### Pilots ronde 4

De pilots van ronde 4 zijn gestart in september 2024. Hieronder vind je meer informatie over de pilots:

Pilot 26: Het stimuleren van de praktische mondelinge en schriftelijke taalontwikkeling Doel: Het ontwikkelen, uitproberen en implementeren van een vernieuwend taalstimuleringsprogramma voor ernstig meervoudig beperkte en zeer moeilijk lerende leerlingen vanaf 12 jaar, gericht op het vergroten van hun praktische lees- en taalvaardigheden en het bevorderen van hun maatschappelijke participatie. Binnen het vso ontwikkelen we een taalstimuleringsprogramma dat aansluit bij de leefwereld, interesses en maatschappelijke context van onze leerlingen. Het programma richt zich op betekenisvolle, thematische taalontwikkeling en combineert plezier in leren met praktische toepassingen. Het programma wordt ontwikkeld en getest op Heliomare College Alkmaar en de opgedane kennis en materialen worden gedeeld binnen de Sectorraad GO. Tags: GO, VSO, Taal Kenniskring: GO-pen

Pilot 27: Open leermateriaal voor project based learning

Doel: Het project draagt bij aan de totstandkoming van een gedegen vakoverstijgend, leermateriaal voor projectgestuurd havo- en vwo-onderwijs voor leerjaren 1 t/m 4. Het curriculum kan als basis dienen voor andere scholen die met PBL aan de gang willen gaan; andere scholen kunnen met onze of eigen samenwerkingspartners vorm geven aan de projecten, die ze al dan niet zelf naar eigen behoefte kunnen aanpassen. John Dewey College is een nieuwe school voor havo- en vwo-onderwijs, gestart in augustus 2023. Ons onderwijs is niet in vakken georganiseerd, maar in projecten (project based learning, PBL). Leerlingen werken in een vakoverstijgende, contextrijke, levensechte omgeving aan opdrachten die wij met samenwerkingspartners ontwikkelen. Dit zijn bedrijven, ondernemers, kunstenaars, politici, onderwijsinstellingen zoals de Haagse Hogeschool, TU Delft en Universiteit Leiden, etc. Wij kunnen (en willen) daarom geen gebruik maken van commerciële lesmethodes, aangezien deze minder goed, slecht of helemaal niet aansluiten bij ons onderwijs.

Tags: Onderzoekend, ontwerpend leren, VO

Kenniskring: Projectmatig

Pilot 28: Haal meer uit onderzoek en ontwerpend leren Doel: • Vindbaarheid, herbruikbaarheid en delen van het huidige materiaal verbeteren door uit te zoeken hoe de huidige materialen Your Turn via wiki en soortgelijke open source platforms zoals lesson up ontsloten kunnen worden. • Nieuwe leermaterialen ontwikkelen voor activiteiten in het ontwerpproces waar nu nog geen of onvoldoende leermateriaal voor te vinden is, onder andere vanuit onderzoek door studenten en promovendi in de lerarenopleiding. • Inzichten delen met scholen en leraren-opleiders in Nederland (PO en VO) via blogs, conferenties en workshops om ze aan te moedigen om ook open source te gaan voor onderzoekend en ontwerpend leren. • Ontdekken hoe leraren zelf ontwerpprojecten kunnen maken, in kunnen spelen op actualiteit en context, en leren wat er wel/niet goed werkt bij aanpassen, hergebruiken, combineren en delen. • Ontdekken hoe complete projecten en losse werkvormen kunnen worden opgenomen in het lesprogramma, waarbij een visie en leerlijn voor ontwerpend leren gebaseerd op open source materiaal gestimuleerd wordt. De pilot is opgezet in drie levels van betrokkenheid: • Eerste level: Het verbeteren van vindbaarheid en herbruikbaarheid van bestaand materiaal via het WikiWijs platform, met participatie van scholen in laagdrempelige evaluatiesessies. • Tweede level: Het ontsluiten en aanvullen van bestaande projecten en materiaal binnen bestaande curricula, met name bij VO-leerkrachten. • Derde en laatste level: Het creëren van expertise bij leerkrachten, waarbij scholen langdurig meewerken aan de ontwikkeling van nieuwe ontwerpprojecten, uitwisseling van kennis en het delen van resultaten via WikiWijs Tags: PO, VO, onderzoekend leren Kenniskring: Projectmatig

