# 2. Verantwoord gebruik van Generatieve AI

Ontwikkelingen rondom GenAI volgen elkaar snel op. De informatie en richtlijnen in deze wikiwijs worden daarom regelmatig geactualiseerd.

Voor velen was de eerste kennismaking met GenAI het taalmodel ChatGPT van het bedrijf Open-AI. Inmiddels zijn er vele taalmodellen en toepassingen van GenAI beschikbaar die op grote schaal gebruikt worden. Maar het toepassen van GenAI, zeker in het onderwijs, roept ook vragen op. Wat is correct, veilig of verantwoord gebruik?

De eerste vraag is natuurlijk: mag je generatieve AI gebruiken bij je studie?

Dit hangt af van hoe jouw docent het onderwijs heeft ingericht. Als het gebruik van genAI is toegestaan, staat dit in de cursushandleiding van het vak, inclusief voorwaarden (bijvoorbeeld hoe je moet citeren en bij welke opdrachten het gebruik is toegestaan). Houd daarnaast altijd rekening met de gebruiksrichtlijnen en wees je bewust van wat je invoert.

Ook als er in de cursushandleiding staat dat je genAI mag gebruiken, moet dit op de juiste manier gebeuren. In deze cursus gaan we in op hoe genAI verantwoord kan worden ingezet bij informatievaardigheden – de vaardigheden om doelgericht en efficiënt met informatie om te gaan.

Staat er níet in de cursushandleiding dat je genAI mag gebruiken? Dan kan het gebruik worden gezien als fraude. De examencommissie kan hiervoor een sanctie opleggen, zoals uitsluiting van tentamens.

### Toepassingen in je studie

GenAI kan je op verschillende manieren ondersteunen tijdens je studie, bijvoorbeeld met:

- Het verkennen van een onderwerp of brainstormen over een onderzoeksvraag.
- Het opzetten van een logische structuur voor je verslag of presentatie.
- Het formuleren van alternatieve zoektermen voor literatuuronderzoek.
- Het genereren van voorbeeldantwoorden of feedbacksuggesties.

Deze toepassingen kunnen je werk versnellen en verhelderen. Maar genAI is geen magische alleskunner: de output is gebaseerd op patronen in bestaande teksten, niet op echt begrip of inzicht. Daarom blijft jouw eigen denkwerk en controle altijd nodig. Een taalmodel zoals ChatGPT voorspelt simpelweg welk woord waarschijnlijk volgt – de antwoorden zijn dus gebaseerd op waarschijnlijkheid, niet op waarheid!

### Wees bewust van je AI-gebruik

GenAI kan een krachtig hulpmiddel zijn, vooral als je weet wanneer je het inzet en hoe je de output controleert. Later in deze Wikiwijs-module kijken we per stap van het literatuuronderzoek hoe je genAI slim en verantwoord gebruikt. Zo leer je bij elke stap – van oriënteren tot verwerken en verwijzen – wat genAI kan bijdragen en waar je alert op moet zijn.

- Algemene richtlijnen voor verantwoord gebruik.
- Transparantie: leg je AI-gebruik altijd vast.
- Verwarring voorkomen: onderscheid tussen AI-output en primaire bronnen.
- Verwijsregels volgen (SURF, APA7).
- Extra voorzichtig bij scripties, papers en projecten.