## Wat is open leermateriaal

Een leraar is onmisbaar om kennis, lesstof en vaardigheden over te brengen aan leerlingen. Om het leerproces te ondersteunen, kun je fysiek en digitaal leermateriaal gebruiken. Denk aan (werk)boeken, educatieve video’s, apps en digitale lesmethodes. Zijn leermaterialen ‘open’? Dan mag iedereen ze – afhankelijk van de licentie – opslaan, aanpassen, combineren en gebruiken in de klas.

Kenmerken van open leermaterialen zijn: ​Het is gratis beschikbaar. ​Je mag het zonder beperkingen gebruiken en aanpassen. Let op, soms gelden er wel bepaalde voorwaarden voor het gebruik. Kijk daarom altijd welke licentie de maker aan het materiaal heeft gegeven. Daarover staat verder op deze pagina meer beschreven. ​Het is bijna altijd digitaal, zodat je het gemakkelijk kunt gebruiken en delen.

## Voor meer informatie:

## Auteursrecht

Het woord ‘open’ voor leermateriaal geeft het al aan: iedereen mag het gebruiken, aanpassen en delen. Wel zijn hier speciale afspraken over gemaakt. Heb je geschikt open lesmateriaal gevonden dat is gemaakt door iemand uit het onderwijs of voor het onderwijs vanuit een publieke organisatie? Dan heeft het materiaal vaak een Creative-Commons(CC)- licentie. Die geeft aan welke afspraken er gemaakt zijn over hoe je het materiaal mag gebruiken. De afspraken of licenties herken je aan een afkorting, een korte tekst of een icoon.

Het verschil tussen open en betaald leermateriaal zit vooral in de afspraken over het hergebruik ervan. Leermateriaal uit een methode, bijvoorbeeld van een educatieve uitgever, is vaak gemaakt door een schrijver en die heeft automatisch auteursrecht op dit materiaal. Dat wil zeggen dat je het lesmateriaal niet mag gebruiken zonder de uitdrukkelijke toestemming van die maker. Bij open materiaal is vaak het omgekeerde het geval: daarbij is het juist wel de bedoeling dat anderen het mogen gebruiken, aanpassen en delen. Met een Creative-Commons-licentie geef je als maker aan dat je leermateriaal open is.

Hieronder staan de diverse soorten Creative-Commons(CC)- licenties en wat je hier mee mag doen aangegeven.

## Wikiwijs: Vind en deel open lesmateriaal

Op Wikiwijs vind je open leermateriaal met een duidelijke Creative Commons-licentie. Lees meer over het maken van arrangementen in Wikiwijs en de Creative Commons-licenties die worden gebruikt op Wikiwijs (CC-BY en CC-BY-SA).

##
Materiaal zonder licentie of met gemengde rechten

Als er geen licentie vermeld staat bij het materiaal, geldt automatisch het auteursrecht: je mag het alleen gebruiken met toestemming van de maker, tenzij je het slechts linkt of in originele vorm toont. Let op: soms bevat open materiaal onderdelen (bijvoorbeeld video’s) die onder een andere licentie vallen. In dat geval gelden de voorwaarden van die oorspronkelijke bron