Pilot 29: Cross-over projectonderwijs: van STEM naar STEAM

Doel: Het project Cross-over projectonderwijs: van STEM naar STEAM voorziet in een achttal technasiumscholen waar duo’s van vakdocenten vanuit Onderzoek & Ontwerpen en Kunst & Cultuur samen cross-over STEAM-onderwijsprojecten ontwikkelen en uitvoeren. De docentenduo’s vormen samen, en met betrokkenheid van verschillende partners, een professionele leergemeenschap waar uitproberen, leren en verbeteren centraal staan. Er wordt zodoende een beproefde aanpak ontwikkeld voor STEAM-onderwijsprojecten in het voortgezet onderwijs. De wereld verandert snel en er is een enorme behoefte aan duurzame en innovatieve technische oplossingen. De daaruit voortkomende complexe maatschappelijke vraagstukken vragen om een interdisciplinaire aanpak. Het Technasium bereidt leerlingen voor op deze complexiteit door ze (bètatechnische) kennis, competenties en vaardigheden mee te geven. Met dit project willen we perspectieven uit kunst en cultuur expliciet toevoegen aan het bètatechnische perspectief (van STEM naar STEAM) en zo interdisciplinariteit een plek geven in het technasiumonderwijs. De ontwikkelde en beproefde STEAM-onderwijsprojecten en de aanpak zijn beschikbaar voor alle vo-scholen, zodat ook andere scholen vakoverstijgend projectonderwijs kunnen bieden.

Tags: VO, Techniekonderwijs, projectbased learning, Technasium, Kunstonderwijs

Kenniskring: Projectmatig

Pilot 30: Instructiekaarten voor bewegingsonderwijs Doel: Wij willen lesmethoden verrijken met instructiekaarten en afbeeldingen voor gebruik in de lessen bewegingsonderwijs. Het komt beschik-baar voor alle basisscholen in Nederland. De 100 al ontwikkelde instructiekaarten van kijkzo.nl worden open source. Zo worden ze eenvoudig aanpasbaar voor alle bewegingsonderwijsleraren. De leerlijn, het niveau en de tekst kunnen eenvoudig in Word of Libre Office worden aangepast. • Nog nieuw te bedenken tekst- en beeldmateriaal dat aansluit bij de AMOS Bewegingsonderwijs Methode van de vakgroep bewegingsonderwijs van AMOS. Via een brainstorm en/of enquete geven de leraren aan welke plaatjes of kaarten ze het liefste willen. Dan gaan we samen kijken hoe dat gemaakt kan worden. Tags: PO, Bewegingsonderwijs, Gym Kenniskring: Sport/bewegingsonderwijs

Pilot 31: Ontwikkeling praktijkprogramma HAVO voor onderbouw

Doel: Het ontwikkelen van een leerlijn en het bijbehorende materiaal waarmee HAVO-leerlingen de opgedane kennis toepassen in relevante opdrachten. Deze ontwikkeling past bij de landelijke herorientatie op het havo-onderwijs en zorgt voor een gedegen, langdurige ontwikkeling. De pilot richt zich op het ontwikkelen van een samenhangende leerlijn en didactische aanpak voor een praktijkgericht programma binnen de gehele HAVO-opleiding. Het project gaat verder dan het maken van lesmateriaal en onderzoekt hoe inhoud, didactiek en samenhang tussen vakken beter kunnen aansluiten bij de behoeften en ontwikkelingsfasen van leerlingen in zowel onder- als bovenbouw.

Tags: VO, Praktijk-havo

Kenniskring: Projectmatig

Pilot 32: Actualisatie Kennisbank Leerlingdenkbeelden Biologie Doel: De kennisbank over misconcepten in de biologie wordt geactualiseerd. Docenten biologie ontwikkelen, maken, gebruiken en testen dit onder leiding van de universiteit. Tags: VO, Biologie Kenniskring: VO

Pilot 33: Omgeving opzetten om leerkrachten uit te dagen

Doel: – Lessen ontwikkelen en arrangeren voor verschillende vakken op het PO, met de nadruk op digitale geletterdheid en wetenschap & techniek

