## Over de Opleidingswerkplaats

De Opleidingswerkplaats is een praktijkgericht onderzoeksprogramma waarin wordt onderzocht hoe open leermateriaal effectief kan worden ingezet in het funderend onderwijs als in het curriculum van lerarenopleidingen kan worden opgenomen. De Opleidingswerkplaatsen richten zich op het ontwikkelen van kennis en werkwijzen die lerarenopleidingen en scholen helpen om open leermateriaal op een duurzame en bruikbare manier in te zetten. Op deze pagina staan de diverse doelen, doelgroepen en resultaten, behorend bij de Opleidingswerkplaatsen beschreven.

## Projectdoelstellingen Opleidingswerkplaatsen

### Hoofddoel: Beoogde impact van de Opleidingswerkplaatsen

De Opleidingswerkplaats richt zich op de structurele integratie van open leermateriaal binnen lerarenopleidingen en het funderend onderwijs. Dit gebeurt door samenwerking binnen de participatiedriehoek, waarin lerarenopleidingen, leraren in opleiding en stagescholen een sleutelrol vervullen.

### Beoogde impact per deelnemer in de participatiedriehoek

Lerarenopleidingen

Lerarenopleidingen hebben werken met open leermateriaal als vaardigheid voor hun studenten structureel opgenomen in hun curriculum, waardoor studenten leren hoe zij open leermateriaal kunnen ontwikkelen, gebruiken en aanpassen. Daarnaast is een aanpak ontwikkeld om open leermateriaal duurzaam te borgen binnen vakdidactiek, stagebegeleiding en andere onderwijsactiviteiten.

Leraren in opleiding

Leraren in opleiding passen open leermateriaal effectief toe in hun stagescholen en kunnen dit materiaal evalueren en door ontwikkelen. Zij hebben praktijkervaring opgedaan met het gebruik ervan en dragen bij aan de verdere ontwikkeling en bredere acceptatie van open leermateriaal in het onderwijs.

Stagescholen

Stagescholen begeleiden hun stage-studenten bij het inzetten van open leermateriaal als onderdeel van hun opleiding. Er is kennis ontwikkeld over hoe dit materiaal kan worden ingezet en aangepast aan de behoeften van leerlingen. De scholen spelen een actieve rol in de adoptie en verspreiding van open leermateriaal door hun ervaringen en inzichten te delen met andere scholen en lerarenopleidingen.

### Subdoelen: Specifieke focusgebieden

- Lerarenopleidingen hebben een effectieve en duurzame manier gevonden om werken met open leermateriaal structureel in te bedden binnen bestaande onderwijsstructuren. Open leermateriaal wordt niet als losse toevoeging gebruikt, maar geïntegreerd in vakdidactiek, stagebegeleiding en praktijkonderzoek binnen de Lerarenopleidingen.

- Leraren in opleiding zijn bekwaam in het effectief inzetten van open leermateriaal in hun onderwijspraktijk en dragen bij aan de verdere doorontwikkeling ervan binnen hun stagescholen. Studenten leren open leermateriaal niet alleen te gebruiken, maar ook aan te passen en te ontwikkelen, zodat het beter aansluit bij hun vakgebied en de onderwijscontext waarin ze werken.

- Werken met open leermateriaal is verankerd in het curriculum van meerdere lerarenopleidingen en wordt erkend als een waardevolle didactische benadering. Het gebruik van open leermateriaal wordt structureel opgenomen in onderwijsmodules, zodat toekomstige leraren hier standaard mee leren werken.

- De opgedane kennis en werkwijzen zijn toepasbaar in andere lerarenopleidingen en onderwijscontexten en dragen bij aan een bredere landelijke adoptie van open leermateriaal. Door systematische kennisdeling en samenwerking met andere initiatieven en netwerken worden de ontwikkelde werkwijzen breed toegankelijk gemaakt.

### Uitwerking van de subdoelen

Binnen de Opleidingswerkplaatsen worden de volgende werkvormen en ontwikkellijnen beoogd om de subdoelen te realiseren:

- Onderzoek naar effectieve structuren: Binnen de lerarenopleidingen wordt onderzocht hoe open leermateriaal duurzaam kan worden ingebed in bestaande structuren zoals vakdidactiek, stagebegeleiding en praktijkonderzoek. Dit gebeurt via praktijkgericht onderzoek en analyse van onderwijsmodellen.

