# Hormonale anticonceptie

### Omschrijving van het misconcept

Leerlingen denken dat:

- Hormonale anticonceptie niet goed voor je is.
- Hormonale anticonceptie je onvruchtbaar maakt (op de lange termijn)
- De pil je hormonale systeem ‘plat legt’ of je lichaam vergiftigt.
- De stopweek of onttrekkingsbloeding een echte menstruatie is, die nodig is voor je gezondheid.

### Achtergrond misconcept

Hormonale anticonceptie zoals de pil, ring, pleister, hormoonspiraal is een van de meest onderzochte medicijnen ter wereld. Volgens het RIVM en NHG is het bij correct gebruik zeer betrouwbaar en veilig. Toch zijn er leerlingen die denken dat de hormonale anticonceptie invloed heeft op de vruchtbaarheid op de lange termijn. Enkele middelen zorgen er wel voor dat het langer kan duren voor de menstruatiecyclus volledig is teruggekomen (bijvoorbeeld hormoonhoudend IUD of prikpil), maar hebben geen aangetoond effect op de vruchtbaarheid gedurende het hele leven.

Ernstige complicaties komen zelden voor en vooral bij mensen met specifieke risicofactoren (zoals trombose, roken of 35+). Van de hormonale anticonceptie kan iemand wel bijwerkingen krijgen zoals hoofdpijn of misselijkheid maar dit betekent niet dat het ‘slecht’ of ‘gevaarlijk’ is. Als een leerling wil weten welke hormonale anticonceptie niet verstandig is in een situatie kan altijd aangeraden worden om langs de huisarts te gaan of kan er ook bronnen geraadpleegd worden waarin de bekende uitzonderingsgevallen beschreven staan (zie bronnen en verder lezen).

Moore (1995) bracht enkele negatieve ‘mythen’ over menstruatie aan het licht. Zij ontdekte dat 80% van de steekproef dacht dat menstruatie het lichaam zuivert van ‘vies bloed’. Een veelgehoorde angst onder vrouwen is dat als ze niet bloeden, bloed en slijm in je baarmoeder blijft zitten. Ze denken dat het lichaam zich moet schoonmaken door te bloeden. Dat is biologisch onjuist. Na een eisprong wordt het baarmoederslijmvlies dikker. Als er geen zwangerschap komt, wordt dat slijmvlies afgestoten. Dat geeft menstruatiebloed. Het is een normaal gevolg, geen noodzaak.

Vrouwen die hormonale anticonceptie gebruiken hebben geen menstruatie maar een onttrekkingsbloeding. Dit is niet hetzelfde, maar lijkt wel op elkaar. In de stopweek wordt gestopt met de hormonen waardoor het hormoonniveau plots daalt. Het dunne baarmoederslijmvlies laat deels los. Dit heet onttrekkingsbloeding en geen menstruatie. Door de hormonale anticonceptie blijft het baarmoederslijmvlies dun. Er is geen overtollig bloed of weefsel.

Zonder anticonceptie werkt de cyclus via de hersenen die hormoonsignalen afgeven. De eierstokken maken dan oestrogeen en progesteron, daardoor ontstaat een eisprong en menstruatie. Bij de hormonale anticonceptie wordt de aanmaak van oestrogeen en progesteron overgenomen door de eierstokken doordat deze hormonen al in lage stabiele dosering in de anticonceptie zitten. Hierdoor krijgen je hersenen het signaal dat er al genoeg hormoon is en er geen eisprong nodig is. Het resultaat is dat er geen eisprong komt. De hormonale anticonceptie vervangt deels dus deze cyclus maar legt deze niet plat.

###

### Voorbeeld aanpak in de les

Enkele goede video’s:
SchoolTV (2025): https://schooltv.nl/video-item/gezond-of-gelul-in-de-klas-anticonceptie
Arjen Lubach (2023): https://www.youtube.com/watch?v=gmZJEKhDZxo
NOS Stories (2023): https://www.youtube.com/watch?v=NcT7rbD97N4

Met deze PowerPoint kun je gericht vragen stellen over de kennis rondom hormonale anticonceptie:

Powerpoint hormonale anticonceptie

Met dit werkblad met stellingen kun je het misconcept goed zichtbaar maken en bespreken:

Werkblad hormonale anticonceptie

###

### Bronnen en verder lezen

Anticonceptie | NHG-Richtlijnen

Draaiboek Consult seksuele gezondheid

Moore, S. M. (1995). Girls' Understanding and Social Construction of Menarche. Journal of Adolescence.

Rierdan, J., Koff, E. and Flaherty, J. (1986). Conceptions and misconceptions of menstruation. Women and Health, 10, 33-45.

Kennisbank misconcepten in de biologie