Tags: PO, DG, Wetenschap, Techniek​

Link naar het lesmateriaal

Pilot 34: Maken en verrijken van bestaand en nieuw open leermateriaal Doel: Verrijkte content voor meerdere vakken en meerdere leerjaren via Wikiwijs ontsloten - Digitaal Lesmateriaal in de vorm van Media fragmenten, passend bij onderwerp en vakken - Verminderen handelingsverlegenheid bij de docenten als het gaat om het toepassen van digitale mediafragmenten in hun les en leermateriaal. Hopelijk lukt het ons ook om bij een aantal docenten de schroom weg te nemen om aan de hand van media fragmenten precaire onderwerpen in een klas ter sprake te brengen. Wij menen dat het juist gebruik van media een discussie met en tussen leerlingen kan helpen. - Een nieuwe manier van content maken via artificial intelligence en het begeleiden van leraar en leerling - Toepassen van hybride en responsible AI, inclusief train-de-trainer - Nieuwe lesvormen, gemaakt met nieuwe vormen van technologie - Nieuwe (interactieve) feedbackvormen, ondersteund door AI (leerlingcentraal en docentcruciaal) Tags: AI, VO, Executieve vaardigheden Kenniskring: Digitale geletterdheid Voortgezet onderwijs Link naar het lesmateriaal

Pilot 35: Open leermiddelen in de leernetwerken (VO) van de Hogeschool Utrecht

Doel: Ontwikkeling van open leermaterialen en de duurzame implementatie daarvan in het funderend onderwijs. De leermaterialen worden door studenten zelf ontwikkeld onder begeleiding van instituutsopleiders, vakdidactici en onderzoekers op het terrein van digitale geletterdheid en didactiek. Door te werken in de driehoek van onderwijs (lerarenopleiding), werkveld (partnerschool) en onderzoek (onderzoekers van de lerarenopleiding) wordt gestimuleerd dat studenten verantwoordelijk zijn voor de ontwikkeling van de materialen, dat deze evidence-informed zijn en dat deze materialen aansluiten op de leerbehoefte van leerlingen.

Tags: Lerarenopleiding, Didactiek, Digitale Geletterdheid​

Kenniskring: VO

Pilot 36: W&T Lesmaterialen voor het PO Doel: Het herzien/actualiseren/ontwikkelen van kant en klare 'snack-bites' voor PO onderwijs op het vakgebied van W&T. Het ontwikkelteam bestaat uit inhoudelijke experts (onderzoekers en student-assistenten van Wageningen University & Research, gespecialiseerd in voeding, gezondheid, landbouw, leefomgeving en duurzaamheid) en een didactisch team van derdejaars pabo-studenten onder begeleiding van een pabodocent didactiek. Tags: PO, Wetenschap, Techniek Kenniskring: Wetenschap en Techniek

Pilot 37: Leermateriaal voor formatief handelen binnen lichamelijke opvoeding

Doel: Het stimuleren van een duurzame implementatie van formatief handelen binnen het vak Lichamelijke Opvoeding (LO) in het voortgezet onderwijs door samen met vakdocenten leermaterialen te ontwikkelen, te testen en breed beschikbaar te stellen via een open digitaal platform. In dit project ontwikkelen we samen met leraren lichamelijke opvoeding een verzameling formatieve evaluatieactiviteiten en werkvormen, gebaseerd op de vijf kernstrategieën van Wiliam & Leahy (2018). Deze materialen worden getest op bruikbaarheid en toepasbaarheid en vervolgens toegankelijk gemaakt via een digitaal platform. Het platform ondersteunt niet alleen de implementatie van formatief handelen in de dagelijkse lespraktijk, maar kan ook dienen als studiemateriaal binnen ALO-opleidingen.

Tags: Lichamelijke opvoeding, Formatief handelen​

Kenniskring: Sport en Beweging

Pilot 39: Integrale lesmethode aardrijkskunde bovenbouw havo en vwo (syllabusgestuurd) Doel: Het herzien/actualiseren/ontwikkelen van kant en klare 'snack-bites' voor PO onderwijs op het vakgebied van W&T. Het ontwikkelteam bestaat uit inhoudelijke experts (onderzoekers en student-assistenten van Wageningen University & Research, gespecialiseerd in voeding, gezondheid, landbouw, leefomgeving en duurzaamheid) en een didactisch team van derdejaars pabo-studenten onder begeleiding van een pabodocent didactiek. Tags: PO, Wetenschap, Techniek Kenniskring: Wetenschap en Techniek

