorbeeld:

- Heb je je vrouw nog geslagen dit weekend?

Hypothetische vraag

Een hypothetische vraag heeft een vooronderstelling in zich en om de fantasie aan het werk te zetten

of om een denkproces bij de ander op gang te brengen. Voorbeelden:

- Stel dat de fractievoorzitter opstapt; wilt u dan fractievoorzitter worden?
- Wat gaat u doen als de deal niet doorgaat?

Voordeel / nadeel vraagsoorten

Open vraag

- Begint met een vraagwoord (wie, wat, waar, waarom, hoe...)
- Informatie krijgen over mening, gevoelens en feiten
- Voordeel: De ander krijgt veel ruimte zijn mening te geven
- Nadeel: Tijdrovend

Gesloten vraag

- Begint vaak met een werkwoord
- Houdt het gesprek kort en komt snel to-the-point
- Voordeel: De vraagsteller houdt meer grip op het gesprek, vergelijken van vragen is erg

gemakkelijk, en je komt snel tot de informatie die je nodig hebt

- Nadeel: Onverwachte en wellicht belangrijke zaken krijgen minder kans om boven tafel te

komen

Keuzevraag

- Begint met een werkwoord (meestal: willen, kunnen of zijn)
- Plaatst de gesprekspartner voor een keuze
- Voordeel: Het antwoord wordt gestuurd naar beschikbare mogelijkheden
- Nadeel: De ander kan zich gedwongen voelen in een voor hem niet aantrekkelijke keuze

Gerichte vraag

- Begint met een vraagwoord (wie, wat, waar, waarom, hoe...)
- Het gaat om het verkrijgen van feitelijke informatie
- Voordeel: Levert snel beknopte informatie
- Nadeel: Beperkte antwoordmogelijkheden

Suggestieve vraag

- De mening, verwachting van de vraagsteller is verweven in de vraagstelling
- De gesprekspartner wordt verleidt tot een bepaalde uitspraak
- Voordeel: Kan net het zetje geven om mee te gaan in wat de vraagsteller wil
- Nadeel: Levert vaak geen objectief antwoord

Reflecterende samenvattende vraag

- Begint meestal met dus of je de gesprekspartner goed hebt begrepen
- Voordeel: Werkt motiverend en stimulerend
- Nadeel: Teveel samenvatten kan de ander als storend ervaren

Retorische vraag

- De vraagsteller verwacht en wil eigenlijk geen antwoord
- De vraagsteller beoogt eigenlijk, dat de gesprekspartner reageert op de bedoeling achter de

vraag

- Voordeel: Kan als beleefdheid worden opgevat
- Nadeel: In suggestieve vorm kan dit irritatie opwekken bij de gesprekspartner

Doorvragen

- De gesprekspartner moet nog meer gaan praten
- Geeft meer diepte aan het gesprek
- Voordeel: Laat zien dat je de ander volgt, levert gedetailleerde informatie op
- Nadeel: Kan als kruisverhoor ervaren worden