## 4.3 Overige problemen

#### Pancaking

Bij pancaking zakt de ontlasting niet naar beneden in het stomazakje. De ontlasting blijft rondom de stoma hangen. Pancaking ontstaat meestal bij een colostoma.

Kenmerken van pancaking kunnen zijn:

- de consistentie van de ontlasting kan te dik of plakkerig zijn;
- het stomazakje trekt vacuüm.

Gevolgen van pancaking kunnen zijn:

- de ontlasting drukt de huidplaat van de huid af;
- lekkage.

Zorg en behandeling

- Gebruik glijmiddel in het stomazakje.
- Geef vocht- en voedingsadvies en schakel eventueel de diëtist in.
- Gebruik in overleg met de stomaverpleegkundige ander stomamateriaal.

#### Lekkage

Bij lekkage is er ontlasting of urine tussen de huidplaat en huid aanwezig, als gevolg van een complicatie of ander probleem.

Kenmerken van lekkage kunnen zijn:

- het treedt sneller op bij een urostoma of ileostoma;
- het komt vaker voor bij een slecht aangelegd stoma en/of een slechte locatie van de stoma.

Oorzaken van lekkage kunnen zijn:

- oneffenheid rondom de stoma door een huidplooi, kuil of litteken;
- onjuiste stomazorg;
- huidproblemen;
- toename of afname van de buikomvang;
- stomacomplicaties;
- radiotherapie en chemotherapie.

Gevolgen van lekkage kunnen zijn:

- psychosociale problemen;
- peristomale huidproblemen;
- problematische stomazorg;
- meer materiaalverbruik.

Zorg en behandeling

- Probeer de oorzaak van de lekkage te achterhalen en neem deze weg.
- Neem contact op met de stomaverpleegkundige.

#### High output

Bij high output is er een stomaproductie van meer dan 1 liter per 24 uur.

Kenmerken van high output kunnen zijn:

- het treedt sneller op bij een ileostoma of bij een stoma op een nog hoger darmdeel;
- het komt vaker voor bij darmlijden, bijvoorbeeld de ziekte van Crohn, darminfecties of darmfalen.

Oorzaken van high output kunnen zijn:

- antibioticagebruik;
- chemotherapie.

Gevolgen van high output kunnen zijn:

- waterdunne ontlasting waarbij de productie moeizaam te regelen is met voeding en vocht;
- dehydratie;
- verstoorde elektrolytenbalans;
- opvangproblemen en lekkage;
- onbetrouwbare orale anticonceptie;

Zorg en behandeling

- Geef vocht- en voedingsadvies en schakel eventueel de diëtist in.
- Houd een vochtbalans bij.
- Gebruik in overleg met de stomaverpleegkundige ander stomamateriaal met voldoende opvangcapaciteit.

#### Obstructie

Obstructie is een afsluiting van de stomadoorgang.

Oorzaken van obstructie kunnen zijn:

- een voedselprop;
- nauwer darmlumen van een ileostoma;
- parastomale hernia;
- stomastenose;
- obstipatie;
- carcinoom in darmwand;
- mechanische of paralytische ileus.

Gevolgen van obstructie kunnen zijn:

- geen ontlasting;
- verminderde of geen flatus;
- misselijkheid en (fecaal) braken;
- gezwollen of oedemateus stoma;
- opgezette buik;
- rusteloosheid;
- krampende buikpijn met paradoxale diarree of juist geen ontlasting.

Zorg en behandeling

- Waarschuw direct een arts.
- Stop met voeding, geef ruim vocht.
- Spoel in opdracht van de arts de darm en/of geef een klysma.

#### Gasvorming

Gasvorming is zodanige gasvorming dat de stomadrager hiervan hinder ervaart.

Een kenmerk van gasvorming is:

- het komt vaker voor bij een colostoma.

Oorzaken van gasvorming kunnen zijn:

- afwijkingen van de darmflora;
- lucht inslikken;
- roken;
- praten tijdens het eten;
- kauwgum kauwen;
- bepaalde voedingsmiddelen;
- obstipatie;
- stomacomplicaties zoals parastomale hernia en stenose.

Gevolgen van gasvorming kunnen zijn:

- stomamateriaal is zichtbaar door ballooning;
- geluid- en geuroverlast.

Zorg en behandeling

- Geef advies over vochtintake en voeding.
- Gebruik in overleg met de stomaverpleegkundige ander stomamateriaal wat betreft geur en filters.

#### Huidirritaties

Als je huidirritaties rondom de stoma hebt vastgesteld, kun je verschillende oplossingen voor dit probleem proberen.

Mogelijke oplossingen bij huidirritaties

- Stap zo mogelijk van een eendelig systeem over op een tweedelig systeem. De hydrocolloïdplak kan drie tot vier dagen blijven zitten. Dit geeft de huid meer rust.
- Breng bij lichte irritatie een heel dun laagje (anders is er minder plakkracht) barrièrecrème aan. Laat deze beschermende crème eerst intrekken en breng dan pas het materiaal aan.
- Strooi bij een vochtige geïrriteerde huid orahesive poeder dun uit en blaas het teveel weg. Dit poeder belemmert de kleefkracht niet.
- Breng een kunststof laagje op de huid aan (huidbeschermfilm). Dit wordt met het verwijderen van het materiaal meegetrokken.
- Gebruik bij huidsmetten stomamateriaal met een non-woven of ventilerende achterlaag. Hierdoor zal de huid niet verweken.
- Goede observatie en het nemen van voorzorgsmaatregelen zijn van belang.