# Genexpressie

### Omschrijving van het misconcept:

Leerlingen denken dat:

- elke cel andere genen heeft.
- al het DNA in een chromosoom coderend is.
- niet-coderend DNA geen functie heeft.
- mutaties altijd leiden tot verandering in de genexpressie.
- genen aan of uit staan.

### Achtergrond misconcept:

In de onderbouw wordt gesproken over erfelijke eigenschappen en genen. Als voorbeelden wordt vaak oog- en haarkleur gebruikt. Er wordt weinig aandacht besteed aan het feit dat alle cellen van een organisme zijn ontstaan uit een bevruchte eicel en dus dus per definitie allemaal dezelfde genen bevatten. Leerlingen denken dat in de oogcellen bijvoorbeeld de genen voor haarkleur ontbreken. In de onderbouw wordt ook niet gesproken over genexpressie.
In lesboeken wordt het genetisch materiaal van een organisme gelijkgesteld aan de verzameling genen binnen de kern van elke cel van een organisme. Hierdoor kunnen leerlingen denken dat al het DNA coderend is voor eigenschappen (niet-coderend DNA wordt niet behandeld).
In werkelijkheid bevat maar 2% van het DNA (coderend DNA) de instructie (code) voor de aanmaak van eiwitten. De overige 98% van het DNA (niet coderend DNA of ‘junk DNA’) codeert niet voor eiwitten maar reguleert de genexpressie. Het bepaalt wanneer en hoeveel eiwitten worden gemaakt. Mutaties in het DNA hoeven niet altijd te leiden tot een verandering in de genexpressie.
Hoewel de begrippen "aan" en "uit" een nuttige simplificatie zijn om genexpressie uit te leggen, is het in werkelijkheid een gradueel proces dat op verschillende niveaus kan worden gereguleerd.

### Voorbeeld aanpak in de les:

Diagnostische meerkeuzevragen over deze en andere misconcepten:

https://www.diagnostischevragen.nl/vakken/biologie

De werkbladen van de University of York Science Education Group bieden handvatten om deze misconcepties doelgericht zichtbaar te maken en te adresseren.

BEST werkblad The other 98 percent

Opmerking voor klankbordgroep: bovenstaande bron moet nog een aanpassing van de afbeelding krijgen en vertaal worden.

### Bronnen en verder lezen:

Knippels, M.-C. P. J., Waarlo, A. J., & Boersma, K. T. (2005). Design criteria for learning and teaching genetics. Journal of Biological Education, 39(3), 108–112.

Lewis, J., Leach, J., & Wood-Robinson, C. (2000). All in the genes? Young people’s understanding of the nature of genes. Journal of Biological Education, 34(2), 74–79.

Mills Shaw, K. R., Van Horne, K., Zhang, H., & Boughman, J. (2008). Essay contest reveals misconceptions of high school students in genetic content. Genetics, 178, 1157–1168

Osman, E., BouJaoude, S., & Hamdan, H. (2017). An investigation of Lebanese G7-12 students’ misconceptions and difficulties in genetics and their genetics literacy. International Journal of Science and Mathematics Education, 15(7), 1257-1280.

Smith, M. U. (2014). It’s not your grandmother’s genetics anymore! The American Biology Teacher, 76(4), 224–229.

Smith, M. K., & Knight, J. K. (2012). Using the Genetics Concept Assessment to document persistent conceptual difficulties in undergraduate genetics courses. Genetics, 191(1), 21–32.

Kennisbank misconcepten in de biologie