## Auteursrecht

We beginnen met algemene richtlijnen voor veilig en verantwoord gebruik van GenAI. Later in deze wikiwijs zal per stap specifiek worden ingegaan hoe GenAI je bij informatievaardigheden kan helpen en waar je op moet letten.

### Controleer op plagiaat en auteursrecht

Bij het gebruik van een GenAI zoals ChatGPT bestaat altijd het risico op plagiaat of inbreuk op auteursrechten.

Hoewel het model niet rechtstreeks put uit een database met boeken en artikelen, bestaat de kans dat de tekst die het schrijft gelijkenis vertoont met het materiaal waarmee het is getraind. Daardoor pleeg je plagiaat of maak je inbreuk op het auteursrecht. Om deze reden lopen er momenteel verschillende rechtszaken tegen de makers van GenAI zoals ChatGPT, omdat schrijvers en mediabedrijven hen ervan beschuldigen auteursrechtelijk beschermd materiaal te produceren.

Als een GenAI tekst voor jou produceert, moet je dus controleren of er sprake is van plagiaat van bestaand werk. Niemand zal dit voor jou controleren en als je geplagieerd materiaal indient dat door een GenAI is gemaakt, krijg je te maken met dezelfde strenge academische normen voor plagiaat als bij teksten die niet door een GenAI zijn gemaakt.

### Wie heeft het auteursrecht op de output van GenAI?

De ongewijzigde uitvoer van generatieve AI-systemen, zoals een tekst van ChatGPT of een afbeelding van DALL-E, is niet auteursrechtelijk beschermd. Dit komt doordat deze uitvoer geen of onvoldoende creatief menselijk element bevat. Dit betekent dat noch de maker van het model, noch de schrijver van de prompt er auteursrecht op kan claimen. Dit betekent ook dat iedereen met wie je deze uitvoer deelt, deze vrijelijk mag gebruiken, kopiëren, wijzigen en delen met anderen, tenzij er contractuele beperkingen gelden.

Als je de output van het model substantieel wijzigt door creatieve menselijke input toe te voegen aan de output van het AI-systeem, kan dit uiteindelijke werk wél auteursrechtelijk beschermd zijn. Als je bijvoorbeeld tekstuele output gebruikt als inspiratie voor een publicatie, is die publicatie auteursrechtelijk beschermd.

Let op: Wees voorzichtig met welke informatie je invoert in GenAI-systemen, aangezien deze prompts meestal door de tool voor andere doeleinden kunnen worden hergebruikt. Gebruik daarom geen persoonlijke gegevens of bedrijfsgevoelige informatie.

### Kan een tekstgenererend AI-systeem inbreuk maken op het auteursrecht?

Omdat de trainingsdata van de GenAI auteursrechtelijk beschermd werk bevatten kan een GenAI-systeem output produceren die inbreuk maakt op het auteursrecht omdat het te veel lijkt op een bestaand werk. Als je tekst uit een GenAI-systeem in jouw werk gebruikt, ben je als auteur verantwoordelijk om ervoor te zorgen dat er geen inbreuk wordt gemaakt op vertrouwelijkheid, licenties of auteursrechten.

### Hoe moet ik het gebruik van tekstgenererende AI-systemen vermelden?

Uitgevers hanteren verschillende regels voor het gebruik van GenAI-systemen. Sommige staan het gebruik van GenAI in hun publicaties niet toe, terwijl andere een duidelijke vermelding van het gebruik vereisen. Controleer altijd wat is toegestaan voor een bepaalde publicatie. De volgende aanbevelingen vormen een goede basis voor het publiceren van een artikel waarvoor GenAI is gebruikt:

- Wanneer AI wordt gebruikt om een tekst te bewerken of aan te passen, moet het gebruik van het GenAI-systeem worden vermeld.
- Een GenAI-systeem kan niet de (co-)auteur van een publicatie zijn, omdat het niet alle verantwoordelijkheden op zich kan nemen die gepaard gaan met de rol van auteur van een werk.
- Wanneer AI als data-analysetool wordt gebruikt, wordt het beschouwd als onderdeel van de methoden en dient het in dat deel van de publicatie te worden besproken. Tekst die door een GenAI-systeem wordt gegenereerd, kan doorgaans niet als informatiebron op zichzelf worden aangehaald vanwege een gebrek aan reproduceerbaarheid en traceerbaarheid. Zo kan bijvoorbeeld dezelfde prompt op een later tijdstip een ander resultaat opleveren.
- De auteurs van een publicatie zijn altijd verantwoordelijk voor de nauwkeurigheid, volledigheid en samenhang van de publicatie.

### Kan een afbeelding die is gemaakt met Generative AI (GenAI) inbreuk maken op het auteursrecht?

Een generatief AI-systeem (GenAI) kan output produceren die auteursrechtelijk beschermd is doordat het te veel lijkt op een bestaand werk, omdat de trainingsdata van GenAI auteursrechtelijk beschermd werk bevatten. Dit is met name relevant voor afbeeldingen, omdat de GenAI-modellen voor afbeeldingen gemakkelijk vergelijkbaar materiaal kunnen creëren. Omdat het vrijwel onmogelijk is om te garanderen dat de output van GenAI geen inbreuk maakt op ander werk, raden wij ten zeerste af om door GenAI gegenereerde afbeeldingen in welke officiële hoedanigheid dan ook te gebruiken.