## Stap 1. Oriënteren

Oriënteren op je onderwerp

### Wat houdt deze stap in?

In deze eerste stap maak je kennis met het informatielandschap, verken je het onderwerp, bepaal je wat je nodig hebt aan informatie en formuleer je een voorlopige onderzoeksvraag. Dit is een fundamentele fase: zonder duidelijk inzicht in wat je zoekt, kun je niet effectief zoeken of beoordelen.

Onder deze stap vallen de volgende onderdelen:

- Oriënteren op het informatielandschap (informatiebronnen, netwerken, structuren)
- Identificeren van informatiebehoefte
- Zoeken ter oriëntatie
- Formuleren van een voorlopige onderzoeksvraag

Meer informatie over deze stap vind je in de Wikiwijs-training literatuuronderzoek – Stap 1: Oriënteren

### Wat is de correcte manier om dit te doen?

1. Begin bij jezelf – wat weet je al van het onderwerp? Schrijf het op.
2. Verken breed – gebruik algemene informatiebronnen zoals nieuwsartikelen, encyclopedieën of vakwebsites om basiskennis op te doen.
3. Breng structuur aan – maak bijvoorbeeld een mindmap om thema’s, deelonderwerpen en begrippen in kaart te brengen.
4. Bepaal je informatiebehoefte – waar zitten nog gaten in je kennis? Wat moet je nog uitzoeken?
5. Formuleer een voorlopige onderzoeksvraag – richt je op een concreet, afgebakend vraagstuk dat je wilt onderzoeken.

Tip: gebruik de hoofdvraaghulp en formuleer een goede hoofdvraag in 7 stappen.

### Hoe kan GenAI worden ingezet bij deze stap?

GenAI kan je in deze stap ondersteunen. Het is vooral goed in te zetten nadat je zelf de basis hebt gelegd. Het kan nieuwe suggesties geven, verduidelijkingen of aanvullingen. Kijk altijd of de output daadwerkelijk nuttig is voor jou en of deze klopt — neem deze nooit klakkeloos over.

- Controleren van je onderzoeksvraag — formuleer zelf een voorlopige onderzoeksvraag en vraag GenAI of deze helder, specifiek en afgebakend genoeg is.
- Aanvullen van zoektermen — na het opstellen van sleutelbegrippen kun je GenAI vragen of je relevante synoniemen of alternatieve zoektermen mist.
- Aanvullen van achtergrondkennis — nadat je zelf verkennende bronnen hebt gelezen, kun je GenAI vragen of er nog aanvullende informatie is die mogelijk interessant is voor jouw onderzoek.
- Structureren van informatie — GenAI kan helpen verbanden te leggen tussen begrippen of thema’s die je al hebt gevonden.

Voorbeeld: “Ik heb deze voorlopige onderzoeksvraag bedacht: […]. Ik denk dat ze duidelijk en afgebakend genoeg is. Kun je me feedback geven of ik nog iets moet aanscherpen?”

### Samenvatting

Stap 1 draait om verkennen en oriënteren: het in kaart brengen van je onderwerp, informatiebehoefte en voorlopige onderzoeksvraag. GenAI kan helpen bij structuur, verduidelijking en aanvulling, maar blijft een hulpmiddel. Jij bepaalt de inhoudelijke richting en moet de betrouwbaarheid van informatie steeds zelf controleren.

Meer informatie over oriënteren