## 1.4 - Data verwerken

Aan de hand van de data, de gegevens die je verzameld hebt, wil een conclusie trekken. Klopt je hypothese? Is de hypothese onjuist? Heb je misschien te weinig gegevens om een conclusie te kunnen trekken? Zou het verschil dat je ziet het gevolg kunnen zijn van toeval?

Statistiek is een hulpmiddel om een conclusie te trekken. Op deze website vind je meer informatie over statistiek:

Statistiek voor onderzoek en PWS

De statistiek die je gebruikt voor je conclusie hangt af van het soort onderzoeksvraag. We kijken naar twee statistische hulpmiddelen: regressie en de t-test.

Regressie: Hoe groot is de invloed van . . . . . . op . . . . . . ?

Bij een onderzoekvraag als 'Wat is het verband tussen de leeftijd en de reactiesnelheid?' onderzoek je het verband tussen twee grootheden (leeftijd en reactiesnelheid). De verwerking van de data bij zo'n onderzoeksvraag heet regressie, en kun je het best met Exel doen:

- Geef de data weer in een diagram, met op de horizontale as de leeftijd (de oorzaak) en op de verticale as de reactiesnelheid (het gevolg).
- Teken een trendlijn bij de metingen. Dat is een dalende of stijgende rechte lijn die zo goed mogelijk bij de metingen past.
- De steilheid van de trendlijn geeft aan wat de relatie is tussen de twee grootheden. In dit voorbeeld is de steilheid hoeveel milliseconde de reactiesnelheid per jaar gemiddeld toeneemt (of afneemt).
- De correlatiefactor R-kwadraat geeft aan hoe zeker of onzeker het gevonden verband is. Als de data precies op een rechte lijn liggen is die factor 1 (of -1 bij een dalende lijn). Dan is de betrouwbaarheid van het onderzoek 100%. Bij een R-kwadraat van 0,35 is de betrouwbaarheid dus 35%. Dat betekent dat 65% van het verband het gevolg is van toeval.

De uitkomst van regressie is dus de steilheid van de trendlijn (het verband tussen de twee grootheden) plus het betrouwbaarheidspercentage.

Uitleg over Regressie

T-test: Wat is het verschil tussen . . . . . . en . . . . . . ?

Bij een onderzoekvraag als 'Wat is het verschil in reactiesnelheid tussen jongens en meisjes?' onderzoek je of er een significant verschil is tussen twee groepen. De verwerking van de data bij zo'n onderzoeksvraag heet t-test, en kun je het best met Exel doen:

- Zorg dat er geen personen in beide groepen zitten.
- Plaats de gegevens van de twee groepen in twee kolommen in Excel.
- Bereken van beide kolommen het gemiddelde [In Excel: '=GEMIDDELDE(kolom)']

Het verschil tussen de twee gemiddeldes is het eerste deel van de conclusie, maar jet wilt ook weten of dat een significant verschil is. Daarvoor gebruik je een t-tast.

- Bereken van beide kolommen de standaarddeviatie [In Excel: '=ST.DEV(kolom)']
- Als de standaarddeviaties niet meer dan een factor 1,5 verschillen gebruik je de t-test voor gelijke variantie.
  - Voer in Excel de opdracht t-test voor gelijke variantie uit [In Excel: '=T.TEST(kolom1;kolom2;2;2)']
- Als de standaarddeviaties meer verschillen gebruik je de t-test voor ongelijke variantie.
  - Voer in Excel de opdracht t-test voor ongelijke variantie uit [In Excel: '=T.TEST(kolom1;kolom2;2;3)']

De uitkomst van de t-test is een getal dat aangeeft hoe groot de kans is dat het gevonden verschil op toeval berust. Als het getal kleiner is dan 0,05 dan is die kans kleiner dan 5%. Dan kun je de conclusie trekken dat het verschil significant is.

Uitleg over de t-test