Pilot 40: Ook jij kan leren programmeren

Doel: Dit project heeft als doel om de kansen op de arbeidsmarkt en/of vervolgopleiding in de ICT te vergroten voor leerlingen uit cluster 1 en ze kennis te laten maken met programmeren en digitale toegankelijkheid. Daarvoor maken we een lessenseries voor het programmeren in 4 veelgebruikte programmeertalen (Hedy, Python, HTML/CSS en Sonic Pi). Omdat veel digitale systemen en websites ontoegankelijk zijn voor mensen met een visuele beperking, voegen we daarnaast ook een lessenserie toe over hoe je op een toegankelijke manier online content maakt, toegankelijkheid kan testen en toepassen. Alle lessen worden inclusief ontwikkeld en toegankelijk gepubliceerd. Daardoor zijn ze voor zowel leerlingen met als leerlingen zonder visuele beperking goed te volgen. Dit doen we volgens de WCAG 2.2. richtlijnen. De focus van de lessen zijn leerlingen van 12-18 in het regulier en speciaal onderwijs met en zonder visuele beperking. Daarnaast zijn de lessen natuurlijk ook goed te volgen door andere mensen met interesse in ICT en of toegankelijkheid. Bijvoorbeeld als je op late leeftijd blind bent geworden.

Tags: VO, PO, Techniek, Programmeren, Digitale Geletterdheid​

Kenniskring: Digitale Geletterdheid VO

Pilot 41: Stimuleren van open leermateriaal binnen SOML Doel: Complete eigen methode natuurkunde voor bovenbouw havo en vwo. De methode wordt al jaren op de eigen school gebruikt. Doel is om de website te optimaliseren en een chatbot te integreren. Binnen de school zijn andere vakgroepen ook bezig eigen materiaal te maken en zoveel mogelijk afstand te doen van methodes. Tags: VO, Natuurkunde, AI Kenniskring: VO

Pilot 42: Ontwikkelen van extra leermaterialen binnen het VSO

Doel: Bij dit project willen we ons specifiek richten op het ontwikkelen van rijk en aanvullend leermateriaal vanaf leerroute 3 (vanuit de Sectorraad GO ligt er al een mooi project voor leerroute 2). Tijdens de eerste fase van dit project zullen we ons specifiek richten op het aanvullen van leermateriaal behorende bij de doelen van taal, spelling en rekenen bij onder andere de methode Werken Aan. Dit is een methode die speciaal is ontwikkeld voor het VSO. We merken bij ons op school (en meerdere scholen binnen onze stichting die werken met deze methode) dat onderdelen van deze methode goed aansluiten bij onze doelgroep, maar dat de methode tegelijkertijd niet sluitend is. Om tot een goed leerrendement te komen hebben onze leerlingen meer ruimte nodig voor extra inoefenen en inoefening op verschillende (praktische) manieren. Door hier zelf (zelfcorrigerend) onderwijsmateriaal bij te gaan ontwikkelen willen we bijdragen aan meer leerrendement.

Tags: GO, Basisvaardigheden​

Kenniskring: GO

Pilot 43: Arts❤Sciences-leernetwerk Doel: Het Arts ❤ Sciences-Innovatienetwerk ontwikkelt en deelt vakoverstijgend open lesmateriaal voor het Voortgezet Onderwijs, waarin kunst, wetenschap en technologie zijn geïntegreerd. Het project begeleidt docenten d.m.v. trainingen, voert onderzoek uit en daarnaast worden een kwaliteitszorgsysteem en een uitwisselingsplatform gerealiseerd Tags: Burgerschap, VO Kenniskring: Burgerschap

Pilot 45: Burgerschap – de wereldklas

Doel: Gebruiken, verrijken en (door)ontwikkelen van open leermateriaal gericht op leerlingen in VO (mavo/havo), gericht op 21-eeuwse vaardigheden (bv. communicatie en nieuwe media), het vak Engels en Burgerschap.

Tags: Burgerschap​

Kenniskring: Burgerschap

Pilot 46: Methode Engels voor de leerkracht in het basisonderwijs Doel: Doel van dit project is harmonisering van onderwijsinhoud van Engelse spreek- en taalvaardigheid op de pabo met daarbij een kwaliteitsverbetering. Tweede doel is doorlopende leerlijn tussen MBO opleiding onderwijsassistent en pabo. Tags: PO, Engels Kenniskring: Lerarenopleiding

Pilot 47: Taal in perspectief

Doel: Versterking van het taalonderwijs in Nederland door docenten inhoudelijk sterk en wetenschappelijk lesmateriaal te bieden dat leerlingen bewustmaakt van het maatschappelijk belang van talen​.

