Het is belangrijk dat je een gezond gewicht hebt. Daarvoor moet je gezond en voldoende eten. Als de energieinname even groot is als het energieverbruik spreken we van een energiebalans.
Als je continu minder eet dan je verbruikt, krijg je een ondergewicht. Dit geeft geen risico op hart- en vaatziekten maar wel andere ernstige gezondheidsklachten. Ga dus nooit zomaar lijnen, zeker niet als je in de groei bent.
Als je meer eet dan je verbruikt, krijg je een overgewicht. Overgewicht is één van de risicofactoren voor het krijgen van een hartinfarct waar je gedeeltelijk wat aan kunt doen. Iedereen heeft een andere bouw, maar met voeding en beweging heb je invloed op je gewicht.
Overgewicht is nadelig voor hart en vaten:
In het algemeen kan een geringe vermindering van het overgewicht al kan leiden tot een lager risico.
Af en toe wat te veel eten is niet erg, zolang je de dag erna maar wat minder eet. Daarom heeft het Voedingscentrum de ‘Balansdag’ geïntroduceerd.
Een continue toename van lichaamsgewicht leidt op den duur tot overgewicht of zelfs obesitas (ernstig overgewicht). Ook kan overgewicht een erfelijke oorzaak hebben. Dit wordt hier buiten beschouwing gelaten.
Een veel gebruikte maar niet heel specifieke manier om te bepalen of iemand een gezond gewicht heeft voor zijn lengte is met behulp van de Body Mass Index (BMI). De BMI bereken je door het lichaamsgewicht (kilogram) te delen door de lichaamslengte (meter) in het kwadraat:
In tabel 1 kun je zien dat een BMI van 21,7 overeen komt met een gezond gewicht.
Voor kinderen en jongeren worden andere waarden gebruikt, aangezien zij nog in de groei zijn. Als er verhoudingsgewijs meer vet wordt opgeslagen in de buikholte (appelvorm), loop je een nog groter risico op hart- en vaatziekten dan wanneer er verhoudingsgewijs meer vet wordt opgeslagen rond de heupen en dijen (peervorm).
Vet dat is opgeslagen in de buikholte is relatief gemakkelijk te verplaatsen en hierbij komen vrije vetzuren vrij. Vrije vetzuren zorgen voor een afname van het HDL-cholesterolgehalte en een verstoring in de glucose- en insulinehuishouding. Dit alles geeft een groter risico op hart- en vaatziekten.
In tabel 2 kun je zien hoe je de middelomtrek van volwassenen (vanaf 21 jaar) kunt interpreteren. De interpretatie van de middelomtrek voor kinderen en jongeren in de groei wordt momenteel nog wetenschappelijk onderzocht.
Overgewicht leidt vaak tot bewegingsbeperkingen, waardoor mensen minder actief worden en juist nog meer aankomen. Dat is jammer, aangezien lichamelijke activiteit een gunstigere vetverdeling en minder vetopslag in de buik tot gevolg heeft. Het is dus van belang genoeg te bewegen.