Verdiepingsopdracht

Wie is eigenaar van AI-creaties?

 

Doel: Ontdekken wat ‘auteursrecht’ betekent bij iets dat je met AI maakt, en nadenken of je er geld voor mag vragen.

Auteursrecht betekent dat jij de baas bent over iets wat je hebt gemaakt, zoals een tekening, verhaal of foto. Alleen jij beslist of anderen jouw werk mogen kopiëren, delen of verkopen. Als iemand zonder jouw toestemming jouw tekening na tekent of uitprint en er geld voor vraagt, mag dat niet.

 

Je hebt nodig:

• Jullie eigen AI-tekening of –gedicht (print of op scherm)

• Scenario-kaartjes (zie hieronder)

• Groot vel papier en stiften

• Stickers of papiertjes voor “Ja”, “Nee” en “Misschien – uitleg”

 

1. Scenario-kaartjes

Knip of schrijf op kaartjes deze voorbeelden:

1. Je hangt je AI-tekening in de schoolkantine en vraagt €2 per stuk.

2. Je print je AI-poster en verkoopt die op Koningsdag voor €5.

3. Je zet je AI-gedicht op je blog en zet er “Gemaakt door [jouw naam]” bij.

4. Je gebruikt een AI-plaatje in een wedstrijd en wint een geldprijs.

5. Je deelt je AI-kunstwerk gratis op Instagram, maar zonder te zeggen dat het door AI is gemaakt.

2. Tabellen maken

Teken op een groot vel drie kolommen:

• Mag

• Mag niet

• Misschien (leg uit)

3. Scenario’s beoordelen

Per groepje:

1. Leg elk scenario-kaartje bij één kolom en plak het daar.

2. Bedenk:

   • Wie is de maker? Jij, de AI-tool, of de makers van de AI?

   • Wat zegt ‘auteursrecht’? Dat betekent: wie mag bepalen wat er met jouw kunstwerk gebeurt.

   • Mag je er geld voor vragen? En moet je dan vermelden dat je het met AI hebt gemaakt?

4. Uitleg bij “Misschien”

Als je een kaartje bij “Misschien” legt, schrijf er dan kort bij waarom het niet helemaal duidelijk is. Bijvoorbeeld:

“Ik leg dit hier omdat ik niet zeker weet of ik zonder toestemming van de AI-maker mag verkopen.”

5. Nabespreking in de klas

• Laat elk groepje één scenario en hun keuze kort uitleggen.

• Bespreek samen:

  • Wanneer voelde het eerlijk om wél geld te vragen?

  • Wanneer vond je dat je altijd moet vertellen dat een AI heeft geholpen?

Zo leer je dat iets dat je wél zelf bedenkt en tekent écht van jou is, maar bij een AI-tekening je soms moet afspreken wie de eigenaar is en of je er geld voor mag vragen.

Maken van je eigen kunst met AI

 

Doel: Ontdekken hoe je met generatieve AI zelf een kunstwerk kunt maken en of AI echt creatief is.

 

Je hebt nodig:

• Toegang tot een AI-tool - overleg met je docent of je deze zelf mag kiezen of dat er regels zijn vanuit school om een bepaalde AI-tool te gebruiken. Tools die goed zijn in afbeeldingen maken zijn bijvoorbeeld Midjourney, DALL-E en ChatGPT.
• Bekijk dit artikel: https://www.bright.nl/nieuws/1120696/ai-portret-geveild-voor-432500-dollar.html

 

1. Bedenk een thema

Kies een onderwerp of sfeer voor je kunstwerk. Noteer je idee in 1–2 zinnen.

2. Formuleer je eerste prompt

Schrijf in het tool-venster een heldere opdracht. Beschrijf in deze opdracht of ook wel prompt genoemd, iets over het type kunstwerk dat het moet opleveren (foto, schets, tekening, schilderij, bouwtekening van object, etc), iets over kleurgebruik maar vooral wat het weer moet geven. Wees hierin zo creatief mogelijk, dus verzin dingen die niet standaard bestaan

3. Genereer en evalueer

• Geef aan de AI-tool aan dat het mag genereren en bekijk jouw eerste AI-plaatje.

• Maak aantekeningen: wat vind je sterk aan dit resultaat, wat klopt niet met je idee?

4. Prompt verfijnen

Pas je prompt aan om meer details of een andere stijl te vragen, bijvoorbeeld vergelijkbaar met stijl van een bestaande kunstenaar.

5. Kies het beste resultaat

• Kies je beste versie.

• Print of sla de afbeeldingen op.

• Voeg onder elke afbeelding je definitieve prompt, met welke tool het gemaakt is en kort commentaar toe (2–3 zinnen).

5. Reflecteer

• Hoe heeft jouw formulering de uitkomst beïnvloed?

• Welke rol speelt stijl (bijv. “impressionistisch” vs. “realistisch”)?

• Van wie is dit kunstwerk: jij, de AI-tool of de makers van de AI?

• Zou je het kunstwerk zelf verkopen of delen? Waarom wel of niet?

6. Tentoonstelling en klasdiscussie

• Presenteer je werk, bijvoorbeeld in een klassententoonstelling, inclusief de prompts.

• Kies met elkaar welk kunstwerk het mooiste is geworden en of dit verkoopbaar is, zo ja voor hoeveel?

• Maak gezamenlijk afspraken over hoe jullie AI-kunst werken inleveren en delen (bijv. vermelden dat het deels door AI is gemaakt).

Met deze opdracht leer je niet alleen creatief te denken en een prompt te schrijven, maar ook kritisch na te denken over de invloed van de AI-tool en de vraag: “Van wie is dit eigenlijk?”

Kun je geld vragen voor AI kunst?

 

Doel: je een mening vormen over het vragen van geld voor kunst dat gemaakt is met AI.

Bekijk deze aflevering en bespreek met elkaar of je geld kunt vragen voor kunst gemaakt door AI.

De aflevering van De Dikke Data Show over AI Kunst:

Klassenvragen:

1. Vind jij dat een computer echt kunst kan maken?

   Waarom wel of niet?

2. Weet je waar de computer de ideeën en plaatjes vandaan haalt?

   Is dat eerlijk tegenover kunstenaars die al kunst hebben gemaakt?

3. Als jij AI gebruikt om kunst te maken, van wie is het kunstwerk dan eigenlijk?

   1. Van de computer, of van jou? Waarom denk je dat?

Dit is een voorbeeld van een door een AI gemaakt kunstwerk, dat heeft veel geld opgeleverd: https://www.bright.nl/nieuws/1120696/ai-portret-geveild-voor-432500-dollar.html