Tags: Lerarenopleiding, Talen, Engels, Nederlands, Frans, Duits​

Kenniskring: Lerarenopleiding

Pilot 48: Ontwikkeling curriculum burgerschapsonderwijs ISK Harderwijk Doel: Herschrijving van het vak Burgerschap speciaal voor ISK – specifieke doelgroep & opleidingsduur. Tags: Burgerschap Kenniskring: Burgerschap

Pilot 49: Open Leermateriaal in het Agoriaanse Examentraject

Doel: Het doel van dit project is het succesvol inzetten van Open Leermateriaal om leerlingen op zelfredzame wijze en contextrijk voor te bereiden voor het eindexamen binnen de visie van het agora onderwijs. De wens om anders om te gaan met het examen is groot in onderwijsland; minder cijfers, meer maatwerk, meer ruimte voor de ontwikkeling van het kind als persoon. Het is een vraag waar ook Bonaventura Agora Leiden hard aan werkt. Onze school bestaat sinds 2020 en dit schooljaar 2023- 2024 doen leerlingen van ons eerste cohort eindexamen. De leraren hebben nog niet veel ervaring kunnen opdoen met het vormgeven van het onderwijs in de bovenbouw volgens de visie van het Agoriaanse onderwijs. Met deze aanvraag willen we ons eigen onderwijs een impuls geven om een ontwikkelslag te slaan met betrekking tot de doorlopende leerlijn in de bovenbouw. We willen onderzoeken hoe open leermateriaal kan bijdragen aan meer flexibele routes naar het examen toe.

Tags: Agora, examen, contextrijk​

Kenniskring: Projectmatig

Pilot 50: Bouwstenen Mens en Maatschappij Doel: Bouwstenen ontwikkelen en implementeren die flexibel inzetbaar zijn om het onderwijs in de mens- en maatschappij vakken betekenisvoller te maken voor leerlingen. Tags: Burgerschap Kenniskring: Burgerschap

Pilot 53: Open leermateriaal tweetalig onderwijs

Doel: Het doel van het project is om een digitaal open leermaterialenbibliotheek te hebben die duurzaam wordt gebruikt binnen het tweetalig onderwijs (TTO). De bibliotheek omvat hoogwaardig leermateriaal dat niet alleen toegankelijk is voor TTO-scholen, maar ook voor andere scholen en netwerken, zoals scholen die zaakvakken of projecten in het Engels aanbieden, Elos- scholen (Europese taale en cultuurscholen) en buitenlandse CLIL-scholen (Content and Language Integrated Learning). Het project beoogt een uitgebreide open leermateriaalbibliotheek te ontwikkelen en te implementeren die toegankelijk is voor een breed scala van scholen en onderwijsinstellingen en die bijdraagt aan de verbetering van de kwaliteit en duurzaamheid van het TTO (tweetalig onderwijs)- en CLIL (Content and Language Integrated Learning)-onderwijs. Het stelt onderwijsprofessionals in staat om actief bij te dragen aan de ontwikkeling en implementatie van dit materiaal en het bevordert samenwerking en kennisdeling op nationaal en internationaal niveau.

Tags: Talen, TTO, CLIL, VO, Science, Wereldburgerschap​

Kenniskring: Talen

Pilot 56: Leerlijn Digi-Doeners Digitale Geletterdheid Doel: Doel is bevordering digitale geletterdheid kinderen met Digi-doeners leerlijn. Stichting BOOR, FutureNL en WisMon willen de Digi-Doeners leerlijn uitbouwen naar een interactief platform rond Digitale Geletterdheid, waarbij het open lesmateriaal van de Digi-Doeners, bestaande uit docenteninstructies en lesmateriaal in de vorm van powerpoints het hart vormt. Ze willen dat het lesmateriaal in de toekomst open en duurzaam wordt ontsloten, zodat het goed vindbaar en bruikbaar is voor docenten, met als ultieme doel om alle kinderen digitaal geletterd van school te laten gaan. Tags: DG, PO Kenniskring: Digitale Geletterdheid PO

Pilot 53: Doorlopende leerlijn met ondersteuning van AI

Doel: Dit project heeft als doel om open leermateriaal te ontwikkelen met ondersteuning van een AI-tool die leermateriaal genereert voor audiovisuele opleidingen. Deze opleiding kent een doorlopende leerlijn van voortgezet onderwijs naar middelbaar beroepsonderwijs. Gezien de snelle ontwikkelingen in dit vakgebied, is het voor uitgevers van traditionele leermiddelen bijna niet mogelijk om bij te blijven. Daarom is deze tool belangrijk voor actueel onderwijs in dit vakgebied.

Tags: AI, VO, DG, Kunst​

Kenniskring: Digitale Geletterdheid VO