- Stagescholen als leeromgeving: Studenten en begeleiders passen de inzet van open leermateriaal toe binnen de onderwijspraktijk van de stageschool en evalueren hoe dit in samenhang met het curriculum werkt. Hierbij wordt niet alleen gekeken naar het materiaal zelf, maar ook naar de didactische aanpak en de praktische toepasbaarheid in de klas. Op basis van deze ervaringen worden werkwijzen verbeterd en verder ontwikkeld. Ontwikkeling en toetsing van onderwijsmodules: Lerarenopleidingen ontwikkelen en verfijnen onderwijsmodules waarin werken met open leermateriaal een vaste plek krijgt. De impact van deze structurele inzet van open leermateriaal op de kennis en vaardigheden van studenten wordt onderzocht.

- Schaalbaarheid en landelijke verbinding: De ontwikkelde inzichten en werkwijzen worden actief gedeeld met andere lerarenopleidingen en landelijke initiatieven. Dit gebeurt via netwerkbijeenkomsten, kennisdeling en samenwerking met groeifondsprogramma’s. Door deze aanpak worden niet alleen structurele verbeteringen doorgevoerd binnen de deelnemende lerarenopleidingen, maar wordt ook de basis gelegd voor een bredere adoptie van open leermateriaal binnen het onderwijsstelsel.

## Resultaten en succescriteria

De Opleidingswerkplaats levert een bijdrage aan meerdere KPI’s van IOL. Tegelijkertijd zijn er aanvullende succescriteria gedefinieerd om de inhoudelijke, duurzame en kwalitatieve impact van het programma te kunnen volgen. Door deze te combineren ontstaat een integrale set van resultaatsindicatoren waarmee gestuurd en verantwoord kan worden.

Resultaatgebied | Vanaf 2026 (eerste Opleidingswerkplaats) | Vanaf 2027 (meerdere Opleidingswerkplaatsen)
Scholen actief betrokken | Minimaal 3 stagescholen werken actief mee aan het testen of onderzoeken van open leermateriaal | Minimaal 15 scholen zijn actief betrokken bij uitvoering en toepassing van open leermateriaal
Scholen bereikt via kennisdeling | Minimaal 3 scholen maken kennis met open leermateriaal via bijeenkomsten of publicaties | Minimaal 15 scholen hebben kennisgenomen van werkwijzen of materialen uit De Opleidingswerkplaats
Deelnemers aan professionalisering | Minimaal 10 studenten, docenten of opleiders nemen deel aan ontwikkel- of onderzoeksactiviteiten over open leermateriaal | Minimaal 100 studenten, docenten of opleiders hebben training gevolgd of onderzoek uitgevoerd
Ontwikkeling en gebruik van collecties open leermateriaal | Minimaal één lerarenopleiding ontwikkelt of verbetert een collectie open leermateriaal, samen met studenten en docenten. Deze collectie wordt afgestemd op de onderwijscontext, getest in een vak of stage, en door minimaal 15 studenten gebruikt en geëvalueerd. | Minimaal drie lerarenopleidingen ontwikkelen of verbeteren één of meerdere collecties, die zijn ingebed in het curriculum en structureel worden gebruikt door ten minste 50 studenten in onderwijsmodule, stages of praktijkopdrachten.
Curriculuminbedding | Verkenning naar structurele plek van open leermateriaal in één vak of module | Minimaal 1 opleiding heeft structurele inbedding gerealiseerd; 2 andere opleidingen werken hiernaartoe
Stagescholen als leeromgeving | Eerste verkenning naar toepassing op 3 scholen | 50 scholen gebruiken open leermateriaal via studenten of docenten
Begeleiding en opleidersvaardigheden | Inventarisatie van begeleidingsbehoeften opleiders en mentoren | Minimaal 5 docenten of begeleiders getraind in begeleiding van studenten bij open leermateriaal
Netwerkvorming en kennisdeling | Eerste samenwerking met minimaal 2 programma’s of netwerken | De Opleidingswerkplaats is gekoppeld aan een landelijk netwerk van lerarenopleidingen